Phát hiện dấu tích người Việt cổ ở thung lũng Thần Sa

(PLO) -Thời hậu kỳ đá cũ (văn hóa Vi Sơn cách ngày nay 10.000-23.000 năm), con người đã phân bố khá rộng và khá đông trên trên đất nước Việt Nam. Ở giai đoạn này, tiêu biển có văn hóa Ngườm và văn hóa Sơn Vi song song tồn tại thuộc 2 kỹ nghệ khác nhau đó là văn hóa Sơn Vi với kỹ nghệ cuội ghè và văn hóa ngườm gắn liền kỹ nghệ mảnh tước.
Phát hiện dấu tích người Việt cổ ở thung lũng Thần Sa Mái đá Ngườm đã được xếp hạng di tích cấp quốc gia

Nền văn hóa cổ ẩn sâu trong hang đá

Văn hóa Việt Nam là một trong những nền văn hóa lâu đời nhất ở khu vực Thái Bình Dương. Con người đã xuất hiện khá sớm trên đất nước Việt Nam, bằng chứng là phát hiện răng người vượn ở hang Thẩm Ồm (Qùy Châu, Nghệ An) khoảng 14 vạn năm trước. Các nhà khảo cổ cũng tìm thấy có sự sinh sống của người khôn ngoan đầu tiên ở Việt Nam khoảng 10 vạn năm trước và khoảng 2 vạn 8 nghìn năm trước đã có đồ đá của người nguyên thủy.

Các nhà khảo cổ học còn tìm thấy dấu vết của người vượn Homo erectus (là một loài người tuyệt chủng với chứng cứ hóa thạch sớm nhất đã biết có niên đại khoảng 1,8 triệu năm trước và hóa thạch gần đây nhất đã biết khoảng 143.000 năm trước) trong một số hang động ở Lạng Sơn và Nghệ An.

Nhắc tới văn hóa Ngườm phải kể tới Khu di tích khảo cổ thung lũng Thần Sa (xã Thần Sa, huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên). Chính trong hang động tại nơi này, từ thập kỷ 70 đến cuối thập kỷ 80 thế kỷ trước, các nhà khảo cổ đã phát hiện và phân định được một nền văn hóa mới- văn hóa Thần Sa có niên đại trên dưới 3 vạn năm, lần đầu tiên tìm được ở Đông Nam Á, thu hút sự chú ý đông đảo các nhà khoa học trong nước và trên thế giới.

Công cụ sản xuất của người Ngườm tìm thấy ở Thần Sa (Thái Nguyên)

Hàng chục ngàn hiện vật ở khu vực Thần Sa với những công cụ cuội được ghè đẽo như mảnh tước, rìu tay, công cụ chặt hình núm cuội, công cụ chặt 2 lưỡi, công cụ hình sừng bò. Đặc biệt việc tìm thấy 3 bộ xương người cổ được mai táng ở Mái Đá Ngườm, xóm Kim Sơn là minh chứng rõ ràng nhất của loài người tại đây. 

Mái Đá Ngườm nằm trên sườn dãy núi Ngườm thuộc bản Trung Sơn, xã Thần Sa. Đây là mái đá khổng lồ cao chừng 30m, rộng 60m, sâu 12m, cửa hang hướng Bắc được phát hiện vào năm 1980. Hố khai quật di chỉ Ngườm cho thấy có 4 địa tầng văn hóa khảo cổ. Những di chỉ đá đặc trưng của các nền văn hóa Bắc Sơn, Hòa Bình, Sơn Vi ở tầng 1,2. Ở tầng 3 thuần các công cụ đặc trưng của người Ngườm. Và ở tầng thứ 4 là hàng vạn công cụ đá kiểu Phiêng Tung và Ngườm. 

Những hiện vật gồm nhiều đồ đá làm bằng cuội như hòn ghè, nạo, mũi nhọn, công cụ hòn cuội, rìu ngắn, rìu mài lưỡi; đục và rìu bằng xương và nhiều mảnh gốm thô. Ngoài ra còn có di cốt người trong hai ngôi mộ và nhiều xương răng động vật. Những hiện vật này có ý nghĩa quan trọng về mặt khoa học, có vị trí đặc biệt quan trọng trong việc tìm hiểu về lịch sử tiến hóa của loài người ở Việt Nam. Điều này cũng chứng minh rằng tại đây đã tồn tại một nền văn hóa cổ gọi là văn hóa Thần Sa. Đây là nền văn hóa cổ nhất được biết đến cho tới nay ở Việt Nam và cả vùng lục địa Đông Nam Á.

