Họa sĩ truyền thần cuối cùng đất Tây Đô

(PLO) - Dù đã ở tuổi “thất thập cổ lai hy”, trải qua thăng trầm với bao chuyện đời, chuyện nghề nhưng tình yêu dành cho nghệ thuật trong tim họa sĩ Phan Há (67 tuổi, phường An Lạc, quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ) vẫn vẹn nguyên như buổi ban đầu.
Họa sĩ truyền thần cuối cùng đất Tây Đô Họa sĩ Phan Há với một bức truyền thần vẽ bằng bột than trên giấy canson

Nỗi buồn không người truyền nghề

Biết mình là người cuối cùng còn vẽ tranh truyền thần ở Cần Thơ, người họa sĩ không giấu được nỗi buồn. Đối với ông, nghệ thuật không chỉ là tình yêu, mà hơn thế, nó là cả cuộc đời. Ngày xưa, lúc họa sĩ Phan Há theo đuổi nghề, tranh truyền thần đang ở thời kỳ đỉnh cao, mức độ thịnh hành không thua kém gì nhiếp ảnh ngày nay. Lúc ấy, bạn chung nghề với ông ở Cần Thơ nhiều lắm, vậy mà bây giờ họ không còn đeo nổi nghề nữa.

Dù biết rằng, những con người ấy cũng rất tâm quyết nhưng vì thời cuộc thay đổi, công nghệ phát triển, người ta chỉ đeo đuổi đam mê khi nó tạo ra cho người ta miếng ăn. Ai không trụ được thì bỏ nghề, đi tìm việc khác làm. Thậm chí, có những người bạn của ông phải đi bán vé số sống qua ngày, làm cái gì ra tiền thì người ta làm. 

Họa sĩ Phan Há tâm sự: “Điều chú luôn trăn trở là một ngày nào đó chú về với đất mẹ, không có ai nối nghiệp mình”. Dằn lại cơn ho, ông tâm sự: Trước đây, ông có ý định “lái” đứa con gái lớn theo nghề nhưng học được 5 - 6 năm thì con gái lấy chồng rồi bỏ ngang. Thấy con trai thứ cũng có năng khiếu nên lúc con mười mấy tuổi, ông lại định hướng cho con nối nghiệp.

Khi đó, ông đầu tư hẳn một máy vi tính cho con. Nhưng cuối cùng, con trai ông lại đam mê học sửa xe gắn máy. Tuy có thất vọng, nhưng ông cũng hiểu, cho nên thôi “con thích gì thì cho nó theo cái đó, giống như mình ngày xưa. Giờ mình cũng hài lòng khi con mình theo đuổi ước mơ và thành công”.

Khi nói về tác phẩm tâm đắc nhất, họa sĩ Phan Há hồ hởi đưa tay lên mặt, tạo dáng diễn tả bức tranh. Đó là bức tranh ông họa theo một bức hình đặc tả một cô gái ngồi khóc người yêu đã tử trận. Những giọt nước mắt nặng trĩu đọng trên má và cánh tay cô gái, chính là chi tiết đắt giá nhất của bức ảnh. Có lẽ vì đã “thổi hồn” thành công giá trị hiện thực đó vào bức truyền thần, để khi nhắc về “đứa con tinh thần” đã lạc mất này, họa sĩ Phan Há càng thêm bùi ngùi, luyến tiếc. 

Ở một phương diện khác, khi thấy chồng vẽ những bức tranh ám ảnh như “tiếc thương”, vợ họa sĩ đã nhiều lần khuyên can. Bà cho rằng, không nên vẽ những bức ảnh sầu khổ như vậy, bởi vì biết đâu những điều sầu khổ đó sẽ vận vào cuộc đời người họa sĩ. Nghe vậy, đôi lần ông cũng đã do dự khi cầm bút. 

Đời họa sĩ tài hoa

Ngược dòng thời gian trở về năm 9 tuổi, cậu bé Phan Xú Há được cha phát hiện ra tài năng hội họa trong một lần tình cờ. Biết con có hoa tay và cảm nhận nghệ thuật tốt, nên người cha hết lòng ủng hộ. Hằng ngày, sau những giờ bán bánh mì phụ gia đình, cha của Há khuyến khích con ngồi vẽ. Đôi lúc, cậu bé Há cảm thấy bị bó buộc nhưng chính ngọn lửa đam mê đã khiến cậu không thể dừng lại. 

