Quan hệ Mỹ - Iran: Chưa kịp hòa lại đã... chiến!

(PLO) -  Với quyết định áp dụng trở lại những biện pháp trừng phạt Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã hoàn tất bước đi cuối cùng của việc Mỹ rút khỏi thỏa thuận về giải pháp cho vấn đề hạt nhân của Iran. 
Quan hệ Mỹ - Iran: Chưa kịp hòa lại đã... chiến! Một cuộc diễu hành lực lượng của Iran

Thỏa thuận này có tên gọi chính thức là Kế hoạch hành động tổng thể chung, viết tắt là JCPOA, được ký kết sau 10 năm đàm phán giữa Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh, Pháp, Đức và Iran hồi mùa hè năm 2015. Nội dung mấu chốt nhất của JCPOA là Iran ngừng làm giàu chất liệu phóng xạ và Mỹ, EU dỡ bỏ những biện pháp trừng phạt Iran. 

Thỏa thuận này được coi là một trong những thành tựu đối ngoại nổi bật nhất của Tổng thống Mỹ Barack Obama, người tiền nhiệm của ông Trump, và của EU. Nó mở ra triển vọng hòa giải và hòa bình giữa Mỹ và Iran. Hai nước này không có quan hệ ngoại giao và thù địch lẫn nhau kể từ cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979 ở Iran. 

Hồi tháng 5 vừa qua, ông Trump đã quyết định rút nước Mỹ ra khỏi JCPOA. Với việc áp dụng trở lại các biện pháp trừng phạt Iran, ông Trump hủy hoại triển vọng hòa giải và hòa bình nói trên, làm cho mối quan hệ song phương này lại trở nên căng thẳng và thù địch, làm cho cả khu vực Trung Đông, Bắc Phi và vùng Vịnh lâu nay vốn đã rất bất an và bất ổn, vốn đã không thiếu chiến tranh và xung đột bạo lực trở nên còn trầm trọng và nguy hiểm hơn trước, chẳng khác nào lửa được đổ thêm dầu, hậu quả và hệ luỵ hiện thật không thể lường hết được.

Ông Trump rút nước Mỹ ra khỏi JCPOA vì muốn buộc Iran có thỏa ước khác với Mỹ không chỉ về vấn đề hạt nhân mà còn về cả nhiều vấn đề khác nữa liên quan đến lợi ích của Mỹ và của đồng minh của Mỹ ở khu vực. JCPOA chỉ xử lý vấn đề hạt nhân của Iran trong khi ông Trump nhìn nhận cả chương trình hạt nhân lẫn chương trình tên lửa của Iran đều là mối đe doạ an ninh đối với Mỹ. 

Ngoài ra, ông Trump còn nhằm tới mục tiêu là buộc Iran phải thay đổi toàn bộ chính sách đối với các đồng minh và đối tác của Mỹ ở khu vực. Có thể ông Trump tin rằng bằng cách áp dụng trở lại và gia tăng đến mức tối đa những biện pháp trừng phạt Iran, Mỹ sẽ buộc Iran phải chịu khuất phục và đàm phán ký kết thỏa ước mới với Mỹ. Muốn lại trừng phạt Iran thì Mỹ phải rút khỏi JCPOA. Giữa hai nước này hòa giải và hòa bình chưa đâu ra đâu thì đã lại căng thẳng và đối địch.

Phía Mỹ và cá nhân ông Trump tính toán như thế, nhưng thành công được hay không lại là chuyện khác. Iran đã biểu thị thái độ không nhượng bộ Mỹ và đáp trả Mỹ đến cùng. Giáo chủ Khamenei của Iran đã tuyên bố “Iran không có gì phải lo”. Iran có nhiều con “át chủ bài” để đối phó Mỹ, trong đó có cả biện pháp quyết liệt nhất là phong toả eo biển Hormuz. Tuy nhiên, có thể là một chuyện, có nên làm hay không là chuyện khác bởi việc phong toả eo biển này kéo theo nguy cơ xảy ra đụng độ quân sự trực tiếp giữa Mỹ và Iran. 

Mỹ đã tái áp dụng các biện pháp trừng phạt Iran

Mỹ rút khỏi JCPOA không có nghĩa là thỏa thuận này bị huỷ bỏ. EU, Nga và Trung Quốc muốn duy trì JCPOA và nếu Iran tiếp tục thực hiện JCPOA thì các đối tác kia vẫn phải có trách nhiệm đảm bảo cho Iran những lợi ích chính đáng từ thỏa thuận.

