Hiu hắt nghiệp diễn tuồng

(PLO) - Tuồng cổ đáng được gìn giữ, nhưng chưa thực sự được quan tâm để nó có thể sống đàng hoàng và những nghệ nhân tuồng khỏi phải chạnh lòng. Có cố gắng cống hiến lên đến nghệ sĩ nhân dân, huy chương vàng, bạc ở các hội diễn sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc, làm mấy chục năm trong nhà hát mà tiền lương vỏn vẹn được gói tròn trong 5 triệu đồng đã là sang lắm.
Hiu hắt nghiệp diễn tuồng Nghệ sĩ Tuồng dù lo cơm gạo áo tiền vẫn luôn gắn bó với nghề.

Tâm huyết giữ bản sắc dân tộc mà lương “bèo bọt” 

Trong cơ chế tự chủ thì tuồng quả là vô cùng khó khăn. Ngoài các buổi biểu diễn giới thiệu nghệ thuật tuồng cho khách du lịch nước ngoài tại Rạp Hồng Hà, phố cổ đi bộ, một vài đêm biểu diễn đầu xuân, phục vụ 10 đêm chính trị tại vùng sâu, vùng xa thì tuồng không có khoản nào để thu nữa. 

 “Ai cũng biết rằng, tiền bồi dưỡng cho một buổi biểu diễn của diễn viên tuồng rất rẻ mạt. Diễn viên chính được 200 nghìn, phụ được 100 nghìn cho mỗi buổi mà có khi họ phải vất vả từ chiều hôm trước đến sáng hôm sau.

Nếu như nghệ sĩ hát chèo có thể đi hát thêm những loại hình khác như xẩm, quan họ, dân ca để có thêm thu nhập thì chúng tôi không thể làm được như vậy. Làm như thế sẽ mất giọng của tuồng. Tiền lương, tiền cát-xê của diễn viên tuồng quá ít ỏi, những người nghệ sĩ như tôi luôn phải “cân đong, đo đếm” để duy trì cuộc sống đạm bạc” -  NSND Mẫn Thu, người đã gắn bó với tuồng hơn 40 năm không khỏi ngậm ngùi khi nhắc tới nghề. Bà ưu tư khi nghĩ tới thực tại, khán giả đến với tuồng ít quá, mà các diễn viên tuồng trẻ chẳng tha thiết với nghề.

Làm nghệ sĩ tuồng không hề đơn giản. Phương thức phản ánh của tuồng không đi vào tả thực mà chú trọng tả ý, nhằm lột tả “cái thần” của nhân vật, sự việc. “Cái thần” chính là đỉnh cao của nghệ thuật biểu diễn tuồng.

Múa tuồng được chắt lọc và cách điệu hóa từ võ thuật dân tộc, múa dân gian, múa tín ngưỡng, tôn giáo và các điệu bộ, động tác sinh hoạt, lao động hàng ngày. Hát tuồng với các cách nói lối, bài bản và làn điệu được hình thành từ những giai điệu trong tế lễ và hát xướng dân gian. Nói lối tuồng dựa theo văn biền ngẫu từ bốn đến tám chữ. Có nhiều kiểu nói lối khác nhau, mỗi loại đều có cách ngắt chữ, nhả chữ riêng.

Bài bản là hát theo nhịp phách còn làn điệu là hát có nhạc đệm riêng biệt. Bền bỉ học bao năm, họ mới thành những nghệ sĩ tuồng. Ấy thế nhưng, những giọt mồ hôi, công sức, tâm huyết giữ gìn bản sắc dân tộc được trả bằng món tiền nhỏ bé.

Lấy nghề tay trái “nuôi” nghề

Để tồn tại, người nghệ sĩ phải vất vả mưu sinh, xoay xở đủ nghề để kiếm sống. Giống như bao nghệ sĩ khác, cố nghệ sĩ tuồng Hán Văn Tình từng phải “chạy sô” kiếm thêm thu nhập. Đồng lương ít ỏi tại Nhà hát Tuồng T.Ư - nơi ông từng công tác khó mà nuôi được gia đình. Ông phải đi đóng hài, đóng phim, quay quảng cáo.

