Họa sĩ truyền thần cuối cùng đất Tây Đô

(PLO) - Dù đã ở tuổi “thất thập cổ lai hy”, trải qua thăng trầm với bao chuyện đời, chuyện nghề nhưng tình yêu dành cho nghệ thuật trong tim họa sĩ Phan Há (67 tuổi, phường An Lạc, quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ) vẫn vẹn nguyên như buổi ban đầu.
Họa sĩ truyền thần cuối cùng đất Tây Đô Họa sĩ Phan Há với một bức truyền thần vẽ bằng bột than trên giấy canson

Nỗi buồn không người truyền nghề

Biết mình là người cuối cùng còn vẽ tranh truyền thần ở Cần Thơ, người họa sĩ không giấu được nỗi buồn. Đối với ông, nghệ thuật không chỉ là tình yêu, mà hơn thế, nó là cả cuộc đời. Ngày xưa, lúc họa sĩ Phan Há theo đuổi nghề, tranh truyền thần đang ở thời kỳ đỉnh cao, mức độ thịnh hành không thua kém gì nhiếp ảnh ngày nay. Lúc ấy, bạn chung nghề với ông ở Cần Thơ nhiều lắm, vậy mà bây giờ họ không còn đeo nổi nghề nữa.

Dù biết rằng, những con người ấy cũng rất tâm quyết nhưng vì thời cuộc thay đổi, công nghệ phát triển, người ta chỉ đeo đuổi đam mê khi nó tạo ra cho người ta miếng ăn. Ai không trụ được thì bỏ nghề, đi tìm việc khác làm. Thậm chí, có những người bạn của ông phải đi bán vé số sống qua ngày, làm cái gì ra tiền thì người ta làm. 

Họa sĩ Phan Há tâm sự: “Điều chú luôn trăn trở là một ngày nào đó chú về với đất mẹ, không có ai nối nghiệp mình”. Dằn lại cơn ho, ông tâm sự: Trước đây, ông có ý định “lái” đứa con gái lớn theo nghề nhưng học được 5 - 6 năm thì con gái lấy chồng rồi bỏ ngang. Thấy con trai thứ cũng có năng khiếu nên lúc con mười mấy tuổi, ông lại định hướng cho con nối nghiệp.

Khi đó, ông đầu tư hẳn một máy vi tính cho con. Nhưng cuối cùng, con trai ông lại đam mê học sửa xe gắn máy. Tuy có thất vọng, nhưng ông cũng hiểu, cho nên thôi “con thích gì thì cho nó theo cái đó, giống như mình ngày xưa. Giờ mình cũng hài lòng khi con mình theo đuổi ước mơ và thành công”.

Khi nói về tác phẩm tâm đắc nhất, họa sĩ Phan Há hồ hởi đưa tay lên mặt, tạo dáng diễn tả bức tranh. Đó là bức tranh ông họa theo một bức hình đặc tả một cô gái ngồi khóc người yêu đã tử trận. Những giọt nước mắt nặng trĩu đọng trên má và cánh tay cô gái, chính là chi tiết đắt giá nhất của bức ảnh. Có lẽ vì đã “thổi hồn” thành công giá trị hiện thực đó vào bức truyền thần, để khi nhắc về “đứa con tinh thần” đã lạc mất này, họa sĩ Phan Há càng thêm bùi ngùi, luyến tiếc. 

Ở một phương diện khác, khi thấy chồng vẽ những bức tranh ám ảnh như “tiếc thương”, vợ họa sĩ đã nhiều lần khuyên can. Bà cho rằng, không nên vẽ những bức ảnh sầu khổ như vậy, bởi vì biết đâu những điều sầu khổ đó sẽ vận vào cuộc đời người họa sĩ. Nghe vậy, đôi lần ông cũng đã do dự khi cầm bút. 

Đời họa sĩ tài hoa

Ngược dòng thời gian trở về năm 9 tuổi, cậu bé Phan Xú Há được cha phát hiện ra tài năng hội họa trong một lần tình cờ. Biết con có hoa tay và cảm nhận nghệ thuật tốt, nên người cha hết lòng ủng hộ. Hằng ngày, sau những giờ bán bánh mì phụ gia đình, cha của Há khuyến khích con ngồi vẽ. Đôi lúc, cậu bé Há cảm thấy bị bó buộc nhưng chính ngọn lửa đam mê đã khiến cậu không thể dừng lại. 

