Trở về Tết xưa với “Sách Tết”

(PLO) - Sau 60 năm gián đoạn, “Sách Tết Kỷ Hợi 2019” trở lại, như món quà nhỏ cho ngày xuân thêm trọn vẹn, nối dài truyền thống làm sách Tết chưa xa...
Trở về Tết xưa với “Sách Tết” Nhà nghiên cứu Trịnh Bách, Tiến sĩ Nguyễn Anh Vũ - Giám đốc Nhà xuất bản Văn học và Nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến trao đổi về cuốn sách

Thú văn chương tao nhã ngày xuân

Buổi ra mắt “Sách Tết Kỷ Hợi 2018” tại Nhà sách Cá chép (Nguyễn Thái Học, Hà Nội) có sự tham gia của Nhà nghiên cứu Trịnh Bách, Tiến sĩ Nguyễn Anh Vũ - Giám đốc Nhà xuất bản Văn học và Nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến. 

Vào những ngày này, cách đây hơn 90 năm, “Sách xem Tết” năm Mậu Thìn 1928 của Tân Dân Thư Quán đã mở lối tiên phong cho thể loại sách Tết trong lịch sử xuất bản nước ta.

Với nội dung chủ yếu có hai mảng văn hài đàm và thơ vui, chấp bút bởi nhiều tên tuổi nổi tiếng làng văn, sách Tết mang lại cho độc giả những tiếng cười sảng khoái, những câu chuyện lời thơ giải trí nhẹ nhàng dí dỏm vào ngày đầu năm.

Do vậy, sách Tết ngày càng được ưa chuộng. Nhà nhà từ bắc chí nam đua nhau làm sách; hít hà mùi giấy mực, vui cái thú văn chương tao nhã ngày xuân đã trở thành cái lệ đầu năm với nhiều người.

Thế nhưng từ sau năm 1958, không còn ấn bản nào mang tên sách Tết, để lại trong lòng người đọc một khoảng trống tinh thần bâng khuâng, tiếc nhớ. Những tập sách mỏng khiêm nhường ấy, cũng như gốc mai, cành đào, bánh chưng, củ kiệu, quen thuộc dung dị là thế, nhưng bỗng vắng bẵng đi khiến cho cái tết chưa tròn, như người ta vẫn nôm na “có cái gì thiêu thiếu”.

Và bây giờ, với “Sách Tết Kỷ Hợi 2019”, những người làm sách mong muốn mang sách Tết trở lại, như món quà nhỏ cho ngày xuân thêm trọn vẹn. Sách có thể không phải để đọc ngay, mà là một thứ cho đủ lệ bộ tựa như mâm ngũ quả ngày Tết. Ra giêng ngày rộng tháng dài, lúc ấy mới giở cuốn sách Tết còn thơm mùi mực, nhẩn nha nhấm nháp không khí của ngày xuân. 

“Sách Tết Kỷ Hợi 2019” ghi lại những cảm xúc, suy tư, dấu ấn mang hơi thở của ngày hôm nay, đồng thời cũng khôi phục và lưu giữ các phong tục, hương vị Tết xưa của người Việt.

Cuốn Sách Tết

Phần văn là tổng hòa của những cái tết xưa và nay, từ miền quê đến chốn thị thành với “Tết quê” của Phan Cung Việt, “Ăn Tết với người lạ” của Nguyễn Thị Thu Huệ, “Nhớ một Tết xa” của Ma Văn Kháng, “Ở đâu Tết cũng vui” của Nguyễn Trí...

Phần Thơ cũng không thiếu những xúc cảm với những cái tết miền núi, hải đảo in hằn những dấu chân văn sĩ đã qua. Rồi những nốt nhạc xuân vui vang lên quyện vào cái chất “hùng” của sử xưa. Cái chất xưa còn được tiếp nối bằng những câu chuyện cổ tích “kể lại”, giúp nhịp điệu sách Tết giãn ra bằng những tiếng cười thư giãn.

