R-12, loại tên lửa đạn đạo từng khiến nước Mỹ “thót tim”

(PLVN) - R-12, NATO gọi là SS-4 Sandal, là tên lửa đạn đạo do Liên Xô phát triển thời kỳ Chiến tranh Lạnh. Với những đặc tính ưu việt, tên lửa này giúp Liên Xô có được năng lực tấn công các mục tiêu ở tầm trung bằng các đầu đạn hạt nhân lớp megaton. Việc triển khai R-12 ở Cuba cũng chính là nguyên nhân gây ra cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba năm 1962.
R-12, loại tên lửa đạn đạo từng khiến nước Mỹ “thót tim” Tên lửa R-12 của Liên Xô

Tính năng ưu việt

Tên lửa R-12 được sản xuất trên cơ sở tên lửa R-5M - tên lửa tầm trung đầu tiên được Liên Xô trang bị cho quân đội nước này vào năm 1955. Tuy nhiên, chỉ có 48 quả tên lửa R-5M được sản xuất vì đặc điểm kỹ thuật và chiến thuật của tên lửa rất khiêm tốn, trong khi quá trình chuẩn bị để phóng cũng khá dài vì tên lửa cần được tiếp nhiên liệu. 

Do đó, vào tháng 8/1955, Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô đã thông qua quyết định tạo ra một tên lửa tầm trung tiên tiến hơn, có khả năng thực hiện nhiệm vụ chiến đấu ở trạng thái mang đủ nhiên liệu và có hệ thống kiểm soát hoàn toàn độc lập. Nhiệm vụ này đã được giao cho Văn phòng thiết kế, đứng đầu là Viện sĩ Mikhail Yangel, thực hiện.

Kết quả thu được của nhóm thiết kế cuối cùng đã vượt cả chỉ tiêu đề ra. Tên lửa R-12 một tầng với phần đầu khối đơn còn có đặc tính độc đáo: các thùng nhiên liệu bên trong được đặt ở phía trước phần trọng tâm tên lửa. Thiết kế như vậy khiến trọng tâm tên lửa sẽ được chuyển về phía sau khi nhiên liệu tiêu hao, bảo đảm tên lửa sẽ bay ổn định trong suốt hành trình. 

Trái tim của R-12 là động cơ tên lửa bốn buồng với các cánh lái khí đốt dùng than chì được lắp trên vết cắt của buồng đốt. Khi ra mắt, tên lửa R-12 gây ấn tượng mạnh khi có độ chính xác khá cao, với độ lệch tối đa là 2,3km; có thể mang đầu đạn lên tới 2,3 megaton và có thể bắn trúng các mục tiêu nằm trong diện tích lên tới 100 km2.

Ngày 22/6/1957, Liên Xô tiến hành đợt phóng thử nghiệm đầu tiên đối với tên lửa R-12 tại bãi phóng thử ở Kapustin Yar. Một năm sau khi ra mắt thành công, tên lửa R-12 bắt đầu được sản xuất hàng loạt tại thành phố Dnepropetrovsk. Ban đầu, nó được thiết kế để phóng từ các bệ phóng trên mặt đất.

Về sau, các nhà thiết kế của Liên Xô đã phát triển để R-12 phù hợp với việc phóng từ hầm phóng. Mùa xuân năm 1960, năm trung đoàn đầu tiên của R-12 với bệ phóng trên mặt đất đã bắt đầu thực hiện nhiệm vụ trực chiến.

Ba năm sau đó, trung đoàn R-12 phóng từ giếng phóng dưới lòng đất cũng chính thức sẵn sàng triển khai. Ngày 4/3/1959, tên lửa R-12 được đưa vào kho chứa vũ khí của Nga và đến năm 1960 thì lần đầu ra mắt công chúng. 

“Thót tim” sợ đụng độ

Năm 1959, Cách mạng Cuba thắng lợi. Một năm sau đó, Chủ tịch Cuba Fidel Castro tuyên bố Cuba sẽ đi theo con đường chủ nghĩa xã hội. Ngay lập tức, Mỹ đã cắt đứt quan hệ ngoại giao với Cuba. 