Ít lâu sau cha mất, chị gái không cho Há vẽ nữa. Một phần vì nghe người ta nói cái nghiệp “cầm, kỳ, thi, họa” là nghề bạc bẽo, nghèo khó chứ không vinh quang gì. Một phần cũng do hoàn cảnh không còn cha mẹ, hai chị em phải nương tựa nhau mưu sinh. Cuối cùng, Há chọn gác lại đam mê để phụ chị bán cháo huyết. Dù không thể tiếp tục hành trình đi đến ước mơ, nhưng trong lòng cậu bé Há vẫn luôn âm thầm nuôi dưỡng mầm tình yêu dành cho nghề vẽ. 

Chân dung vợ họa sĩ Phan Há năm 18 tuổi  

Đúng như cổ nhân thường nói, nghề chọn người chứ không phải người chọn nghề. Trong một lần đi xem hát, vô tình thấy người ta vẽ nền cho sân khấu, Há cứ đứng mải mê nhìn, mà quên mất mục đích mình đến để xem hát. Từ đó, cậu tới lui rạp hát thường xuyên hơn, xem các họa sĩ vẽ rồi “học lỏm”, về nhà tự mày mò thêm. Cứ như vậy, Há vừa học vẽ, vừa học chữ, vừa bán cháo. Bán cháo với chị được bao nhiêu tiền thì để dành mua dụng cụ vẽ như màu, bút chì, thước... 

Cuối cùng, trời đã không phụ người có lòng, khi cậu bé chăm chỉ “học lỏm” được một họa sĩ trong rạp chú ý. Sau này, người họa sĩ đó trở thành người thầy đầu tiên của cậu bé Há. Đó chính là họa sĩ Lê Nam. Ban đầu, Há chỉ được nhờ làm những việc lặt vặt, từ từ được thầy cho đi theo phụ vẽ ở các rạp như: Moderne, Thanh Vân, Hòa Hưng, Văn Cầm, Cẩm Vân...

Đến sau 1975 hòa bình lặp lại, họa sĩ Phan Há đến đất Cần Thơ sinh sống, vẽ cho nhà vẽ  Bút Ngân và các rạp xinê như Huỳnh Lạc, Lao Động, Tây Đô,... để “kiếm cơm”.

Theo thời gian, không chỉ có tên tuổi trong việc vẽ quảng cáo mà ông còn ngày một thành công với thể loại truyền thần. Tính đến nay, họa sĩ Phan Há đã gắn bó với nghề này hơn 50 năm. Ông là “ngọn lửa” cuối cùng, cũng là người “giữ lửa” để tranh truyền thần dù không còn “chỗ đứng” ở đất Tây Đô xưa, thì chí ít nó cũng còn tồn tại đến bây giờ.

Thật đáng tiếc! Khi giờ đây đã không còn nhiều người quan tâm thể loại tranh vẽ này, nếu không muốn nói là rất hiếm người tìm đến. Nếu có, thì vào dịp Tết, người ta thỉnh thoảng mới đặt vẽ những bức truyền thần để trang trí nhà cửa hoặc để làm ảnh thờ. Cho nên, để duy trì miếng cơm manh áo bằng niềm đam mê xưa cũ như vậy là điều không dễ dàng trong thời đại 4.0.

Được xem là một thể loại hội họa đặc biệt, tranh truyền thần không chỉ đòi hỏi bức tranh phải đẹp, chân thật mà còn phải toát lên được “thần thái” trong từng ánh mắt, cử chỉ của nhân vật. Vào những năm 60 - 70, nhiếp ảnh vẫn còn là một thứ hết sức xa xỉ đối với con người, nên truyền thần trở thành thứ được ưa chuộng. Nhưng ngày nay, truyền thần và nhiếp ảnh đã đổi “ngôi”, nhiếp ảnh dần khẳng định đẳng cấp của mình, khiến cho truyền thần trở nên điêu đứng
Diễm Kiều

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Kẻ giết người bị truy nã đỏ quốc tế lĩnh án

Kẻ giết người bị truy nã đỏ quốc tế lĩnh án
(PLVN) - Hai tay 2 khẩu súng bắn chỉ thiên, bắn về phía đối phương rồi cùng đồng bọn bỏ trốn sang Trung Quốc, Hùng bị truy nã đỏ quốc tế. Sau 4 năm lẩn trốn ở nước ngoài, anh ta bị bắt, đưa về nước

Phản đối tàu Trung Quốc khống chế, tịch thu ngư cụ và tài sản của ngư dân Việt Nam

Phản đối tàu Trung Quốc khống chế, tịch thu ngư cụ và tài sản của ngư dân Việt Nam
(PLVN) - Tại cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Ngoại giao chiều nay (20/6), Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng đã trả lời câu hỏi của phóng viên đề nghị cho biết phản ứng về việc gần đây một số tàu cá, ngư dân Việt Nam đánh bắt tại quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam bị tàu công vụ Trung Quốc khống chế, tịch thu ngư cụ, tài sản.