Tư liệu khảo cổ học cho thấy niên đại hậu kỳ đồ đá cũ đến đầu thời đại đồ đá mới kéo dài chừng 19.000 năm trước. Và kỹ nghệ Ngườm nổi bật là chế tác và sử dụng công cụ mảnh tước nhỏ có tu chỉnh làm công cụ lao động.

Chủ nhân văn hóa Sơn Vi sống thành bộ lạc

Văn hóa hậu kỳ đá cũ được gọi là văn hóa Sơn Vi (20.000-12.000 TCN), tên địa danh phát hiện đầu tiên thuộc xã Sơn Vi, huyện Lâm Thao, Phú Thọ vào năm 1968. Đến nay, hơn 140 địa điểm Văn hóa Sơn Vi được phát hiện bao trùm các vùng thuộc Sơn La, Lai Châu, Lào Cai, Yên Bái, Bắc Giang, Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Trị.

Theo các bằng chứng khảo cổ học, người nguyên thủy- chủ nhân của Văn hóa Sơn Vi sống thành từng bộ lạc. Họ chủ yếu sống ngoài trời trên các đồi gò trung du ở trung lưu sông Hồng, thượng lưu dông Lục Nam, thượng lưu sông Hiếu. Chỉ một số ít sống trong hang động... Công cụ sản xuất của họ đều làm từ đá cuội sông suối, ghè đẽo một mặt là chính, vết ghè trên một rìa cạnh tạo ra công cụ mũi nhọn, rìa lưỡi dọc, rìa lưỡi ngang, phần tư viên cuội, hai hoặc ba rìa; cùng với một số công cụ mảnh tước kém định hình. Cư dân Văn hóa Sơn Vi chưa biết đến kỹ thuật mài công cụ đá và làm gốm, hoạt động kinh tế chủ yếu là săn bắn và hái lượm, chưa biết trồng trọt và chăn nuôi.

Đáng chú ý tại Thanh Hóa, các bộ lạc chủ nhân văn hóa Sơn Vi đã được tìm thấy ở các huyện Cẩm Thủy, Thạch Thành, Hà Trung, Bá Thước và nhất là cụm di tích ở xã Hạ Trung (huyện Bá Thước). Tại di chỉ Mái đá Điều được phát hiện năm 1984 (thuộc xã Hạ Trung, huyện Bá Thước), chỉ trong 4m2 hố khai quật đã thu được hơn 300 hiện vật thuộc thời đại cũ. Trong các năm 1986- 1989, do tầm quan trọng của di tích này, các nhà khảo cổ học Việt Nam đã hợp tác với Bungari tiến hành khai quật 3 lần. Kết quả thu được hàng ngàn hiện vật đá gồm công cụ kiểu văn hóa Sơn Vi, bàn nghiền... và nhiều nhất là mảnh tước, với bốn công cụ bằng xương thú.

Phục dựng người thượng cổ Việt Nam

Đặc biệt tại đây tìm thấy 10 mộ cổ, trong đó có một mộ song táng, có hai bộ xương chớm hóa thạch còn tương đối nguyên vẹn mà chưa nơi nào ở Việt Nam phát hiện được di cốt nguyên vẹn như thế trong văn hóa Vi Sơn. Người vượn đã sinh sống ở Mái đá Điều, các cư dân nguyên thủy sống trong các hang Thung Khú (làng Man), hang Ma Xá, mái đá nước, hang Anh Rồ, đã tạo thành một cụm di tích có niên đại từ hậu kỳ đá cũ đến văn hóa Hòa Bình, thuộc xã Hạ Trung, huyện Bá Thước (Thanh Hóa). 