Mọi người biết tới ông với vai diễn Chu Văn Quềnh trong phim truyền hình “Đất và người”, chứ ít ai nhớ tới những vai diễn tuồng do ông đảm nhận, như vai Kiều Công Tiễn trong vở “Tiếng gọi non sông” hay vai ngự y trong vở “Tiếng thét giữa hoàng cung”…

Các đàn anh, đàn chị chật vật mưu sinh với nghề thì các nghệ sĩ tuồng trẻ cũng không thoát khỏi “vòng xoáy cơm áo”. Là gương mặt sáng giá của Nhà hát Tuồng Việt Nam, ngoài thời gian ở nhà hát, Lộc Huyền còn dạy hát tuồng cho người nước ngoài để trang trải cuộc sống. Cô gái tài sắc sinh năm 1981 đã đoạt Huy chương Vàng với vai “Hồ Nguyệt Cô hóa cáo” trong Liên hoan tài năng sân khấu trẻ toàn quốc 2003.  

Hầu hết các nghệ sĩ đều coi tuồng như một cái nghiệp. Khán giả không đến rạp, họ sẵn sàng đưa tuồng đến các trường học, mang các tác phẩm về các làng, xã ở những địa phương xa (như Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn...)  để diễn, phục vụ khán giả.

Hỏi những người nghệ sỹ tuồng, thực tế buồn vậy, sao không từ bỏ tuồng, bước hẳn sang lĩnh vực điện ảnh, truyền hình - nơi thường được nhận cát-xê cao hơn, có nhiều đất diễn hơn, dễ nổi tiếng hơn, họ đều nhắc lại câu nói của của thầy - NSND Lê Tiến Thọ: “Diễn tuồng không chỉ là nghề mà còn là nghiệp đeo đẳng cả một đời”. NSND Lê Tiến Thọ đã ví những diễn viên tuồng như “con sáo đã trót ăn mặn”. Nghĩa là ai đã dính vào tuồng, yêu tuồng thì khó mà bỏ được. 

Nghệ thuật vốn kén khán giả khiến những người nghệ sỹ không khỏi day dứt, khắc khoải. Ông Phạm Ngọc Tuấn - Giám đốc Nhà hát Tuồng Việt Nam trùng giọng: “Không buồn làm sao được khi hiện nay khán giả trẻ quay lưng với sân khấu truyền thống. Họ hồ hởi đi xem phim nước ngoài, nghe nhạc dance… nhưng lại không chút ngần ngại thừa nhận rằng, chưa một lần xem các vở diễn sân khấu truyền thống”. 

Bảo Châu

Cùng chuyên mục

Danh ca Khánh Ly yêu giọng ca khắc khoải ma quái của Tùng Dương

Danh ca Khánh Ly yêu giọng ca khắc khoải ma quái của Tùng Dương

(PLVN) -  Khánh Ly tâm sự bà nhận nhiều phản hồi trái chiều khi kết hợp với Tùng Dương trong liveshow “Người về bỗng nhớ” diễn ra trong hai đêm 4,5/5 tại Nhà hát Lớn: "Trước kia, tôi cũng từng nghĩ cậu này lập dị. Khánh Ly cảm thấy phong cách của Tùng Dương kỳ quặc. Sau này, khi theo dõi Tùng Dương nhiều hơn, Khánh Ly nhận thấy giọng hát nam ca sĩ có nồng cháy, khắc khoải, đan xen chút ma quái.” - “Nữ hoàng chân đất” chia sẻ. 

Đọc thêm

Có thể sử dụng đồng bộ thiết bị bay để vận hành lưới điện

Có thể sử dụng đồng bộ thiết bị bay để vận hành lưới điện
(PLVN) - Sau một thời gian ứng dụng thiết bị bay UAV phục vụ quản lý vận hành hệ thống truyền tải điện, ông Đặng Phan Tường, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) đã đi hiện trường đường dây 500 kV Đà Nẵng - Thạnh Mỹ để kiểm tra tình hình thực tế.

TH true WATER được chọn là đồ uống chính thức đồng hành cùng các chuyên gia trắc địa thế giới tại FIG

TH true WATER được chọn là đồ uống chính thức đồng hành cùng các chuyên gia trắc địa thế giới tại FIG
(PLVN) - Từ ngày 22/4 đến 26/4, Tuần làm việc của Hiệp hội Trắc địa thế giới (FIG) đang diễn ra tại Hà Nội với sự tham gia của hàng trăm chuyên gia hàng đầu thế giới đến từ 91 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tại sự kiện, sản phẩm TH true WATER – đóng chai tại nguồn nước ngầm hảo hạng kết hợp với công nghệ, quy trình khai thác, xử lí hàng đầu thế giới - đã được chọn là đồ uống chính thức đồng hành cùng các chuyên gia trắc địa thế giới trong suốt 5 ngày làm việc.