Phải quản lý để “trường ra trường, thầy ra thầy, lớp ra lớp”

Phải quản lý để “trường ra trường, thầy ra thầy, lớp ra lớp”
(PLVN) -Đó là yêu cầu của Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (UBTƯ MTTQ) Việt Nam Trần Thanh Mẫn khi chủ trì cuộc tiếp xúc, đối thoại với Ban Trị sự Trung ương, các vị chức việc và đồng bào Phật giáo Hòa Hảo (PGHH) tại huyện Phú Tân, tỉnh An Giang, diễn ra hôm nay (20/6).

Bổ nhiệm Quyền Giám đốc PMU Đường sắt

Bổ nhiệm Quyền Giám đốc PMU Đường sắt
(PLVN) - Sáng nay, 20/6, ông Vũ Hồng Phương, Phó giám đốc Ban Quản lý dự án (PMU) Đường sắt (Bộ Giao thông Vận tải -GTVT) vừa được bổ nhiệm làm Quyền Giám đốc PMU Đường sắt.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc: Phòng chống thiên tai phải tránh tình trạng bị động

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc: Phòng chống thiên tai phải tránh tình trạng bị động
(PLVN) -Phát biểu tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc tổng kết công tác phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn năm 2018, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chỉ đạo phải rà soát, cập nhật, hoàn thiện phương án ứng phó thiên tai và tìm kiếm cứu nạn, tránh tình trạng bị động, lúng túng khi tình huống bất lợi xảy ra. 
Rút ngắn khoảng cách thu nhập giữa nam và nữ trong quá trình đô thị hoá

Rút ngắn khoảng cách thu nhập giữa nam và nữ trong quá trình đô thị hoá

(PLVN) - “Quá trình đô thị hoá mang lại những cơ hội to lớn, nhưng cũng là thách thức về bất bình đẳng kinh tế-xã hội”, đó là nhận định của các đại biểu tham dự Hội thảo quốc tế “Thúc đẩy bình đẳng giới ở các đô thị” thuộc Chương trình tăng cường năng lực về giới khu vực Đông Á-Thái Bình Dương do Ngân hàng thế giới (WB), Quỹ Bình đẳng giới (UFGE) và UBND TP. Đà Nẵng tổ chức ngày 20-21/6. 

Đề xuất xây dựng chiến lược cải cách tư pháp mới của hệ thống Tòa án

Đề xuất xây dựng chiến lược cải cách tư pháp mới của hệ thống Tòa án
(PLVN) - Để có cơ sở đề xuất xây dựng chiến lược cải cách tư pháp mới của hệ thống Toà án nói riêng và nền tư pháp nói chung, ngày 20/6, TAND tối cao đã tổ chức Hội nghị về “Chiến lược cải cách tư pháp trong TAND định hướng đến năm 2030” dưới sự chủ trì của PGS.TS Nguyễn Hòa Bình, Bí thư Trung ương Đảng, Chánh án TAND tối cao.

Kỳ lạ bé gái bại liệt 3 tuổi bỗng dưng biết đọc

Kỳ lạ bé gái bại liệt 3 tuổi bỗng dưng biết đọc
(PLVN) - Thân hình nhỏ bé với đôi chân có dấu hiệu teo nhỏ, nhưng gương mặt bé Trần Lê Khánh Huyền (sinh tháng 6/2015), trú thôn Trung Mỹ, xã Xuân Mỹ, huyện Nghi Xuân (Hà Tĩnh) lại toát lên vẻ thông minh, lanh lợi. Vừa thấy khách đến nhà, cô bé nhanh nhảu chào hỏi lễ phép. 

Ký ức tủi nhục của cô bé 15 tuổi bị lừa bán sang Trung Quốc làm vợ

Ký ức tủi nhục của cô bé 15 tuổi bị lừa bán sang Trung Quốc làm vợ
(PLVN) - Nhà nghèo nên sau khi có người rủ sang Trung Quốc làm thuê với mức lương hấp dẫn, em Xeo Thị Lụa liền gật đầu đồng ý. Sau khi vượt biên sang xứ người, cô bé 15 tuổi bị bán làm vợ một người đàn ông bản địa. Dù sao Lụa vẫn còn may mắn vì sau 2 năm ròng sống trong đau khổ, cuối cùng nạn nhân cũng được giải cứu về nước. 

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%