Sự trở lại của văn học trinh thám Việt Nam

(PLO) - “Thám tử Kỳ Phát” của Phạm Cao Củng (người khai mở  thể loại tiểu thuyết trinh thám Việt) đã trở lại với bạn đọc thông qua bản liên kết ấn hành giữa Nhà xuất bản Công an nhân dân và nhà sách Phúc Minh. 
Sự trở lại của văn học trinh thám Việt Nam Series “Thám tử Kỳ Phát” với 5 truyện tiêu biểu đã là tác phẩm ăn khách nhất một thời.

Sự trở lại lần này không chỉ cho thấy nhà văn và bạn đọc trẻ trong buổi giao thời khao khát được thể nghiệm, được đón đọc một thể tiểu thuyết lạ có sự gợi mở về trí tuệ về một thể loại văn học mới mà còn là sự khai mở cho thời kỳ vàng son của trinh thám Việt Nam vốn nhiều thăng trầm.

Người khai mở cho dòng trinh thám Việt

Phạm Cao Củng bắt đầu sự nghiệp viết truyện trinh thám của mình với tác phẩm “Vết tay trên trần” vào năm 1936, khi đang còn học trường Kỹ nghệ thực hành. Đây là cuốn truyện trinh thám mở đầu cho series “Thám tử Kỳ Phát” vang danh một thời và cũng làm nên danh hiệu “Vua trinh thám Việt” của ông.

Có người đánh giá rằng tiểu thuyết trinh thám Việt Nam thời ấy là tiểu thuyết “ba xu”, chỉ mang mục đích giải trí. Ở phía ngược lại thì các ý kiến cho rằng đây chính mở đầu cho thời kỳ hoàng kim của trinh thám Việt, khai mở ra một dòng văn học mới, từ lâu đã được độc giả trên thế giới đón nhận và khẳng định.

Trước khi Phạm Cao Củng xuất hiện, tiểu thuyết trinh thám cũng đã bắt đầu manh nha được hình thành ở Việt Nam. Nhưng để tạo thành chuỗi tác phẩm với các nhân vật thám tử được định hình thì có lẽ chỉ có Thanh Đình - Lê Văn Giới (với Lệ Hằng, Người nhạn trắng); Thế Lữ (với Lê Phong) và Phạm Cao Củng (với Kỳ Phát, Tám Huỳnh Kỳ). Và khi chàng thám tử Kỳ Phát “ngật ngưỡng” bước ra thì ý thức về một tác phẩm văn học trinh thám mang đậm chất Việt mới thực sự được hoàn chỉnh.

Tiểu thuyết trinh thám ra đời trong lòng xã hội thị dân phương Tây, vì thế để “chuyển giao” sang Việt Nam sao cho phù hợp với trình độ, tri thức và cuộc sống của người dân thời đó là cả một hành trình dài.

Tác giả Phạm Cao Củng trong hồi ký của mình đã chia sẻ “Sự thực, viết truyện trinh thám ở nước ta rất khó, vì dân ta vốn tính bình dị, ngay trong xã hội thực ít thấy xảy ra những vụ trộm hay những vụ án mạng khả dĩ có thể gọi là ly kỳ, bí mật… Chính vì thế mà tôi luôn chỉ ao ước viết được những cuốn truyện trinh thám mà việc rất có thể được xảy ra trong xã hội Việt Nam mà vai chính… cần phải có được những tính cách thật hoàn toàn Việt Nam”.

Nếu chỉ chạy theo thị hiếu của người đọc, chạy theo những truyện mô phỏng phương Tây thì có lẽ truyện trinh thám của Phạm Cao Củng sẽ không được độc giả đón nhận đến vậy. Nhà văn đã khéo léo lồng ghép những yếu tố bản địa vào trong các câu chuyện phá án của Kỳ Phát, khiến nó trở nên gần gũi với người đọc chứ không phải là một câu chuyện ở thành phố A, đất nước B được “bê” về Việt Nam. 

Nhân vật thám tử mang đậm nét Việt

Nét độc đáo của truyện trinh thám Phạm Cao Củng nói riêng và trinh thám Việt nửa đầu thế kỷ nói chung, là thể hiện văn hóa truyền thống nước nhà, lồng ghép vào các câu chuyện vụ án. Các tình tiết, bối cảnh, đều khá gần gũi với đời sống hàng ngày thời bấy giờ, các suy luận trong truyện không quá sâu xa.

Như trong truyện “Vết tay trên trần”, “câu chuyện phá án” diễn ra ở vùng Xứ Thanh xa xôi với vụ án giết người li kì. Một viên quan chết ở trong phòng kín với lưỡi dao đâm vào tim, những không hề có dấu hiệu cửa bị cạy mở. Vụ án trong phòng kín là tình huống án mạng rất phổ biến ở phương Tây, nạn nhân tử vong trong căn phòng kín.