Sau thất bại tại sự kiện Vịnh Con Lợn năm 1961, Tổng thống John F. Kennedy đã phê duyệt kế hoạch tiến hành chiến dịch phản gián Mongoose nhằm chống lại chính quyền của Chủ tịch Cuba Fidel Castro. Lãnh đạo Liên Xô lúc bấy giờ là ông Nikita Khrushchev cho rằng nếu Liên Xô không có bước đi quyết định bảo vệ Cuba thì rất có thể sẽ mất Cuba, kéo theo việc vị thế của Nga trên trường quốc tế bị sụt giảm nghiêm trọng. 

Khi nhận thấy Mỹ ngày càng thể hiện âm mưu xâm lược Cuba để lật đổ chính quyền của Fidel Castro, lãnh đạo Liên Xô cho rằng việc tăng cường sức mạnh quân sự cho Cuba là “một mũi tên trúng hai đích”. Theo tính toán của ông Khrushchev, việc bố trí tên lửa hạt nhân ở Cuba không chỉ giúp ngăn chặn hành động quân sự của Mỹ nhằm vào Cuba mà còn giúp tạo thế cân bằng hạt nhân giữa Liên Xô và Mỹ.

Giữa năm 1962, ông Khrushchev phê duyệt bản kế hoạch Chiến dịch bí mật Anadyr, theo đó bí mật triển khai tên lửa đạn đạo tầm trung R-12 tới Cuba nhằm thiết lập một “chiếc ô hạt nhân” có thể giúp Cuba ngăn chặn bất kỳ cuộc tấn công nào của Mỹ. Mùa thu năm 1962, trong khuôn khổ chiến dịch Anadyr, một số đơn vị của quân đội Liên Xô được triển khai ở Cuba, trong đó có 24 bệ phóng và 36 quả tên lửa R-12.

Vào ngày 9/9/1962, sáu quả tên lửa R-12 đầu tiên đã đến cảng Casilda. Vào ngày 15/9 đã có thêm tám quả tên lửa nữa cập cảng. Tổng cộng, đến ngày 24/10, 36 quả tên lửa R-12 với đầu đạn hạt nhân đã được chuyển tới Cuba. Đến ngày 27/10/1962, R-12 đã sẵn sàng cho một cuộc tấn công hạt nhân nhằm vào Mỹ.

Liên Xô được cho là đã sản xuất 2.335 tên lửa R-12

Vào ngày 14/10 năm đó, máy bay do thám U-2 của Mỹ đã chụp được các vị trí của tên lửa Liên Xô tại Cuba. Phía Mỹ nhanh chóng xác định được loại tên lửa mà Liên Xô đang triển khai trực chiến tại Cuba vì từ một năm trước đó họ đã được kẻ phản bội Oleg Penkovsky chuyển giao cho những tài liệu bí mật, trong đó có hình ảnh của các loại tên lửa của Liên Xô.

Đến ngày 16/10/1962, Tổng thống Mỹ John F. Kennedy nhận được thông báo về sự hiện diện của các tên lửa R-12 tại Cuba. Việc tên lửa hạt nhân có mặt ở vị trí cách Mỹ chỉ khoảng 140km như vậy là điều không thể chấp nhận với Washington. Vì vậy, Tổng thống Mỹ Kennedy ngay lập tức triệu tập một nhóm các chuyên gia thuộc Ban điều hành để thảo luận và quyết định về các hành động đối phó của Mỹ với tình huống bất ngờ trên. 

Việc thảo luận kéo dài suốt một tuần, chia làm hai phe: phe diều hâu muốn  tiến hành một cuộc không kích và sau đó là một cuộc xâm lược tại Cuba; còn phe bồ câu chọn phương án phong tỏa và thương thuyết vì lo ngại nguy cơ bùng nổ một cuộc chiến tranh hạt nhân với hậu quả vô cùng thảm khốc.