Ít lâu sau cha mất, chị gái không cho Há vẽ nữa. Một phần vì nghe người ta nói cái nghiệp “cầm, kỳ, thi, họa” là nghề bạc bẽo, nghèo khó chứ không vinh quang gì. Một phần cũng do hoàn cảnh không còn cha mẹ, hai chị em phải nương tựa nhau mưu sinh. Cuối cùng, Há chọn gác lại đam mê để phụ chị bán cháo huyết. Dù không thể tiếp tục hành trình đi đến ước mơ, nhưng trong lòng cậu bé Há vẫn luôn âm thầm nuôi dưỡng mầm tình yêu dành cho nghề vẽ. 

Chân dung vợ họa sĩ Phan Há năm 18 tuổi  

Đúng như cổ nhân thường nói, nghề chọn người chứ không phải người chọn nghề. Trong một lần đi xem hát, vô tình thấy người ta vẽ nền cho sân khấu, Há cứ đứng mải mê nhìn, mà quên mất mục đích mình đến để xem hát. Từ đó, cậu tới lui rạp hát thường xuyên hơn, xem các họa sĩ vẽ rồi “học lỏm”, về nhà tự mày mò thêm. Cứ như vậy, Há vừa học vẽ, vừa học chữ, vừa bán cháo. Bán cháo với chị được bao nhiêu tiền thì để dành mua dụng cụ vẽ như màu, bút chì, thước... 

Cuối cùng, trời đã không phụ người có lòng, khi cậu bé chăm chỉ “học lỏm” được một họa sĩ trong rạp chú ý. Sau này, người họa sĩ đó trở thành người thầy đầu tiên của cậu bé Há. Đó chính là họa sĩ Lê Nam. Ban đầu, Há chỉ được nhờ làm những việc lặt vặt, từ từ được thầy cho đi theo phụ vẽ ở các rạp như: Moderne, Thanh Vân, Hòa Hưng, Văn Cầm, Cẩm Vân...

Đến sau 1975 hòa bình lặp lại, họa sĩ Phan Há đến đất Cần Thơ sinh sống, vẽ cho nhà vẽ  Bút Ngân và các rạp xinê như Huỳnh Lạc, Lao Động, Tây Đô,... để “kiếm cơm”.

Theo thời gian, không chỉ có tên tuổi trong việc vẽ quảng cáo mà ông còn ngày một thành công với thể loại truyền thần. Tính đến nay, họa sĩ Phan Há đã gắn bó với nghề này hơn 50 năm. Ông là “ngọn lửa” cuối cùng, cũng là người “giữ lửa” để tranh truyền thần dù không còn “chỗ đứng” ở đất Tây Đô xưa, thì chí ít nó cũng còn tồn tại đến bây giờ.

Thật đáng tiếc! Khi giờ đây đã không còn nhiều người quan tâm thể loại tranh vẽ này, nếu không muốn nói là rất hiếm người tìm đến. Nếu có, thì vào dịp Tết, người ta thỉnh thoảng mới đặt vẽ những bức truyền thần để trang trí nhà cửa hoặc để làm ảnh thờ. Cho nên, để duy trì miếng cơm manh áo bằng niềm đam mê xưa cũ như vậy là điều không dễ dàng trong thời đại 4.0.

Được xem là một thể loại hội họa đặc biệt, tranh truyền thần không chỉ đòi hỏi bức tranh phải đẹp, chân thật mà còn phải toát lên được “thần thái” trong từng ánh mắt, cử chỉ của nhân vật. Vào những năm 60 - 70, nhiếp ảnh vẫn còn là một thứ hết sức xa xỉ đối với con người, nên truyền thần trở thành thứ được ưa chuộng. Nhưng ngày nay, truyền thần và nhiếp ảnh đã đổi “ngôi”, nhiếp ảnh dần khẳng định đẳng cấp của mình, khiến cho truyền thần trở nên điêu đứng
Diễm Kiều

Cùng chuyên mục

Buồn - vui phim Tết

Buồn - vui phim Tết

(PLVN) - Đã nhiều mùa Tết, thị trường phim Việt hiếm hoi những bộ phim chất lượng, thay vào đó, năm thì bị chê hài nhảm, năm thì bị tố chiêu trò, đấu tố lẫn nhau để câu khách. Tuy nhiên, năm nay, bên cạnh nỗi buồn vẫn le lói đâu đó những tín hiệu vui. Nhưng điều làm người yêu điện ảnh lo lắng nhất vẫn là câu chuyện đường dài.

