Báo chí cách mạng Việt Nam mạnh mẽ từ buổi khai sinh

(PLO) - Nhìn lại những tờ báo tiếng Việt đầu tiên, có thể thấy, thời sơ khởi của nền báo chí, dường như báo chí Việt đã phát triển mạnh mẽ bởi đa dạng các đầu báo, loại báo... Và đặc biệt là tinh thần cách mạng, ý chí đấu tranh chống đô hộ, chống cường quyền và bảo về nhân dân của những tờ báo, người làm báo.

Báo chí cách mạng Việt Nam mạnh mẽ từ buổi khai sinh Gia Định Báo - tờ báo bằng chữ quốc ngữ đầu tiên của Việt Nam ra đời năm 1865 do cụ Trương Vĩnh Ký làm chủ biên.

Từ tờ báo quốc ngữ đầu tiên của Việt Nam...

Gia Định nhật báo được xem là tờ báo quốc ngữ đầu tiên của Việt Nam. Người đứng tên thành lập tờ báo quốc ngữ đầu tiên lại được cấp phép xuất bản cho Ernest Potteau, thông ngôn của Chính phủ Nam kỳ. Báo ra số đầu tiên ngày 1/4/1865 và đến ngày 1/1/1910 thì nhận quyết định đình bản của Thống đốc Nam kỳ Courheil. Đây là một tờ báo khá “đặc biệt”, bởi ra đời với tính chất là một tờ thông tin phát ngôn của chính phủ đương thời, nhưng cuối cùng lại đem lại nhiều giá trị cho xã hội, hoàn thành vai trò của mình. 

Ban đầu, Gia Định báo được chia làm hai phần rõ rệt: một phần để đăng tải những sắc lệnh, nghị định, thông tư, đạo lệnh, chỉ, dụ... của Chính quyền Bảo hộ Pháp và Triều đình Nguyễn; phần còn lại là các vấn đề khác xoay quanh các khảo cứu, nghị luận về văn hóa, đạo đức, phong tục, lễ nghi, tư tưởng, lịch sử, thơ văn, khoa học v.v... Thuở ban sơ, Gia Định báo ở bìa được đăng hai ngôn ngữ là tiếng Hán và chữ quốc ngữ. Thời gian sau, tiếng Hán trên bìa báo biến mất, chỉ còn lại chữ quốc ngữ. Đây cũng là thời kì Gia Định báo bắt đầu đẩy mạnh việc tuyên truyền cho người dân học chữ quốc ngữ, nêu các vấn đề đạo đức, thời sự xã hội cũng như tuyên truyền cho người dân nhiều kiến thức, thông tin cần thiết... Gia Định báo xứng đáng là tờ báo đầu tiên bằng tiếng Việt dành cho người Việt, đặt nền móng cho nền báo chí nước nhà.

Tồn tại trước và song song với Gia Định báo là các tờ báo tiếng nước ngoài. Từ 1862 – 1864, lần lượt ba tờ báo là Le Bulletin officiel de l’Expédition de la Cochinchine (Nam Kỳ viễn chinh công báo) ra ngày 29/9/1861, tờ Le Bulletin des Communes (Xã thôn công báo) năm 1862, dùng chữ Hán làm ngôn ngữ chính, rồi tiếp đến là Le courrier de Saigon (Sài Gòn thư tín) ra tháng 1/1864.

Đến tinh thần cách mạng được hun đúc trong từng tờ báo

Tuy nhiên, từ sau khi Gia Định báo ra đời, báo dành cho người Việt mới bắt đầu phát triển mạnh mẽ. Có thể kế đến Nông Cổ Mín Đàm, tờ báo về kinh tế bằng chữ quốc ngữ đầu tiên của nước ta. Ngoài ra còn có Lục Tỉnh Tân Văn và Nam Phong Tạp chí, hai tờ được coi như là những “loa phát ngôn” của chính phủ chưa đem lại nhiều giá trị cho xã hội. Ở thời điểm này, những tờ báo đầu tiên về nữ giới cũng đã ra đời: Nữ giới chung, Phụ nữ Tân Văn. Đây là hai tờ báo cất lên tiếng nói đầu tiên và mạnh mẽ bảo vệ nữ quyền, soi rọi đến cuộc sống, thân phận người phụ nữ và đem đến nhiều kiến thức thường thức đời sống hữu ích cho phụ nữ. Tờ báo dành cho thiếu nhi cũng đã được ra đời thời điểm này, là tờ Nhi Đồng hoạ bản, hay còn có những tờ báo chuyên dành cho người yêu văn chương tiểu thuyết như Tiểu thuyết thứ 7, Văn học tạp chí…