Tổng thống Kennedy ban đầu ủng hộ ý kiến của phe diều hâu. Giữa lúc cuộc tranh cãi về phương án phản ứng của Mỹ vẫn đang diễn ra gay gắt, ngày 27/10/1962, một máy bay do thám U-2 của Mỹ đã bị bắn hạ trên bầu trời Cuba, đẩy căng thẳng trở nên cực kỳ nguy hiểm. 

Cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba đã bùng nổ. Quân đội Mỹ đã được lệnh tập kết tại Florida để sẵn sàng cho một cuộc tấn công Cuba. Tổng thống Mỹ thậm chí đã soạn sẵn một bài diễn văn mở đầu để thông báo việc ra lệnh cho các lực lượng vũ trang tấn công các lực lượng hạt nhân ở Cuba.

Về phía Liên Xô, nước này cũng đã nhắm vào những mục tiêu quan trọng của Mỹ. Cả thế giới đứng trước bờ vực bùng nổ Chiến tranh thế giới III với hậu quả nếu xảy ra sẽ thảm khốc hơn những cuộc chiến tranh trước đó nhiều lần vì các bên sử dụng vũ khí hạt nhân.

Tháo ngòi xung đột

May mắn cho cả thế giới là trong tình thế đó, Tổng thống Mỹ Kennedy đã có quyết định khôn ngoan để tránh cho nước Mỹ và Liên Xô sa lầy vào khủng hoảng. Ông Kennedy yêu cầu Liên Xô rút toàn bộ tên lửa và thiết bị quân sự khỏi Cuba. Đổi lại, Mỹ cam kết không xâm lược Cuba. 

Tổng Bí thư Liên Xô Khrushchev không đồng ý và ra điều kiện ngược lại rằng Liên Xô sẽ rút tên lửa nếu Mỹ cũng rút tên lửa Jupiter khỏi Thổ Nhĩ Kỳ. Về mặt chính thức, Mỹ và Liên Xô đều tuyên bố không đồng ý với điều kiện của nhau nhưng hai bên đã mở các kênh ngoại giao bí mật để giải quyết khủng hoảng. 

Nhờ các quyết định tỉnh táo của lãnh đạo hai nước lúc bấy giờ mà cuộc khủng hoảng lớn nhất Chiến tranh Lạnh đã kết thúc sau 13 ngày “cân não”. Ngày 28/10/1962, lãnh đạo Liên Xô thông báo chấp nhận đề xuất của Mỹ và sẽ rút các tên lửa khỏi Cuba. Đến giữa tháng 11/1962, toàn bộ các tên lửa được rút khỏi Cuba và vào tháng 4/1963, toàn bộ các tên lửa Mỹ ở Thổ Nhĩ Kỳ cũng được dỡ bỏ theo thỏa thuận bí mật giữa hai bên.

Ngày 27/10/1962 sau này được đặt cho biệt danh “Ngày thứ Bảy đen tối”. Ngày này được các nhà sử học đánh giá là thời khắc nguy hiểm nhất trong cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba nói riêng và trong lịch sử loài người nói chung.

Kể từ năm 1976, tên lửa R-12 đã bắt đầu lỗi thời, được thay thế bằng các hệ thống di động tầm trung RSD-10 Pioneer với tên lửa đạn đạo. Tuy nhiên, tên lửa loại này vẫn đã trực chiến đến năm 1990.

Tính tổng cộng, Liên Xô được cho là đã sản xuất 2.335 tên lửa R-12. Toàn bộ các tên lửa này đã bị phá hủy vào năm 1993, theo Hiệp ước Lực lượng hạt nhân tầm trung (INF) mà Mỹ và Liên Xô ký năm 1987 và mới đây đã bị cả Mỹ và Nga đình chỉ thực thi nghĩa vụ vì cáo buộc đối tác vi phạm các điều khoản.