Đọc thêm

Nga ký ba hợp đồng bán vũ khí cho Serbia

Nga ký ba hợp đồng bán vũ khí cho Serbia
(PLVN) - Nga sẽ cung cấp cho Serbia các thiết bị hàng không theo các hợp đồng đã được ký kết trong chuyến thăm của Tổng thống Nga Vladimir Putin tới Belgrade vào tháng 1 vừa qua.

VNPT đã làm chủ công nghệ cốt lõi của CMCN 4.0

VNPT đã làm chủ công nghệ cốt lõi của CMCN 4.0
(PLVN) - Tập đoàn Bưu chính  - Viễn thông Việt Nam (VNPT) khẳng định, doanh nghiệp này đã sớm bắt tay vào nghiên cứu, đầu tư và hiện đã làm chủ các công nghệ cốt lõi của Cách mạng công nghiệp (CMCN) 4.0 như AI, IoT, Block chain.... 
Tiếp bài “Quyết định hành chính và phán quyết của tòa “đá” nhau”: Quyết định hợp thức sai phạm?

Tiếp bài “Quyết định hành chính và phán quyết của tòa “đá” nhau”: Quyết định hợp thức sai phạm?

(PLVN) - Luật Quy hoạch đô thị bắt buộc chủ đầu tư dự án có trách nhiệm lập Quy định quản lý theo đồ án quy hoạch đô thị, thiết kế đô thị trình UBND tỉnh Hà Nam phê duyệt và ban hành nhưng trong 9 năm, vì lý do nào đó mà cả chủ đầu tư lẫn chính quyền địa phương này đã cố tình không thực hiện theo đúng quy định của pháp luật.

Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Hàn Quốc muốn sống ở Huế

Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Hàn Quốc muốn sống ở Huế
(PLVN) - Sáng 16/2, tại tỉnh Thừa Thiên – Huế đã diễn ra Hội nghị Phát triển du lịch miền Trung – Tây Nguyên. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, lãnh đạo các bộ ngành cùng đại diện 19 tỉnh, thành phố khu vực miền Trung - Tây Nguyên tham dự hội nghị.

Tết này con lại vắng nhà

Tết này con lại vắng nhà
(PLVN) - Đến làng Liệp Mai (Ngọc Liệp, Quốc Oai, Hà Nội) những ngày đầu năm, chúng tôi được tận mắt thấy những đổi thay của làng ven đô. Theo người dân Liệp Mai, khoảng chục năm trước, làng quê tiêu điều, quạnh hiu lắm. Bà con quanh năm “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời” nhưng kinh tế cũng chỉ tạm đủ no. Và làn sóng xuất khẩu lao động (XKLĐ) tràn về vùng quê nghèo, làm thay đổi cả một làng quê.Thay da đổi thịt đấy, nhưng Tết về vẫn ăm ắp nỗi buồn…
Công tác kiểm soát thị trường đã được triển khai gắt gao hơn

Công tác kiểm soát thị trường đã được triển khai gắt gao hơn

(PLVN) - Tổng cục Quản lý thị trường (QLTT) vừa có báo cáo tổng kết công tác kiểm tra kiểm soát tình hình hàng gian lận thương mại dịp trước, trong và sau Tết. Theo báo cáo này, trong dịp kiểm tra gắt gao các cơ sở sản xuất và kiểm soát thị trường, các đoàn kiểm tra đã thu giữ nhiều loại hàng hóa giả mạo, không có hóa đơn chứng từ chứng minh nguồn gốc, trong đó đặc biệt phải kể đến các mặt hàng rượu, thuốc lá và thực phẩm…