Bắt đầu từ những năm 1920, báo chí nước nhà đã bước sang một giai đoạn mới, khi không còn đóng mỗi vai trò phát ngôn cho Nhà nước hay quẩn quanh đời sống hàng ngày mà đã trở nên sắc bén, đồng thơi là vũ khí đấu tranh chống chính quyền thực dân, chống những bất công trong xã hội của những chí sĩ yêu nước.

La Cloche Fêlée (Cái chuông rè) là một tờ báo có số phận bị “đe doạ” nhất trong lịch sử báo chí, khi tờ báo do nhà yêu nước cách mạng Nguyễn An Ninh, kẻ thù của chủ nghĩa thực dân sáng lập. Ngay từ đầu, tờ báo đã xác định rõ tôn chỉ đứng về nhân dân, chống chính quyền thực dân. Có một thời điểm, nghiêm trọng đến mức học sinh, sinh viên đọc Cái chuông rè là có nguy cơ bị đuổi học, công chức đọc thì bị đuổi việc, bỏ tù.

Chủ trương mạnh mẽ đấu tranh này đã khiến ông Nguyễn An Ninh gặp không biết bao rắc rối và nguy hiểm. Cuối cùng, tờ báo đành đổi thành tên L’Annam, do chí sĩ yêu nước, người lên tiếng trực diện chống chế độ thực dân Phan Văn Trường làm chủ bút. Tuy nhiên, năm 1927, sau một loạt bài viết bất lợi cho chính quyền thực dân, ông Phan Văn Trường đã bị bắt bỏ tù cùng với ban giám đốc và tất cả nhân viên tờ báo.

Cạnh đó còn có các tờ Phong Hoá, Ngày nay và tờ báo biếm hoạ đặc sắc thời bấy giờ là Loa. Đây là những tờ báo cũng do các chí sĩ, văn nghệ sĩ yêu nước thành lập và dám cất lên tiếng nói bằng nhiều phương thức khác nhau.

Một dấu mốc rất đặc biệt là tờ Thanh niên, tờ báo tuyên truyền của Việt Nam thanh niên các mạng đồng chí hội. Tờ báo kêu gọi người dân Việt Nam nhận ra con đường đúng đắn, đoàn kết, yêu nước chống thực dân. Đây chính là tờ báo mở đầu cho việc tuyên truyền chủ nghĩa yêu nước theo quan điểm Mác-Lênin, viết bằng tiếng Việt, được phổ biến rộng khắp cả nước, trong nhân dân Việt Nam, nhất là trong tầng lớp thanh niên, công nhân, nông dân,... nhằm chuẩn bị tư tưởng, lý luận chính trị và tổ chức cho việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam. Ngày thành lập tờ báo này (21/6/1925) cũng được chọn là ngày Báo chí cách mạng Việt Nam.

Nhìn lại cả một tiến trình báo chí Việt Nam đã qua mới thấy được sự mạnh mẽ, thẳng thắn và đứng về lẽ phải, về dân tộc, nhân dân của những người làm báo, những tờ báo ra đời trong buổi sơ khai của nền báo chí nước nhà. Tinh thần đó vẫn được hun đúc, tiếp nối bởi báo chí Việt Nam qua các thời đại, cho đến ngày nay. Có thể đây đó, có người làm báo đi chệch đường, có tờ báo phạm lỗi. Nhưng tinh thần báo chí cách mạng là điều lớn lao mà bao lớp người làm báo, bao tờ báo của người Việt vẫn luôn giữ vững. 

