Hiu hắt nghiệp diễn tuồng

(PLO) - Tuồng cổ đáng được gìn giữ, nhưng chưa thực sự được quan tâm để nó có thể sống đàng hoàng và những nghệ nhân tuồng khỏi phải chạnh lòng. Có cố gắng cống hiến lên đến nghệ sĩ nhân dân, huy chương vàng, bạc ở các hội diễn sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc, làm mấy chục năm trong nhà hát mà tiền lương vỏn vẹn được gói tròn trong 5 triệu đồng đã là sang lắm.
Hiu hắt nghiệp diễn tuồng Nghệ sĩ Tuồng dù lo cơm gạo áo tiền vẫn luôn gắn bó với nghề.

Tâm huyết giữ bản sắc dân tộc mà lương “bèo bọt” 

Trong cơ chế tự chủ thì tuồng quả là vô cùng khó khăn. Ngoài các buổi biểu diễn giới thiệu nghệ thuật tuồng cho khách du lịch nước ngoài tại Rạp Hồng Hà, phố cổ đi bộ, một vài đêm biểu diễn đầu xuân, phục vụ 10 đêm chính trị tại vùng sâu, vùng xa thì tuồng không có khoản nào để thu nữa. 

 “Ai cũng biết rằng, tiền bồi dưỡng cho một buổi biểu diễn của diễn viên tuồng rất rẻ mạt. Diễn viên chính được 200 nghìn, phụ được 100 nghìn cho mỗi buổi mà có khi họ phải vất vả từ chiều hôm trước đến sáng hôm sau.

Nếu như nghệ sĩ hát chèo có thể đi hát thêm những loại hình khác như xẩm, quan họ, dân ca để có thêm thu nhập thì chúng tôi không thể làm được như vậy. Làm như thế sẽ mất giọng của tuồng. Tiền lương, tiền cát-xê của diễn viên tuồng quá ít ỏi, những người nghệ sĩ như tôi luôn phải “cân đong, đo đếm” để duy trì cuộc sống đạm bạc” -  NSND Mẫn Thu, người đã gắn bó với tuồng hơn 40 năm không khỏi ngậm ngùi khi nhắc tới nghề. Bà ưu tư khi nghĩ tới thực tại, khán giả đến với tuồng ít quá, mà các diễn viên tuồng trẻ chẳng tha thiết với nghề.

Làm nghệ sĩ tuồng không hề đơn giản. Phương thức phản ánh của tuồng không đi vào tả thực mà chú trọng tả ý, nhằm lột tả “cái thần” của nhân vật, sự việc. “Cái thần” chính là đỉnh cao của nghệ thuật biểu diễn tuồng.

Múa tuồng được chắt lọc và cách điệu hóa từ võ thuật dân tộc, múa dân gian, múa tín ngưỡng, tôn giáo và các điệu bộ, động tác sinh hoạt, lao động hàng ngày. Hát tuồng với các cách nói lối, bài bản và làn điệu được hình thành từ những giai điệu trong tế lễ và hát xướng dân gian. Nói lối tuồng dựa theo văn biền ngẫu từ bốn đến tám chữ. Có nhiều kiểu nói lối khác nhau, mỗi loại đều có cách ngắt chữ, nhả chữ riêng.

Bài bản là hát theo nhịp phách còn làn điệu là hát có nhạc đệm riêng biệt. Bền bỉ học bao năm, họ mới thành những nghệ sĩ tuồng. Ấy thế nhưng, những giọt mồ hôi, công sức, tâm huyết giữ gìn bản sắc dân tộc được trả bằng món tiền nhỏ bé.

Lấy nghề tay trái “nuôi” nghề

Để tồn tại, người nghệ sĩ phải vất vả mưu sinh, xoay xở đủ nghề để kiếm sống. Giống như bao nghệ sĩ khác, cố nghệ sĩ tuồng Hán Văn Tình từng phải “chạy sô” kiếm thêm thu nhập. Đồng lương ít ỏi tại Nhà hát Tuồng T.Ư - nơi ông từng công tác khó mà nuôi được gia đình. Ông phải đi đóng hài, đóng phim, quay quảng cáo.