Hoàng Nam

Cùng chuyên mục

Nga tăng cường khả năng ngụy trang cho vũ khí “làm thay đổi cán cân quyền lực thế giới”

Nga tăng cường khả năng ngụy trang cho vũ khí “làm thay đổi cán cân quyền lực thế giới”

(PLVN) - Xe tăng tối tân của Nga T-14 Armata đã được phủ thêm một lớp phủ chống trượt và tăng cường khả năng ngụy trang, hãng tin TASS dẫn lời ông Mikhail Begman – quan chức tại Tập đoàn sản xuất quốc phòng Uralvagonzavod, phụ trách việc chuẩn bị lữ đoàn thiết giáp tại lễ diễu binh mừng Ngày Chiến thắng sẽ được tổ chức ở Quảng trường Đỏ của Moscow vào đầu tháng 5 tới – cho hay.

Đọc thêm

Nga tăng cường khả năng ngụy trang cho vũ khí “làm thay đổi cán cân quyền lực thế giới”

Nga tăng cường khả năng ngụy trang cho vũ khí “làm thay đổi cán cân quyền lực thế giới”
(PLVN) - Xe tăng tối tân của Nga T-14 Armata đã được phủ thêm một lớp phủ chống trượt và tăng cường khả năng ngụy trang, hãng tin TASS dẫn lời ông Mikhail Begman – quan chức tại Tập đoàn sản xuất quốc phòng Uralvagonzavod, phụ trách việc chuẩn bị lữ đoàn thiết giáp tại lễ diễu binh mừng Ngày Chiến thắng sẽ được tổ chức ở Quảng trường Đỏ của Moscow vào đầu tháng 5 tới – cho hay.

Công an Quảng Nam với phong trào "tự phòng, tự bảo vệ"

Công an Quảng Nam với phong trào "tự phòng, tự bảo vệ"
(PLVN) - “Công an Quảng Nam tập trung chỉ đạo phong trào “Tự phòng, tự bảo vệ” rộng khắp, xây dựng thế trận toàn dân phòng chống ma túy từ cơ sở. Công tác phòng và đấu tranh triệt phá các tụ điểm, đường dây...buôn bán ma túy được tiến hành đồng thời”, Đại tá Nguyễn Viết Lợi, Giám đốc Công an tỉnh Quảng Nam chia sẻ.
Sự kiện khởi động Formula 1 Việt Nam Grand Prix thu hút hàng vạn khán giả thủ đô

Sự kiện khởi động Formula 1 Việt Nam Grand Prix thu hút hàng vạn khán giả thủ đô

(PLVN) - Trước sự háo hức của hàng triệu người hâm mộ Việt Nam chờ đón Giải Đua xe Công thức 1 - Formula 1 Việt Nam Grand Prix diễn ra vào năm 2020, tối qua (20/4),  Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hà Nội, Công ty Việt Nam Grand Prix (VGPC) cùng với HEINEKEN® Việt Nam đã tổ chức sự kiện “Khởi động Formula 1 Việt Nam Grand Prix” tại Sân Vận động Quốc gia Mỹ Đình, Hà Nội.

Không để bị động trước những tình huống phát sinh

Không để bị động trước những tình huống phát sinh
(PLVN) - Hôm nay (21/4), khi duyệt thông qua kế hoạch tổ chức Đại hội đại biểu MTTQ Việt Nam tỉnh Bình Thuận lần thứ VIII, nhiệm kỳ 2019-2024, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam Trần Thanh Mẫn đề nghị đội ngũ làm công tác Mặt trận trong nhiệm kỳ mới phải luôn lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của nhân dân và không để bị động trước những tình huống phát sinh trên địa bàn.

Phải làm rõ trách nhiệm của doanh nghiệp trong sản xuất, quảng bá hàng hóa

Phải làm rõ trách nhiệm của doanh nghiệp trong sản xuất, quảng bá hàng hóa
(PLVN) - Hôm nay (21/4), ông Trần Thanh Mẫn, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (UBTƯ MTTQ) Việt Nam, Trưởng Ban Chỉ đạo TƯ Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” (Cuộc vận động) đã làm việc với Ban Chỉ đạo Cuộc vận động tỉnh Bình Thuận nhằm nắm bắt kết quả 10 năm thực hiện việc đưa hàng Việt đến với người tiêu dùng trên toàn tỉnh.