Khi viết vụ án này, Phạm Cao Củng đã tìm hiểu rất kĩ về cấu trúc nhà ở, cách bài trí đồ đạc của người dân vùng đó như gia đình càng giàu thì treo càng nhiều chiêng hay phong tục làm đám ma ở địa phương… Tất cả những điều đó tạo nên sự quen thuộc đối với người đọc. 

Series “Thám tử Kỳ Phát” với 5 truyện tiêu biểu, được viết trong khoảng 6 năm (1936 - 1942), gồm: “Vết tay trên trần”, “Nhà sư thọt”, “Đám cưới Kỳ Phát”, “Chiếc tất nhuộm bùn”, “Kỳ Phát giết người”. Chuỗi những câu chuyện này kể về chuyến phiêu lưu phá án của anh chàng thám tử Kỳ Phát và đã trở thành một trong những tác phẩm ăn khách nhất một thời. 

Những tập truyện về hành trình phá án của Kỳ Phát hấp dẫn độc giả bởi chính sự thông minh, suy luận tài tình của nhân vật này. Đặt trong bối cảnh xã hội, khi người đọc đang háo hức cái mới, mong chờ những điều chưa biết thì hình tượng thám tử Kỳ Phát với tài suy luận sắc bén như Sherlock Holmes, Maigret, có đầy đủ cả “tình lẫn lý” đã trở thành “một cơn gió lạ” giữa các nhân vật ủy mị của văn học lãng mạn, hay những nhân vật luôn luôn giằng xé giữa cuộc sống đời thường và lý tưởng như văn học phê phán.

Kỳ Phát có thể phá giải những vụ án phức tạp dựa trên những manh mối mà với người khác là quá mơ hồ và không thể nhận biết. Và vì thế, các độc giả cứ háo hức theo dõi từng câu chuyện phá án của Kỳ Phát, xem hôm nay anh chàng sẽ lại phá giải những vụ án hóc búa nào.

Điều tạo nên sự khác biệt của Kỳ Phát với các nhân vật thám tử cùng thời đó chính là dù được “vay mượn” từ phương Tây nhưng nhân vật của Phạm Cao Củng mang đậm những phẩm chất được ưa chuộng ở Việt Nam như: trọng nghĩa khí, coi khinh tiền bạc, không hành động vì thù lao, luôn tôn trọng tình cảm và đạo đức. Ngoài việc phá án, Kỳ Phát cũng đôi khi trầm ngâm suy nghĩ về thời cuộc, cũng biết rung động trong tình yêu vì thế Kỳ Phát hiện lên đầy đặn và đậm chất Việt hơn. 

Trang Nguyễn

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Nga tăng cường khả năng ngụy trang cho vũ khí “làm thay đổi cán cân quyền lực thế giới”

Nga tăng cường khả năng ngụy trang cho vũ khí “làm thay đổi cán cân quyền lực thế giới”
(PLVN) - Xe tăng tối tân của Nga T-14 Armata đã được phủ thêm một lớp phủ chống trượt và tăng cường khả năng ngụy trang, hãng tin TASS dẫn lời ông Mikhail Begman – quan chức tại Tập đoàn sản xuất quốc phòng Uralvagonzavod, phụ trách việc chuẩn bị lữ đoàn thiết giáp tại lễ diễu binh mừng Ngày Chiến thắng sẽ được tổ chức ở Quảng trường Đỏ của Moscow vào đầu tháng 5 tới – cho hay.

Công an Quảng Nam với phong trào "tự phòng, tự bảo vệ"

Công an Quảng Nam với phong trào "tự phòng, tự bảo vệ"
(PLVN) - “Công an Quảng Nam tập trung chỉ đạo phong trào “Tự phòng, tự bảo vệ” rộng khắp, xây dựng thế trận toàn dân phòng chống ma túy từ cơ sở. Công tác phòng và đấu tranh triệt phá các tụ điểm, đường dây...buôn bán ma túy được tiến hành đồng thời”, Đại tá Nguyễn Viết Lợi, Giám đốc Công an tỉnh Quảng Nam chia sẻ.
Sự kiện khởi động Formula 1 Việt Nam Grand Prix thu hút hàng vạn khán giả thủ đô

Sự kiện khởi động Formula 1 Việt Nam Grand Prix thu hút hàng vạn khán giả thủ đô

(PLVN) - Trước sự háo hức của hàng triệu người hâm mộ Việt Nam chờ đón Giải Đua xe Công thức 1 - Formula 1 Việt Nam Grand Prix diễn ra vào năm 2020, tối qua (20/4),  Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hà Nội, Công ty Việt Nam Grand Prix (VGPC) cùng với HEINEKEN® Việt Nam đã tổ chức sự kiện “Khởi động Formula 1 Việt Nam Grand Prix” tại Sân Vận động Quốc gia Mỹ Đình, Hà Nội.

Không để bị động trước những tình huống phát sinh

Không để bị động trước những tình huống phát sinh
(PLVN) - Hôm nay (21/4), khi duyệt thông qua kế hoạch tổ chức Đại hội đại biểu MTTQ Việt Nam tỉnh Bình Thuận lần thứ VIII, nhiệm kỳ 2019-2024, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam Trần Thanh Mẫn đề nghị đội ngũ làm công tác Mặt trận trong nhiệm kỳ mới phải luôn lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của nhân dân và không để bị động trước những tình huống phát sinh trên địa bàn.