Đại học FPT sắp có thêm chương trình liên kết quốc tế với trường Top 400 thế giới

Đại học FPT sắp có thêm chương trình liên kết quốc tế với trường Top 400 thế giới
(PLVN) - Ngày 25/4, tại Hà Nội, buổi lễ khởi động triển khai chương trình liên kết quốc tế Swinburne (Việt Nam) đã chính thức diễn ra. Sự kiện đánh dấu bước phát triển lớn trong quan hệ hợp tác giữa ĐH FPT và ĐH Công nghệ Swinburne (Australia) nhằm đưa nền giáo dục chất lượng của Australia đến với sinh viên Việt Nam. 
Đà Nẵng: Chuyên gia thủy lợi khẳng định dự án Marina Complex đã được thẩm định một cách tin cậy

Đà Nẵng: Chuyên gia thủy lợi khẳng định dự án Marina Complex đã được thẩm định một cách tin cậy

(PLVN) - Là Ủy viên phụ trách phản biện của Hội đồng đánh giá tác động môi trường (ĐTM) Dự án Bất động sản và bến du thuyền Đà Nẵng, GS.TS. Phạm Thị Hương Lan, Trưởng khoa thủy văn Tài nguyên nước, Viện trưởng viện Thủy văn Môi trường Biến đổi khí hậu (Trường Đại học Thủy lợi) đã có bài viết phân tích, đánh giá cụ thể về dự án này.

Khởi tố Chánh thanh tra Bộ TTTT

Khởi tố Chánh thanh tra Bộ TTTT
(PLVN) - Ngày 25/4, Cơ quan An ninh Điều tra (Công an tỉnh Phú Thọ) khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam ông Đặng Anh Tuấn (49 tuổi, Chánh thanh tra Bộ Thông tin và Truyền thông) về tội Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ, theo Điều 356 Bộ luật Hình sự 2015. 

ĐHCĐ I.D.I - “Kỳ vọng mở trang lịch sử mới cho ngành cá tra Việt Nam”

ĐHCĐ I.D.I - “Kỳ vọng mở trang lịch sử mới cho ngành cá tra Việt Nam”
(PLVN) - Hiện IDI nằm trong top 3 doanh nghiệp xuất khẩu thuỷ sản lớn nhất Việt Nam, thị trường tiêu thụ mở rộng lên đến 150 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới như: Mỹ, EU, ASEAN, Châu Phi, Nam Mỹ, Trung Quốc, Ấn Độ,… được khách hàng đánh giá cao về uy tín cũng như chất lượng sản phẩm.

Danh ca Khánh Ly yêu giọng ca khắc khoải ma quái của Tùng Dương

Danh ca Khánh Ly yêu giọng ca khắc khoải ma quái của Tùng Dương
(PLVN) -  Khánh Ly tâm sự bà nhận nhiều phản hồi trái chiều khi kết hợp với Tùng Dương trong liveshow “Người về bỗng nhớ” diễn ra trong hai đêm 4,5/5 tại Nhà hát Lớn: "Trước kia, tôi cũng từng nghĩ cậu này lập dị. Khánh Ly cảm thấy phong cách của Tùng Dương kỳ quặc. Sau này, khi theo dõi Tùng Dương nhiều hơn, Khánh Ly nhận thấy giọng hát nam ca sĩ có nồng cháy, khắc khoải, đan xen chút ma quái.” - “Nữ hoàng chân đất” chia sẻ. 

Check in Việt Nam - Tự hào Việt Nam

 Check in Việt Nam - Tự hào Việt Nam
(PLVN) - Sáng ngày 25/4, tại Hà Nội, Trung tâm Truyền thông Tài nguyên và Môi trường (Bộ Tài nguyên và Môi trường) phối hợp cùng Tổng cục Du lịch Việt Nam, Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam tổ chức Lễ ra mắt giới thiệu chuỗi cuộc thi - sự kiện "Check in Việt Nam - Tự hào Việt Nam" và ứng dụng di động (App) Mạng xã hội Du lịch CIVIE.  

Xe cuốc cháy rụi nghi bị đốt ở Phú Quốc

Xe cuốc cháy rụi nghi bị đốt ở Phú Quốc
(PLVN) - Chiều 25/4, Công an huyện Phú Quốc (Kiên Giang) cho biết đang điều tra làm rõ nguyên nhân chiếc xe cuốc đang đậu ở bãi đất tróng ở ấp 4, xã Cửa Cạn bị thiêu rụi toàn bộ vào đêm khuya nghi do bị đốt. 

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%