Năm 1989, các hang Lang Chánh 1,2,3 thuộc xã Lâm Sa, huyện Bá Thước được các nhà khảo cổ học Việt Nam hợp tác với các nhà khoa học Mỹ tiến hành khai quật và nghiên cứu. Hiện vật phát hiện ở các di chỉ này chủ yếu là công cụ bằng đá gồm các loại như mảnh tước đã tu chỉnh, rìu ngắn, công cụ 1/4 viên cuội, công cụ có rìu lưỡi ngang được xác định là công cụ của chủ nhân văn hóa Sơn Vi muộn, kéo dài đến văn hóa Hòa Bình. 

Khoảng 1 vạn năm trước có văn hóa Hòa Bình, khoảng 2 vạn 1 nghìn năm trước có văn hóa Sơn Vi (có). Những di tích thuộc văn hóa Sơn Vi được phát hiện trên diện rộng từ Lào Cai phía Bắc đến Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Lâm Đồng ở phía Nam, từ Sơn La ở phía Tây đến vùng sông Lục Nam ở phía Đông

(Còn tiếp)

Hải Lăng

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Siêu động đất sắp xảy ra ở Mỹ?

Siêu động đất sắp xảy ra ở Mỹ?
(PLVN) - Nhóm nghiên cứu từ Học viện Công nghệ California ở Pasadena, bang California, Mỹ vừa lên tiếng cảnh báo về khả năng một trận siêu động đất sắp xảy ra ở nước này.

Sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn: HoREA đề nghị giữ trần 40% đến hết năm 2020

Sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn: HoREA đề nghị giữ trần 40% đến hết năm 2020
(PLVN) - Đồng tình với chủ trương của Ngân hàng nhà nước (NHNN) về lộ trình hạn chế tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro như chứng khoán, bất động sản (BĐS), tín dụng tiêu dùng, song Hiệp hội BĐS TP HCM (HoREA) đề nghị cần lùi thời hạn áp dụng tỷ lệ tối đa 40% vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn đến 31/12/2020 để DN có thời gian chuẩn bị...
Nghịch cảnh và nghịch lý

Nghịch cảnh và nghịch lý

(PLVN) - Một biệt thự hoành tráng bên cạnh một công trình hoang tàn hết sức tương phản nhau, nhưng có cùng một ông chủ là hình ảnh thường thấy trên các phương tiện truyền thông để minh họa khi phản ảnh những dự án nghìn tỷ “đắp chiếu” hoặc ở các địa phương còn nghèo mà lãnh đạo đã thích phô trương.

Bình luận dạo lừa đảo cướp Facebook tăng gấp 3 lần

Bình luận dạo lừa đảo cướp Facebook tăng gấp 3 lần
(PLVN) - Theo nghiên cứu mới nhất của Bkav, bất chấp nỗ lực của Facebook trong chiến dịch xóa tài khoản ảo, tại Việt Nam hình thức dùng các tài khoản ảo có hình đại diện sexy để comment dạo nhằm lừa đảo, cướp tài khoản Facebook vẫn tiếp tục gia tăng. Thống kê của Bkav cho thấy, sau 3 tháng, số lượng comment dạo lừa đảo trên Facebook đã tăng gấp 3 lần so với số liệu cuối tháng 12/2018.

Hội đồng nhân dân các tỉnh cần tăng cường hợp tác

Hội đồng nhân dân các tỉnh cần tăng cường hợp tác
(PLVN) - Ngày 22/4, tại huyện đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi), Hội nghị Thường trực HĐND các tỉnh, thành phố Nam Trung bộ và Tây Nguyên lần thứ sáu với chủ đề: “Nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Hội đồng nhân dân” chính thức diễn ra dưới  sự tham dự và chủ trì của Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển.

Đừng lấy lý do không kiểm soát được mà sinh ra thủ tục

Đừng lấy lý do không kiểm soát được mà sinh ra thủ tục
(PLVN) - Hôm qua (22/4), Tổ công tác của Thủ tướng đã có cuộc kiểm tra, làm việc với đại diện 6 Bộ (Công Thương, Tài nguyên và Môi trường, Tài chính, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Y tế, Lao động – Thương binh và Xã hội) để tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc về cơ chế, chính sách mà doanh nghiệp đang gặp phải.