Mọi người biết tới ông với vai diễn Chu Văn Quềnh trong phim truyền hình “Đất và người”, chứ ít ai nhớ tới những vai diễn tuồng do ông đảm nhận, như vai Kiều Công Tiễn trong vở “Tiếng gọi non sông” hay vai ngự y trong vở “Tiếng thét giữa hoàng cung”…

Các đàn anh, đàn chị chật vật mưu sinh với nghề thì các nghệ sĩ tuồng trẻ cũng không thoát khỏi “vòng xoáy cơm áo”. Là gương mặt sáng giá của Nhà hát Tuồng Việt Nam, ngoài thời gian ở nhà hát, Lộc Huyền còn dạy hát tuồng cho người nước ngoài để trang trải cuộc sống. Cô gái tài sắc sinh năm 1981 đã đoạt Huy chương Vàng với vai “Hồ Nguyệt Cô hóa cáo” trong Liên hoan tài năng sân khấu trẻ toàn quốc 2003.  

Hầu hết các nghệ sĩ đều coi tuồng như một cái nghiệp. Khán giả không đến rạp, họ sẵn sàng đưa tuồng đến các trường học, mang các tác phẩm về các làng, xã ở những địa phương xa (như Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn...)  để diễn, phục vụ khán giả.

Hỏi những người nghệ sỹ tuồng, thực tế buồn vậy, sao không từ bỏ tuồng, bước hẳn sang lĩnh vực điện ảnh, truyền hình - nơi thường được nhận cát-xê cao hơn, có nhiều đất diễn hơn, dễ nổi tiếng hơn, họ đều nhắc lại câu nói của của thầy - NSND Lê Tiến Thọ: “Diễn tuồng không chỉ là nghề mà còn là nghiệp đeo đẳng cả một đời”. NSND Lê Tiến Thọ đã ví những diễn viên tuồng như “con sáo đã trót ăn mặn”. Nghĩa là ai đã dính vào tuồng, yêu tuồng thì khó mà bỏ được. 

Nghệ thuật vốn kén khán giả khiến những người nghệ sỹ không khỏi day dứt, khắc khoải. Ông Phạm Ngọc Tuấn - Giám đốc Nhà hát Tuồng Việt Nam trùng giọng: “Không buồn làm sao được khi hiện nay khán giả trẻ quay lưng với sân khấu truyền thống. Họ hồ hởi đi xem phim nước ngoài, nghe nhạc dance… nhưng lại không chút ngần ngại thừa nhận rằng, chưa một lần xem các vở diễn sân khấu truyền thống”. 

Bảo Châu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Thái Nguyên gắn phát triển kinh tế với an sinh xã hội

Thái Nguyên gắn phát triển kinh tế với an sinh xã hội
(PLVN) - Những năm gần đây, Thái Nguyên luôn nằm trong top đầu cả nước về tốc độ phát triển kinh tế, thu hút các dự án đầu tư và giá trị xuất khẩu hàng hóa. Đây là kết quả của sự chỉ đạo tập trung, quyết liệt của các cấp ủy đảng, chính quyền cùng sự đoàn kết một lòng của cả hệ thống chính trị, nỗ lực vượt khó của người dân và cộng đồng doanh nghiệp. Song hành cùng sự phát triển, tỉnh Thái Nguyên cũng đặc biệt quan tâm đến các chính sách an sinh xã hội, nhất là đối tượng người nghèo và các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn.

“Sông núi trên vai”

“Sông núi trên vai”
(PLVN) - Là chủ đề của Ngày thơ Việt Nam lần thứ 17 - Xuân Kỷ Hợi đã chính thức khai mạc tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội)
Bệnh sởi đang diễn biến phức tạp

Bệnh sởi đang diễn biến phức tạp

(PLVN) - Theo thống kê của Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh Đồng Nai, từ đầu năm 2019 đến nay, Đồng Nai ghi nhận hơn 500 ca mắc bệnh sởi phải nhập viện điều trị, trong đó có những ca biến chứng nặng. Cùng thời điểm này năm ngoái, Đồng Nai không có ca mắc bệnh sởi nào. Trong số các ca mắc thì phần nhiều là bệnh nhân chưa tiêm phòng sởi. Đáng chú ý có nhiều trường hợp người lớn cũng mắc sởi. 

Lĩnh án vì làm giả giấy tờ, mang ô tô thuê đi bán

Lĩnh án vì làm giả giấy tờ, mang ô tô thuê đi bán
(PLVN) - TAND TP Hà Nội vừa đưa bị cáo Nguyễn Tiến An (SN 1986, ở huyện Yên Sơn, Tuyên Quang) ra xét xử về tội “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản” và tội “Làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức”.