Bên cạnh đội ngũ viết có tên tuổi, các họa sĩ minh họa cuốn sách cũng rất quen thuộc với bạn đọc như: Thành Chương, Lương Xuân Đoàn, Đỗ Hoàng Tường, Tạ Huy Long, Kim Duẩn… 

Hồi ức tục lệ Tết xưa

Với “Tết quê”, nhà văn Phan Cung Việt ghi lại hồi ức không khí rộn ràng đón Tết của gia đình nhà ngoại khi xưa: “Mẹ Thị tóc bạc phơ sẽ ra hái hai quả bưởi đường ngọt đến tận gan ruột mà chỉ quê Thị mới có.

Ông bố đang sắp ban thờ, không quên đưa ít vải khô mùa trước còn thơm thoảng vị đường mật của trời đất. Cậu em ra ao vườn lùa cá, cô em dâu vào hạ buồng chuối xanh còn lại để nấu nồi canh cá gia truyền. Tiếng reo lên từ cuối vườn rộng của lũ trẻ cùng ông dồn con lợn chó để chuẩn bị xẻ thịt. Như chỉ quê Thị vườn rộng bát ngát mới có thú nuôi con lợn thả rông từ tết trước...”.

Còn nhà văn Ma Văn Kháng lại “Nhớ một cái Tết xa” với nỗi lo quen thuộc: “Đó là những năm tám mươi của thế kỷ trước. Sau cuộc chiến tranh dài ba mươi năm, lại đang ở thời kỳ bao cấp, đời sống của dân ta lúc này thật sự là đã ở vào tình cảnh vô cùng khốn khó. Cái ăn vốn là nỗi ẩn ức hàng ngày không buông tha ai, giờ cái Tết lại ập đến...”. 

Cũng mang đến những hoài niệm Tết xưa, nhà nghiên cứu Trịnh Bách xốn xang “Những ngày giáp Tết”: “Đêm ba mươi là lúc Tết nhất của Tết. Càng gần giờ giao thừa thì mọi người càng trở nên nghiêm túc hơn, “hiền” hơn. Bố mẹ tôi tự nhiên có vẻ nghiêm trang, nhưng nhã nhặn hơn ngày thường.

Bàn thờ giao thừa và bàn thờ gia tiên đã sẵn sàng. Bố tôi vẫn giữ được đôi tranh Thần Đồ, Uất Lũy cũ đem ra treo hai bên cửa ra vào dưới nhà, từ tối ba mươi Tết mỗi năm…”. “Rồi giao thừa đến. Hương khói nghi ngút. Mẹ tôi trở nên nghiêm trang, thành kính tối đa trong mỗi cử chỉ. Phấn son, nhưng mẹ vẫn mặc áo dài năm cũ khi cúng giao thừa.

Nhưng kiêng cữ như tránh quét nhà, to tiếng, nói dối… bắt đầu được tuân thủ”…. “Lúc mọi nhà cúng giao thừa và gia tiên xong, ở những năm được đốt pháo, pháo bắt đầu rền…”. 

Tin rằng, những chiêm nghiệm, đôi khi là hồi ức về tục lệ xưa, không khí đón Tết xưa của “Sách Tết Kỷ Hợi 2019” sẽ làm sống lại tuổi thơ của bao người. 

Thùy Dương

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Phát huy các thế mạnh của Bộ, ngành Tư pháp

Phát huy các thế mạnh của Bộ, ngành Tư pháp
(PLVN) - Chiều 22/1, Thứ trưởng Phan Chí Hiếu đã đến dự và chỉ đạo Hội nghị triển khai công tác năm 2019 của hai đơn vị là Vụ Các vấn đề chung về xây dựng pháp luật (XDPL) và Cục Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL).

Huy động vốn trái phép, chủ nhiệm hợp tác xã lĩnh án tù

Huy động vốn trái phép, chủ nhiệm hợp tác xã lĩnh án tù
(PLVN) - Ngày 22/1, TAND tỉnh TT-Huế  mở phiên tòa xét xử sơ thẩm đối với bị cáo Lê Thị Hương (SN 1958, trú tại Lê Thánh Tôn, phường Thuận Thành, TP.Huế) Chủ nhiệm Hợp tác xã Thương mại dịch vụ Thuận Thành (gọi tắt là HTX Thuận Thành) và các đồng phạm về tội “Kinh doanh trái phép”.