Phải làm rõ trách nhiệm của doanh nghiệp trong sản xuất, quảng bá hàng hóa

Phải làm rõ trách nhiệm của doanh nghiệp trong sản xuất, quảng bá hàng hóa
(PLVN) - Hôm nay (21/4), ông Trần Thanh Mẫn, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (UBTƯ MTTQ) Việt Nam, Trưởng Ban Chỉ đạo TƯ Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” (Cuộc vận động) đã làm việc với Ban Chỉ đạo Cuộc vận động tỉnh Bình Thuận nhằm nắm bắt kết quả 10 năm thực hiện việc đưa hàng Việt đến với người tiêu dùng trên toàn tỉnh.

Ra mắt dịch vụ ngắm Phong Nha - Kẻ Bàng từ không trung

Ra mắt dịch vụ ngắm Phong Nha - Kẻ Bàng từ không trung
Dịch vụ bay ngắm cảnh tại Quảng Bình là sản phẩm du lịch đầu tiên, duy nhất, độc đáo, mang lại cho du khách những trải nghiệm khác biệt khi được ngắm nhìn toàn cảnh Di sản thiên nhiên thế giới VQG Phong Nha - Kẻ Bàng (PN-KB).

TH True MILK tiên phong cùng khách hàng “Vì một thế giới không rác thải”

TH True MILK tiên phong cùng khách hàng “Vì một thế giới không rác thải”
(PLVN) - Ngày 20/4/2019 tại khu vực số 2 đường Lê Thái Tổ, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội diễn ra Chương trình hưởng ứng Ngày Trái đất 2019 với chủ đề “Vì một thế giới không rác thải”. Tập đoàn TH là doanh nghiệp duy nhất trong ngành sữa cùng các doanh nghiệp trong lĩnh vực khác tích cực hưởng ứng ngày hội ý nghĩa này vì một mục tiêu đẩy lùi vấn nạn ô nhiễm rác thải, đặc biệt là rác thải nhựa.

Nợ nần, vợ chồng giám đốc lừa đảo, chiếm đoạt tiền tỷ của ngân hàng

Nợ nần, vợ chồng giám đốc lừa đảo, chiếm đoạt tiền tỷ của ngân hàng
(PLVN) - Đưa ra chủ trương, chỉ đạo vợ và nhân viên lập khống các hợp đồng kinh tế, hóa đơn GTGT khống và phương án kinh doanh “ảo” để vay rồi chiếm đoạt tiền của ngân hàng, nguyên Chủ tịch HĐQT kiêm TGĐ Tập đoàn Thái Hòa bị tuyên 13 năm tù. Tuy nhiên, bản án sơ thẩm nêu trên đã bị TAND Cấp cao tại Hà Nội tuyên hủy để điều tra, xác minh, xét xử lại.

Bảo vệ rừng thiêng và ước mơ giản dị của trưởng bản

Bảo vệ rừng thiêng và ước mơ giản dị của trưởng bản
(PLVN) - “Rừng ơi! Ta đã về đây, mang sức của đôi tay, lao động khó khăn không quản ngại. Rừng ơi! Trong tiếng ca hôm nay, vang lên cuộc đời sáng tươi trong tương lai!”. Với những người dân ở các buôn, bản, thôn, làng trên khắp đất nước Việt Nam có cuộc sống gắn bó với những cánh rừng thì ca từ bài hát “Bài ca người thợ rừng” này của nhạc sĩ Phạm Tuyên thật gần gũi. Bởi với họ rừng không chỉ là cây cối, muông thú mà còn là không gian thực hành văn hóa, tín ngưỡng, tinh thần và sinh kế. Vì lẽ đó, bảo vệ được rừng cũng luôn là nỗi niềm đau đáu…

Trao tặng miễn phí 20 nghìn cuốn sách về nuôi dạy con

Trao tặng miễn phí 20 nghìn cuốn sách về nuôi dạy con
(PLVN) - Sau 20 ngày gây quỹ “HelpingYourChild – Món quà từ nước Mỹ”, Ehomebooks nhận được rất nhiều sự quan tâm, ủng hộ của cộng đồng đưa chiến dịch thành công vượt mục tiêu với 134.15%, tương ứng gần 300 triệu đồng. Toàn bộ số tiền này đã dùng để in 20.000 cuốn sách để tặng lại các trường mầm non, tổ chức giáo dục hay cá nhân đăng ký nhận sách về nuôi dạy con cho cha mẹ Việt. 

Bí ẩn 'Người đàn bà trong đêm'

Bí ẩn 'Người đàn bà trong đêm'
(PLVN) - Được xuất bản vào năm 1942, cuốn tiểu thuyết Người đàn bà trong đêm mang âm hưởng u tối, hồi hộp giống như nhiều tác phẩm khác của Cornell Woolrich.

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%