Sắp xét xử ca sỹ Châu Việt Cường

Sắp xét xử ca sỹ Châu Việt Cường
(PLVN) - Dự kiến, ngày 7/3 tới, TAND TP Hà Nội sẽ đưa Nguyễn Việt Cường (SN 1978, ở Quảng Ninh, tức ca sĩ Châu Việt Cường) ra xét xử tội “Giết người”. Liên quan tới vụ án, Tòa cũng đưa Phạm Đức Thế (SN 1981, ở  Khánh Thiện, Yên Khánh, Ninh Bình) ra xét xử về tội Tàng trữ trái phép chất ma túy.
Bắt thêm 4 đối tượng trong chuyên án ma túy ôm súng, lựu đạn cố thủ

Bắt thêm 4 đối tượng trong chuyên án ma túy ôm súng, lựu đạn cố thủ

(PLVN) - Ngày 18/2, thông tin từ phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an tỉnh Hà Tĩnh cho biết, quá trình mở rộng Chuyên án T1218, lực lượng chức năng vừa bắt thêm 4 đối tượng được xác định liên quan đến Nguyễn Thành Trung - kẻ cùng đồng bọn buôn bán ma túy, ôm súng, tháo chốt lựu đạn cố thủ trên xe trước đó. 

Tiếp bài DN kêu cứu vì bị “ngâm” hồ sơ: Dấu hiệu vi phạm quy chế làm việc

Tiếp bài DN kêu cứu vì bị “ngâm” hồ sơ: Dấu hiệu vi phạm quy chế làm việc
(PLVN) - Nếu chiếu theo quy chế tiếp nhận xử lý hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa mà Bộ TN&MT ban hành, thì việc Tổng Cục môi trường (TCMT) liên tiếp có 2 văn bản gửi trực tiếp cho doanh nghiệp (DN) để yêu cầu Công ty TNHH Interweave Holding hoàn thiện hồ sơ là việc làm “lạ”, không chỉ trái quy chế của Bộ mà còn gây dư luận xấu.   

Hưng Yên: Vụ khiếu kiện đòi quyền lợi chính sách kéo dài

Hưng Yên: Vụ khiếu kiện đòi quyền lợi chính sách kéo dài
(PLVN) - Gia đình ông Đỗ Văn Kiều (thường trú thôn Như Quỳnh, thị trấn Như Quỳnh, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên) phản ánh đã nhiều năm khiếu nại quyền lợi của thân nhân tham gia cách mạng, có Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ nhưng chưa được chính quyền giải quyết.
Tìm người thân cho bé trai 4 tuổi đi lạc

Tìm người thân cho bé trai 4 tuổi đi lạc

Cán bộ, chiến sỹ Phòng Cảnh sát giao thông, Công an tỉnh và Công an huyện Kim Bảng (Hà Nam) mới giúp một bé trai đi lạc tại Lễ khai hội chùa Tam Chúc tìm được người thân.

Armenia muốn mua 12 máy bay chiến đấu Su-30SM từ Nga

Armenia muốn mua 12 máy bay chiến đấu Su-30SM từ Nga
(PLVN) - Đến năm 2020, Armenia muốn mua tổng cộng 12 máy bay chiến đấu Su-30SM của Nga, trong đó có 4 chiếc vào cuối năm 2019, Bộ trưởng Quốc phòng Armenia David Tonoyan ngày 18/2 tuyên bố với truyền thông Nga.

Ngồi từ trưa giữ chỗ dự đêm cầu an tại chùa Phúc Khánh

Ngồi từ trưa giữ chỗ dự đêm cầu an tại chùa Phúc Khánh
(PLVN) - Tối nay, 18/2 (tức ngày 14 tháng giêng âm lịch) chùa Phúc Khánh tổ chức lễ cầu an lớn nhất trong năm. Mặc dù 19h mới diễn ra lễ, nhưng nhiều người đã có mặt từ trưa để giữ chỗ trong sân chùa. Cảnh biển người ngồi tràn dưới lòng đường khấn vái tái diễn.

Bất ngờ kẻ chủ mưu lên kịch bản hãm hại nữ sinh viên bán gà

Bất ngờ kẻ chủ mưu lên kịch bản hãm hại nữ sinh viên bán gà
(PLVN) - Công an tỉnh Điện Biên, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Điện Biên chiều nay thông tin tiếp về vụ nữ sinh Cao Thị Mỹ Duyên (SN 1997, trú tại Đội 5, xã Thanh Hưng, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên) bị sát hại khi đi giao gà vào chiều 30 Tết. Theo đó, chính Bùi Văn Công mới là kẻ chủ mưu cùng với Vương Văn Hùng đi cướp tài sản, hiếp dâm.

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%