Nguyên Chủ tịch nước Lê Đức Anh từ trần

Nguyên Chủ tịch nước Lê Đức Anh từ trần
(PLVN) - Theo tin từ Ban Bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cán bộ Trung ương: đồng chí Lê Đức Anh, sinh năm 1920, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch nước, sau một thời gian lâm bệnh, mặc dù được Đảng, Nhà nước, tập thể các giáo sư, bác sỹ tận tình cứu chữa, gia đình hết lòng chăm sóc, nhưng do tuổi cao, sức yếu, đồng chí đã từ trần vào hồi 20 giờ 10 phút, ngày 22/4/2019 tại nhà Công vụ, số 5A, phố Hoàng Diệu, Thành phố Hà Nội.

TAND TP Biên Hòa (Đồng Nai): Vụ kiện sáu năm bị thẩm phán “ngâm tôm”

TAND TP Biên Hòa (Đồng Nai): Vụ kiện sáu năm bị thẩm phán “ngâm tôm”
(PLVN) - Bà Bảy mặt chữ còn không rõ, không biết quy định pháp luật ra sao, nên sáu năm qua nhiều lần năn nỉ xin tòa… gọi mình ra xét xử trong vụ tranh chấp hợp đồng mua bán nhà mà bà là nguyên đơn. Thế nhưng toà không chấp nhận, cứ “ngâm tôm” vụ án, trả lời nguyên nhân không rõ ràng. Vì sao lại có chuyện mong mình bị xử như trên? Vì nếu tòa cứ “ngâm tôm” vụ án như thế, mảnh đất bà đã mua hơn 20 năm nay không thể làm giấy, không thể xây nhà…
“Nóng” mua bán ma túy qua biên giới

“Nóng” mua bán ma túy qua biên giới

(PLVN) - Thời gian gần đây, mua bán ma túy qua biên giới gia tăng đột biến. Các đối tượng áp dụng công nghệ hiện đại, hình thành những đường dây buôn lậu, vận chuyển hàng hóa liên tỉnh, xuyên quốc gia, có sự móc nối giữa các đối tượng trong nước với nước ngoài, sẵn sàng chống trả quyết liệt khi bị bắt giữ hàng hóa.

NSƯT Minh Vượng luôn khiến cuộc đời thêm thi vị

NSƯT Minh Vượng luôn khiến cuộc đời thêm thi vị
(PLVN) - “Cuộc đời này, ai cũng nhìn thấy nhau vui như ngày Tết thì có phải hân hoan biết bao nhiêu không. Tôi có thể khẳng định rằng trong giới, tôi chưa từng chơi xấu ai, kể cả những người đã chơi xấu tôi, tôi cũng không để bụng. Cho đi nghĩa là nhận lại”- NSƯT Minh Vượng tâm sự. 

850.000 USD hỗ trợ phụ nữ Việt Nam thích ứng với BĐKH

850.000 USD hỗ trợ phụ nữ Việt Nam thích ứng với BĐKH
(PLVN) - Ngày 22/4, Cơ quan Liên Hợp quốc về Bình đẳng giới và Trao quyền cho phụ nữ (UN Women) tổ chức hội thảo tham vấn cho dự án “Sinh kế bền vững cho phụ nữ nông thôn trong bối cảnh biến đổi khí hậu và rủi ro thiên tai (BĐKH&RRTT)”.

Quân khu 1 tập huấn cán bộ giảng dạy chính trị năm 2019

Quân khu 1 tập huấn cán bộ giảng dạy chính trị năm 2019
(PLVN) - Thực hiện Kế hoạch số 447/KH – CCT ngày 1/4/2019 của Cục Chính trị Quân khu về tổ chức tập huấn cán bộ giảng dạy chính trị năm 2019. Sáng ngày 22/4 tại Sư đoàn BB3, Quân Khu 1, Cục Chính trị Quân khu đã tổ chức khai mạc lớp tập huấn cán bộ giảng dạy chính trị năm 2019 cụm 1 
Không đùa với các giá trị nhân bản

Không đùa với các giá trị nhân bản

(PLVN) - Một sự xúc phạm không nhỏ tới tâm khảm người dân là hình ảnh những vỏ hộp và chai nước chấm được xếp thành mô hình Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh nhằm trưng bày và khuyến mãi, giảm giá. Chẳng có thể biện minh nào cho ý đồ làm đủ cách để bán được hàng, kể cả việc hạ thấp những giá trị được coi là linh thiêng, nhân bản.

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%