Ra mắt dịch vụ ngắm Phong Nha - Kẻ Bàng từ không trung

Ra mắt dịch vụ ngắm Phong Nha - Kẻ Bàng từ không trung
Dịch vụ bay ngắm cảnh tại Quảng Bình là sản phẩm du lịch đầu tiên, duy nhất, độc đáo, mang lại cho du khách những trải nghiệm khác biệt khi được ngắm nhìn toàn cảnh Di sản thiên nhiên thế giới VQG Phong Nha - Kẻ Bàng (PN-KB).

TH True MILK tiên phong cùng khách hàng “Vì một thế giới không rác thải”

TH True MILK tiên phong cùng khách hàng “Vì một thế giới không rác thải”
(PLVN) - Ngày 20/4/2019 tại khu vực số 2 đường Lê Thái Tổ, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội diễn ra Chương trình hưởng ứng Ngày Trái đất 2019 với chủ đề “Vì một thế giới không rác thải”. Tập đoàn TH là doanh nghiệp duy nhất trong ngành sữa cùng các doanh nghiệp trong lĩnh vực khác tích cực hưởng ứng ngày hội ý nghĩa này vì một mục tiêu đẩy lùi vấn nạn ô nhiễm rác thải, đặc biệt là rác thải nhựa.

Nợ nần, vợ chồng giám đốc lừa đảo, chiếm đoạt tiền tỷ của ngân hàng

Nợ nần, vợ chồng giám đốc lừa đảo, chiếm đoạt tiền tỷ của ngân hàng
(PLVN) - Đưa ra chủ trương, chỉ đạo vợ và nhân viên lập khống các hợp đồng kinh tế, hóa đơn GTGT khống và phương án kinh doanh “ảo” để vay rồi chiếm đoạt tiền của ngân hàng, nguyên Chủ tịch HĐQT kiêm TGĐ Tập đoàn Thái Hòa bị tuyên 13 năm tù. Tuy nhiên, bản án sơ thẩm nêu trên đã bị TAND Cấp cao tại Hà Nội tuyên hủy để điều tra, xác minh, xét xử lại.

Bảo vệ rừng thiêng và ước mơ giản dị của trưởng bản

Bảo vệ rừng thiêng và ước mơ giản dị của trưởng bản
(PLVN) - “Rừng ơi! Ta đã về đây, mang sức của đôi tay, lao động khó khăn không quản ngại. Rừng ơi! Trong tiếng ca hôm nay, vang lên cuộc đời sáng tươi trong tương lai!”. Với những người dân ở các buôn, bản, thôn, làng trên khắp đất nước Việt Nam có cuộc sống gắn bó với những cánh rừng thì ca từ bài hát “Bài ca người thợ rừng” này của nhạc sĩ Phạm Tuyên thật gần gũi. Bởi với họ rừng không chỉ là cây cối, muông thú mà còn là không gian thực hành văn hóa, tín ngưỡng, tinh thần và sinh kế. Vì lẽ đó, bảo vệ được rừng cũng luôn là nỗi niềm đau đáu…

Trao tặng miễn phí 20 nghìn cuốn sách về nuôi dạy con

Trao tặng miễn phí 20 nghìn cuốn sách về nuôi dạy con
(PLVN) - Sau 20 ngày gây quỹ “HelpingYourChild – Món quà từ nước Mỹ”, Ehomebooks nhận được rất nhiều sự quan tâm, ủng hộ của cộng đồng đưa chiến dịch thành công vượt mục tiêu với 134.15%, tương ứng gần 300 triệu đồng. Toàn bộ số tiền này đã dùng để in 20.000 cuốn sách để tặng lại các trường mầm non, tổ chức giáo dục hay cá nhân đăng ký nhận sách về nuôi dạy con cho cha mẹ Việt. 

Bí ẩn 'Người đàn bà trong đêm'

Bí ẩn 'Người đàn bà trong đêm'
(PLVN) - Được xuất bản vào năm 1942, cuốn tiểu thuyết Người đàn bà trong đêm mang âm hưởng u tối, hồi hộp giống như nhiều tác phẩm khác của Cornell Woolrich.

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%