Quảng Ninh: Bắt giữ 9X chở khoảng 4 tấn hàng lậu qua biên giới

Quảng Ninh: Bắt giữ 9X chở khoảng 4 tấn hàng lậu qua biên giới
(PLVN) - Ngày 22/1, tại khu vực sông biên giới Mốc 1365(2) + 200m thuộc thôn Lục Phủ, xã Bắc Sơn, TP.Móng Cái, Quảng Ninh. Tổ tuần tra kiểm soát trên sông của Đồn Biên phòng Bắc Sơn phát hiện  đò sắt mang biển kiểm soát QN-5820 đang vận chuyển khoảng 4 tấn hàng hóa các loại nhập lậu từ Trung Quốc về Việt Nam.

Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh thăm, làm việc và chúc Tết tại Quảng Trị

Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh thăm, làm việc và chúc Tết tại Quảng Trị
(PLVN) - Ngày 22/1, Đoàn công tác Trung ương do đồng chí Đặng Thị Ngọc Thịnh - UVTƯ Đảng, Phó Chủ tịch nước dẫn đầu đã đến thăm, làm việc và chúc Tết các cán bộ, đồng bào và chiến s tỉnh Quảng Trị nhân dịp Tết Nguyên đán Kỷ Hợi 2019 và tham dự chương trình “Xuân đoàn kết - Tết biên cương” tổ chức tại xã A Ngo, huyện Đakrông.

Máy bay chở tân binh đắt giá nhất của câu lạc bộ Anh mất tích

Máy bay chở tân binh đắt giá nhất của câu lạc bộ Anh mất tích
(PLVN) - Cardiff City hôm nay (22/1) xác nhận tiền đạo Emiliano Sala – người vừa được câu lạc bộ này chiêu mộ thành công với phí chuyển nhượng cao nhất lịch sử - là 1 trong 2 người có mặt trên chiếc máy bay Piper Malibu đã mất tích khi di chuyển từ Nante, Pháp sang Cardiff, Anh tối 21/1.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng: Tập trung xử lý, ngăn chặn có hiệu quả tình trạng “tham nhũng vặt“

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng: Tập trung xử lý, ngăn chặn có hiệu quả tình trạng “tham nhũng vặt“
(PLVN) -Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng đề nghị toàn ngành Nội chính chú trọng tham mưu, đề xuất với các cấp ủy địa phương lãnh đạo, chỉ đạo tạo sự chuyển biến rõ rệt hơn nữa trong công tác phát hiện, xử lý tham nhũng ở địa phương, cơ sở; tập trung xử lý, ngăn chặn có hiệu quả tình trạng vòi vĩnh, nhũng nhiễu, gợi ý, lót tay, gây phiền hà cho người dân và doanh nghiệp trong giải quyết công việc ("tham nhũng vặt"). 

Kiến Xương (Thái Bình): Chủ tịch xã can thiệp trái luật hoạt động của quỹ tín dụng?

Kiến Xương (Thái Bình): Chủ tịch xã can thiệp trái luật hoạt động của quỹ tín dụng?
(PLVN) - Mặc dù đã được các cơ quan chức năng có thẩm quyền trả lời và giải thích nhiều lần về quy trình cũng như các quy định của pháp luật liên quan đến vấn đê cho vay vốn và hoạt động của Quỹ tín dụng nhân dân (QTDND) nhưng Chủ tịch UBND xã Quang Minh (huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình) vẫn tiếp tục ban hành các văn bản, thông báo trái luật.

“Quân xanh quân đỏ” “dàn xếp” dự án chỉnh trang tuyến phố đường Quang Trung (Quảng Ninh) gần 70 tỷ đồng?

“Quân xanh quân đỏ” “dàn xếp” dự án chỉnh trang tuyến phố đường Quang Trung (Quảng Ninh) gần 70 tỷ đồng?
(PLVN) - Dự án chỉnh trang tuyến phố đường Quang Trung từ cầu Sông Sinh đến cầu Sông Uông tại phường Quang Trung, thành phố Uông Bí được đưa ra đấu thầu cho có? Những hồ sơ dự thầu của các đơn vị tham gia đấu thấu được lập cẩu thả, nộp cho đủ số lượng để rồi 01 liên danh nhà thầu trúng gói thầu có tổng mức đầu tư khoảng gần 70 tỷ đồng.

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%