Ngọc Mai

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Thời tiết cả nước dịp nghỉ lễ 30/4 - 1/5

Thời tiết cả nước dịp nghỉ lễ 30/4 - 1/5
(PLVN) - Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ khả năng mưa dông nhiều vào ngày đầu và ngày cuối kỳ nghỉ lễ, những ngày còn lại nắng nóng diện rộng. Trung và Nam Trung bộ nền nhiệt cơ bản vẫn cao. Nam bộ nhiệt độ phổ biến 34 - 36 độ C, mưa dông vào chiều, chiều tối...

Bộ trưởng Lê Thành Long giải đáp nhiều vấn đề cử tri Minh Hòa quan tâm

Bộ trưởng Lê Thành Long giải đáp nhiều vấn đề cử tri Minh Hòa quan tâm
(PLVN) - Chiều 25/4, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long; Bà Nguyễn Thị Kim Bé - Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội; Ông Trần Văn Huynh - Chánh phối sư, Trưởng ban thường trực, Hội thánh Cao Đài Bạch y tỉnh (ĐBQH) đơn vị số 2 tỉnh Kiên Giang đã có buổi tiếp xúc, lắng nghe các kiến nghị, nguyện vọng của cử tri trước Kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XIV tại xã Minh Hòa (huyện Châu Thành, tỉnh Kiên Giang). 

Hà Đông (Hà Nội): Dự án bị chậm vì sự hiểu nhầm về một con đường trong dự án

Hà Đông (Hà Nội): Dự án bị chậm vì sự hiểu nhầm về một con đường trong dự án
(PLVN) - Thời gian gần đây một số công dân Bắc Lãm 8, Bắc Lãm 9, phường Phú Lương, quận Hà Đông tự ý đứng ra kêu gọi quyên góp tiền và thi công, làm đường giao thông trong quy hoạch thuộc Dự án Khu đô thị Thanh Hà - Cienco 5 (Dự án). Thực tế con đường cư dân lấn chiếm đã thuộc về Dự án và người dân vẫn có đường đi lại.

Nghĩa Xuân, xã điển hình trong phát triển kinh tế ở Nghệ An

Nghĩa Xuân, xã điển hình trong phát triển kinh tế ở Nghệ An
(PLVN) - Là một trong những xã về đích nông thôn mới sớm của huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An, nhưng Nghĩa Xuân vẫn không ngừng nỗ lực trong phát triển kinh tế xã hội. Được thiên nhiên ưu đãi về thổ nhưỡng, giao thông thuận lợi, Nghĩa Xuân đang từng ngày phát huy những thế mạnh của mình.

Hội nghị tập huấn nghiệp vụ phổ biến pháp luật khu vực phía Nam

Hội nghị tập huấn nghiệp vụ phổ biến pháp luật khu vực phía Nam
(PLVN) - Ngày 22-23/4/2019, tại thành phố Sóc Trăng, Vụ Phổ biến, giáo dục pháp luật, Bộ Tư pháp phối hợp với Sở Tư pháp tỉnh Sóc Trăng tổ chức Hội nghị tập huấn nghiệp vụ phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL); hoà giải ở cơ sở; xây dựng xã, phường, thị trấn đạt chuẩn tiếp cận pháp luật.

Ngày mai miền Bắc có nơi trên 40 độ C, Hà Nội đề phòng mưa dông

Ngày mai miền Bắc có nơi trên 40 độ C, Hà Nội đề phòng mưa dông
Khu Tây Bắc Bắc Bộ, vùng núi Bắc và Trung Trung Bộ ngày mai có nơi nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 38-39 độ C, có nơi trên 40 độ C. Hà Nội có lúc có mưa rào và dông, trong mưa dông có khả năng xảy ra gió giật mạnh, nhiệt độ cao nhất phổ biến 32-35 độ C.

Lần đầu tiên tại Việt Nam, thẻ tín dụng miễn lãi trọn đời

Lần đầu tiên tại Việt Nam, thẻ tín dụng miễn lãi trọn đời
(PLVN) - Hôm nay 25/04, Ngân hàng TMCP Quốc tế (VIB) đã chính thức ra mắt dòng thẻ tín dụng VIB Zero Interest Rate - miễn lãi trọn đời cho mọi giao dịch chi tiêu thẻ. Đây là lần đầu tiên tại Việt Nam, chính sách miễn lãi được áp dụng dài hạn suốt thời gian hiệu lực 05 năm của thẻ tín dụng, thay vì chỉ từ 45 ngày đến 60 ngày như thường thấy trên thị trường.
Tổng cục Hải Quan: Buôn bán ma túy nay được tính bằng tấn

Tổng cục Hải Quan: Buôn bán ma túy nay được tính bằng tấn

(PLVN) - Ngày 25/4, Văn phòng Thường trực Ban chỉ đạo 389 Quốc gia đã tổ chức họp báo chuyên đề thông tin về kết quả chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả Quý I năm 2019 và giải pháp trọng tâm thời gian tới với sự chủ trì của Chánh Văn phòng Thường trực BCĐ 389 Đàm Thanh Thế.