Đẩy mạnh hợp tác với Hàn Quốc trong lĩnh vực phẫu thuật thẩm mỹ tại Hà Nội

Đẩy mạnh hợp tác với Hàn Quốc trong lĩnh vực phẫu thuật thẩm mỹ tại Hà Nội

Ngày 15/2, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông ký thỏa thuận hợp tác với Sunflower Clinics, một trong những Trung tâm phẫu thuật thẩm mỹ hàng đầu tại Hàn Quốc. Mục đích của sự hợp tác này là hai bên cùng nhau phát triển và vận hành trung tâm phẫu thuật thẩm mỹ, nha khoa Implant và Trung tâm tế bào gốc chống lão hóa tại dự án Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, cũng như cùng chia sẻ kiến thức chuyên môn và cơ sở vật chất để cùng phát triển.

“Mở hàng” đầu năm bằng… “giải cứu” cà rốt

“Mở hàng” đầu năm bằng… “giải cứu” cà rốt
(PLVN) - Ngay trước Tết Kỷ Hợi, toàn bộ 15 siêu thị Big C miền Bắc đã tham gia “giải cứu” khoảng 30 tấn cà rốt của xã Đức Chính, huyện Cẩm Giàng (Hải Dương). Đây là xã trồng cà rốt lớn nhất miền Bắc. Mới đây, Big C lại tiếp tục một chiến dịch lớn giải cứu lượng cà rốt khổng lồ của tỉnh Hải Dương. 

Nhịp sống mới ở Tả Phìn

Nhịp sống mới ở Tả Phìn
(PLVN) - Tả Phìn là một trong những địa điểm du lịch sinh thái cộng đồng hấp dẫn của Lào Cai, nơi đây vốn nổi tiếng với vẻ đẹp hoang sơ mộc mạc cùng những sản phẩm thổ cẩm độc đáo và thuốc tắm truyền thống của đồng bào Dao đỏ. 

Ký ức đau thương, lịch sử hào hùng

Ký ức đau thương, lịch sử hào hùng
(PLVN) - Ngày 17/2, 40 năm trước, tiếng súng xâm lược đồng loạt nổ trên toàn tuyến biên giới 6 tỉnh phía Bắc trải dài 1.400km trên lãnh thổ thiêng liêng của Tổ quốc chúng ta. Bị phản bội và đánh lén, kẻ phát động một cuộc chiến quy mô nhưng không hề tuyên bố, thậm chí ém nhẹm mọi thông tin khi chiến sự diễn ra, thậm chí, những kẻ gây chiến còn "tố cáo" đến Liên Hợp quốc là Việt Nam xâm lược họ(?!). 

Buồn - vui phim Tết

Buồn - vui phim Tết
(PLVN) - Đã nhiều mùa Tết, thị trường phim Việt hiếm hoi những bộ phim chất lượng, thay vào đó, năm thì bị chê hài nhảm, năm thì bị tố chiêu trò, đấu tố lẫn nhau để câu khách. Tuy nhiên, năm nay, bên cạnh nỗi buồn vẫn le lói đâu đó những tín hiệu vui. Nhưng điều làm người yêu điện ảnh lo lắng nhất vẫn là câu chuyện đường dài.

Cứu tinh cho bệnh nhân đột quỵ, tai biến

Cứu tinh cho bệnh nhân đột quỵ, tai biến
(PLVN) - Với sự phát triển không ngừng của y học, giờ đây các bệnh nhân đột quỵ, tim mạch ở Cần Thơ nói riêng và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) nói chung không nhất thiết đi đến TP HCM hoặc sang nước ngoài để điều trị. Điều này, không những giúp gia đình giảm bớt thời gian, chi phí chữa trị mà còn mang đến cơ hội sống cao hơn gấp nhiều lần cho bệnh nhân đột quỵ.

Giỗ tổ Hùng Vương năm 2019 được nghỉ 3 ngày

Giỗ tổ Hùng Vương năm 2019 được nghỉ 3 ngày
(PLVN) - Bộ LĐTB&XH ban hành Thông báo về việc nghỉ lễ, tết năm 2019 đối với cán bộ, công chức, viên chức và người lao động của các cơ quan hành chính, sự nghiệp tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội.

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%