Chỉ cần Iran tiếp tục tuân thủ nó thì chuyện đối địch và căng thẳng giữa Mỹ và Iran tự khắc cũng còn là chuyện giữa ba đối tác nói trên với Mỹ. EU đã kích hoạt quy trình pháp lý cần thiết trong EU để bảo vệ lợi ích của các doanh nghiệp của EU có quan hệ hợp tác kinh doanh với Iran.

Những quyết sách mới của Mỹ liên quan đến JCPOA và trừng phạt Iran gây khó khăn không nhỏ cho Iran nhưng đồng thời làm cho việc đạt được thỏa thuận mới thêm khó khăn bởi một khi phía Mỹ dễ dàng lật lọng như thế thì phía Iran càng phải thêm thận trọng và càng khó có thể tin Mỹ.

Ngoài mấy đồng minh và đối tác ở trong khu vực vốn thì địch với Iran và ganh đua với Iran giành vị thế của cường quốc khu vực cũng như vai trò lãnh đạo trong thế giới Hồi giáo ủng hộ Mỹ, các nước khác trên thế giới đều không đồng tình với việc Mỹ huỷ hoại JCPOA. 

Thỏa thuận này có thể chưa hoàn hảo, nhưng rõ ràng đã làm cho tình hình được hòa bình và ổn định hơn, đẩy lùi được nguy cơ chạy đua vũ trang hạt nhân ở khu vực. Ông Trump đang theo đuổi những ý đồ xa và rộng hơn, nhưng ở đây không phải cứ khác trước là không sai.

Washington không che giấu mục tiêu sau cùng là đạt được một thỏa thuận mới về hạt nhân với Teheran. Nhưng bên cạnh đó, chính quyền Hoa Kỳ lại liên tục đưa ra nhiều thông điệp khác nhau. 

Cố vấn an ninh của tổng thống Mỹ John Bolton nêu lên khả năng "thay đổi chế độ" ở Teheran. Ngoại trưởng Mike Pompeo tuyên bố đối lập Iran cần biết rằng Hoa Kỳ "sát cánh với họ". Nhưng rồi chính tổng thống Donald Trump sau khi đã có những lời lẽ rất gay gắt đe dọa Iran, lại thản nhiên thông báo ông để ngỏ cánh cửa đối thoại. Còn Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, tướng James Mattis, hôm 27/7/2018 đã trấn an cộng đồng quốc tế rằng Washington không chủ trương lật đổ chế độ ở Teheran. 

Một số nhà phân tích nói đến tình trạng "trống đánh xuôi, kèn thổi ngược" trong chính sách của Mỹ đối với Iran. Ngược lại, một số khác nhận thấy là trong vấn đề hạt nhân Iran, dường như Donald Trump muốn áp dụng một chiến thuật tương tự như với Triều Tiên.

Nghĩa là dùng những lời lẽ đao to búa lớn đe dọa đối phương, làm gia tăng căng thẳng, để rồi dịu giọng, chìa bàn tay thân thiện, tổ chức một cuộc họp thượng đỉnh nặng phần trình diễn, và cuối cùng thông báo là đã đạt được thỏa thuận "tuyệt vời" với phía bên kia.

Thiên Nhai

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Tố cáo tham nhũng như thế nào?

Tố cáo tham nhũng như thế nào?
(PLO) - Tôi là người đang phải chấp hành án treo, chưa hết thời hạn thử thách, gần đây tôi phát hiện hành vi của một số cán bộ địa phương có biểu hiện tham nhũng, chia chác đất công. Xin hỏi với tình trạng nhân thân như vậy tôi có quyền tố cáo hành vi tham nhũng hay không? Tôi có thể tố cáo bằng các hình thức nào và tố cáo với cơ quan nào? (anh Thanh Tùng, 26 tuổi ở TP HCM) 
Vùng đất chết gắn với giả thuyết nơi mầm bệnh dịch hạch rình rập

Vùng đất chết gắn với giả thuyết nơi mầm bệnh dịch hạch rình rập

(PLO) - Nằm bên rìa ngôi làng Dargavs thuộc Bắc Ossetia, Nga và ẩn mình giữa 5 dãy núi mấp mô, hiểm trở là một nghĩa địa cổ được mệnh danh là Thành phố của cái chết. Do đường đến đây gập ghềnh khó đi, Dargavs bấy lâu nay vẫn là một nơi bí ẩn và gợi nhiều tò mò đối với du khách.