Mở đợt cao điểm thi hành án Thi hành án dân sự

Mở đợt cao điểm thi hành án Thi hành án dân sự
(PLVN) - Tổng cục Thi hành án dân sự vừa ban hành kế hoạch phát động phong trào thi đua cao điểm thi hành án dân sự, theo dõi thi hành án hành chính lập thành tích chào mừng kỷ niệm 73 năm ngày Truyền thống Thi hành án dân sự  (19/7/1946 -19/7/2019). 

Tuyên Quang sơ kết công tác Thi hành án dân sự 6 tháng đầu năm

Tuyên Quang sơ kết công tác Thi hành án dân sự 6 tháng đầu năm
(PLVN) - Cục Thi hành án dân sự tỉnh Tuyên Quang vừa tổ chức Hội nghị sơ kết công tác Thi hành án dân sự, hành chính 6 tháng đầu năm, triển khai phương hướng nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2019.  Đồng chí Nguyễn Tuyên - Cục trưởng và các đồng chí Phó Cục trưởng Nguyễn Văn Quế, Hứa Đức Hạnh chủ trì hội nghị.

Cà Mau cần xử nghiêm đối tượng cầm đầu các học viên trốn trại

Cà Mau cần xử nghiêm đối tượng cầm đầu các học viên trốn trại
(PLVN) - Đó là một trong những giải pháp được ông Đào Ngọc Dung, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ Trưởng Bộ LĐ, TB&XH đề cập trong buổi làm việc với tỉnh Cà Mau về tình hình thực hiện công tác lao động – người có công và xã hội; công tác phòng, chống AIDS, tệ nạn ma túy, mại dâm ngày 24/4. 
Công ty TNHH Dịch vụ tư vấn Nam Quốc Phương

Công ty TNHH Dịch vụ tư vấn Nam Quốc Phương

(PLVN) - Mỗi năm toàn quốc xảy ra hàng triệu các sự kiện tranh chấp, ở tất cả các lĩnh vực Hình sự như: tai nạn giao thông, thương tích, hủy hoại tài sản,…vv. Dân sự như: tranh chấp thừa kế, tranh chấp hợp đồng, tranh chấp đất đai,..vv. Thương mại như: hợp đồng tín dụng, hợp đồng xuất khẩu,…vv. Hôn nhân như: chia tài sản chung, ly hôn với người nước ngoài….

Techcombank: Chúng tôi muốn lan tỏa ước mơ với tinh thần thép từ Ironman

Techcombank: Chúng tôi muốn lan tỏa ước mơ với tinh thần thép từ Ironman
(PLVN) - “Trên con đường thành công không có dấu chân của kẻ lười biếng” mà luôn trải đầy dấu ấn của sự kiên định vượt khó. Thực tế ấy được chứng minh không chỉ trên các đường đua thể thao khắc nghiệt như Techcombank Ironman 70.3 Việt Nam, mà còn qua những con người kiên định với ước mơ để không ngừng nỗ lực cho sự trưởng thành, vượt trội hơn chính mình. Đó là điều mà Techcombank đã mang đến cho cộng đồng trong việc đồng hành cùng giải thể thao đỉnh cao này.

Chuyện “tầm sư học đạo” ở EVNNPC

Chuyện “tầm sư học đạo” ở EVNNPC
(PLVN) - Những người thầy giỏi, những bài học về quản trị doanh nghiệp hay đã và đang “thổi bùng” lên tinh thần học tập để thay đổi và lớn mạnh tại một doanh nghiệp Nhà nước từ lâu vốn đã được coi là lớn trong mắt giới Công Thương.

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%