Cựu giáo chức đề nghị cấp chứng chỉ hành nghề dạy học

Cựu giáo chức đề nghị cấp chứng chỉ hành nghề dạy học
(PLVN) - Vừa qua, Cục Nhà giáo (Bộ GD&ĐT) đã tổ chức Hội thảo Góp ý các nội dung về chính sách Nhà giáo trong Dự thảo Luật Giáo dục (sửa đổi). Tại đây, các cựu giáo chức tâm huyết đã kiến nghị, Việt Nam nên chăng có chế độ cấp chứng chỉ hành nghề dạy học để kiểm soát chất lượng đảm bảo của giáo viên trong thực tế hành nghề.

Năm 2019 ngành Y tế phải ứng dụng công nghệ triệt để

Năm 2019 ngành Y tế phải ứng dụng công nghệ triệt để
(PLVN) - Chiều qua (15/1), phát biểu chỉ đạo Hội nghị trực tuyến toàn quốc “Triển khai công tác ngành Y tế năm 2019”, Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam đánh giá, năm 2018 ngành Y tế đã có những bước đi liên tục trong công tác chuẩn bị, triển khai, thực hiện Nghị quyết 20-NQ/TW và 21-NQ/TW để đạt những kết quả rõ rệt và nhấn mạnh, năm 2019 nhất định phải tập trung củng cố xây dựng mô hình y tế cơ sở. 

Hiến pháp đã lan tỏa đến từng người dân

Hiến pháp đã lan tỏa đến từng người dân
(PLVN) - Đó là đánh giá của GS.TS Lê Minh Thông, Trợ lý Chủ tịch Quốc hội (QH), nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của QH tại buổi Tọa đàm trực tuyến “5 năm thực hiện Hiến pháp năm 2013 - Những thành tựu lập pháp” do Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức hôm qua (15/1).

Sạt lở bờ biển ảnh hưởng 700 hộ dân Thừa Thiên - Huế

Sạt lở bờ biển ảnh hưởng 700 hộ dân Thừa Thiên - Huế
(PLVN) - Vinh Hải (huyện Phú Lộc) là xã ven biển của tỉnh Thừa Thiên - Huế nên mỗi năm cứ đến mùa mưa bão, gần hàng trăm hộ dân sinh sống ở các thôn thuộc xã Vinh Hải, huyện Phú Lộc, lại thấp thỏm lo lắng biển cuốn trôi nhà cửa, đất đai, hoa màu.

Công an TP HCM sẽ liên tục kiểm tra ma túy đối với tài xế

Công an TP HCM sẽ liên tục kiểm tra ma túy đối với tài xế
(PLVN) - Ngày 15/1, tại Hội nghị Tổng kết công tác của Phòng CSGT (PC08) Công an TP HCM, Trung tá Huỳnh Trung Phong, Trưởng phòng PC08 cho hay: Từ 18 giờ đến 2 giờ sáng mỗi ngày, CSGT TP sẽ tổ chức cao điểm xử lý nồng độ cồn kèm kiểm tra ma túy với tài xế xe cơ giới. Việc này kéo dài từ ngày hôm nay (16/1) đến 15/2.

Những linh địa phải đến một lần trong đời (Kỳ 1): Nơi Đức Phật nhập định

Những linh địa phải đến một lần trong đời (Kỳ 1): Nơi Đức Phật nhập định
(PLO) - Đối với Phật giáo, Bồ Đề Đạo Tràng còn là “cái rốn của vũ trụ”, là thánh tích có cây Bồ đề vi diệu mà Đức Phật đã ngồi thiền nhập định 49 ngày đêm và thành đạo. Xung quanh Bồ Đề Đạo Tràng có cả trăm ngôi chùa lớn nhỏ. Mỗi chùa mang một dáng vẻ riêng biệt theo văn hóa và kiến trúc của từng nơi nhưng đều hướng về thờ Phật.

Tư pháp Nghệ An triển khai công tác năm 2019

Tư pháp Nghệ An triển khai công tác năm 2019
(PLVN) - Chiều 15/1/2019, Sở Tư  pháp tỉnh Nghệ An tổ chức Hội nghị tổng kết công tác tư pháp năm 2018, triển khai công tác năm 2019, dự có ông Lê Hồng Vinh - Phó Chủ tịch UBND tỉnh, cùng lãnh đạo các sở ban ngành địa phương.

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%