Nỗi e ngại khi sống trong xã hội “chấm điểm tín nhiệm”

(PLO) - Chính quyền thủ đô Bắc Kinh của Trung Quốc sẽ bắt đầu việc chấm “điểm tín nhiệm” của công dân và các doanh nghiệp đóng trên địa bàn thành phố từ năm 2021, đưa kế hoạch đánh giá 1,3 tỉ dân của Trung Quốc dựa trên hành vi xã hội của họ tiến gần thực tế hơn 1 bước.
Nỗi e ngại khi sống trong xã hội “chấm điểm tín nhiệm” Hệ thống camera ghi hình có mặt tại nhiều nơi công cộng ở Trung Quốc

Mục đích nền văn hóa “thành thật” 

Trong tuần qua, Ủy ban Phát triển và Cải cách thành phố Bắc Kinh của Trung Quốc tuyên bố thành phố này sẽ bắt đầu triển khai việc chấm điểm “chỉ số tín nhiệm cá nhân” đối với toàn bộ cư dân trên địa bàn từ năm 2021.

Theo chính quyền Bắc Kinh, với gần 22 triệu cư dân, thành phố sẽ thu thập dữ liệu từ một số phòng, ban thuộc chính quyền để cho điểm người dân dựa trên hành vi và danh tiếng của họ. Để đảm bảo điểm số này chính xác, Bắc Kinh cũng đã khuyến khích những cơ quan có liên quan chia sẻ dữ liệu của họ về các hoạt động của người dân.

Các chỉ số tín nhiệm xã hội của người dân dự kiến sẽ tác động lên phương thức tiếp cận thị trường, các dịch vụ công, du lịch, đi lại, tìm việc làm và năng lực khởi nghiệp. Theo đó, những công dân đạt “điểm số tín nhiệm xã hội” cao sẽ hưởng nhiều lợi ích tốt trong khi những người có điểm phạt hoặc vi phạm pháp luật sẽ gặp nhiều khó khăn hơn trong cuộc sống. 

Theo giới chức Trung Quốc, những người có điểm chỉ số tín nhiệm thấp sẽ bị hạn chế trong việc tiếp cận dịch vụ công và một số vấn đề khác trong vòng 1 năm nếu không nộp phạt. Những người có tín nhiệm thấp ngoài việc bị hạn chế tiếp cận các dịch vụ công cũng như mạng lưới giao thông của thành phố cũng sẽ gặp khó khăn trong việc mở doanh nghiệp hay cơ hội tìm việc làm. 

Theo kế hoạch đề ra, Bắc Kinh cũng sẽ cải thiện hệ thống danh sách đen, để những người bị xem là không đáng tin cậy sẽ “không thể di chuyển dù chỉ một bước” trong khi những người được đánh giá là có uy tín hoàn toàn có thể sử dụng tất cả các dịch vụ một cách bình thường.

Song song với việc chấm điểm tín nhiệm của các công dân, Bắc Kinh cũng sẽ giám sát độ tín nhiệm của các cán bộ, công chức và các sở, ban, ngành, các cơ quan trong chính quyền bằng cách giám sát việc thực hiện các cam kết, những lời hứa mà họ đã đưa ra. Điểm số này cũng sẽ được tích hợp trong đánh giá tín nhiệm cá nhân của các quan chức, cán bộ hưởng lương từ ngân sách. 

Chính quyền Trung Quốc cho rằng việc áp dụng hệ thống đánh giá này sẽ giúp tăng cường sự minh bạch của chính quyền, phơi bày tình trạng tham nhũng, từ đó giúp việc xử phạt trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn.

Ngoài ra, các doanh nghiệp ở Bắc Kinh cũng sẽ được chấm điểm. Chính quyền Bắc Kinh nhấn mạnh rằng hệ thống điểm tín nhiệm này sẽ giúp cải thiện môi trường kinh doanh cũng như môi trường xã hội của thành phố. Dĩ nhiên, điểm số này cũng có thể tăng hoặc giảm ở từng thời điểm, phụ thuộc vào hành vi của họ.

Một cảnh sát Trung Quốc với thiết bị kính chuyên dụng

Theo Ủy ban Phát triển và Cải cách của Bắc Kinh, thành phố cũng sẽ nâng cấp hệ thống danh sách đen và thường xuyên công bố danh sách các cá nhân và doanh nghiệp bị đánh giá là không đáng tin cậy để tiến hành xử phạt hành vi như vậy. “Đây là một cách tiếp cận quan trọng của Bắc Kinh nhằm đánh giá tín nhiệm của các cá nhân và gắn sự tín nhiệm đó với toàn bộ cuộc sống của họ”, một người phát ngôn của chính quyền thành phố Bắc Kinh nói.

Tuyên bố trên được chính quyền Bắc Kinh đưa ra trong bối cảnh Trung Quốc tăng cường các nỗ lực xây dựng một hệ thống tín nhiệm xã hội nhằm cải thiện môi trường kinh doanh và thúc đẩy phát triển. 

Kế hoạch này lần đầu tiên được giới chức Trung Quốc đề cập vào năm 2014. Ngày 14/6 năm đó, Quốc hội Trung Quốc công bố một tài liệu gây chú ý có tên gọi: “Phác thảo kế hoạch xây dựng Hệ thống điểm số tín nhiệm xã hội”, trong đó nêu bật ý tưởng xây dựng một chỉ số tín nhiệm quốc gia để  có thể xếp hạng tín nhiệm của các công dân, doanh nghiệp, chính quyền.

Trung Quốc cho rằng hệ thống là cách lý tưởng để xây dựng một nền văn hóa “thành thật”, từ đó giúp cải thiện mọi mặt của đời sống xã hội, tăng cường sự thành thật của chính quyền, sự thành thật trong hoạt động kinh doanh, trong xã hội và tuân thủ luật pháp.

Thưởng – phạt và những nỗi lo

Thời gian qua, ở một số địa phương của Trung Quốc đã thực hiện thí điểm việc đánh giá này. Chính phủ Trung Quốc cũng đã cấp giấy phép cho 8 công ty tư nhân để xây dựng các hệ thống và thuật toán chấm điểm tín nhiệm xã hội, trong đó có Công ty Sesame Credit - một công ty thành viên của Tập đoàn khổng lồ Alibaba. 

Theo cách tính điểm của Sesame Credit, các cá nhân sẽ được chấm điểm trên thang điểm dao động từ 350 đến 950. Alibaba không tiết lộ các thuật toán mà công ty này sử dụng để chấm điểm nhưng cho biết điểm số của các cá nhân sẽ phụ thuộc vào 5 yếu tố, trong đó có lịch sử tín dụng, như việc người đó đó có trả tiền, thanh toán các hóa đơn tiện ích đúng hạn hay không; có thực hiện đúng các nghĩa vụ trong các hợp đồng mà họ tham gia hay không; hành vi và sở thích của họ… 

Những người có điểm tín nhiệm thấp sẽ đối mặt với rất nhiều “hình phạt”. Ví dụ, họ không thể tiếp cận internet tốc độ cao; bị hạn chế trong việc tiếp cận các nguồn vốn vay, dịch vụ công, nhà hàng, câu lạc bộ; quyền di chuyển ra nước ngoài một cách tự do.

Cho đến nay, người dân Trung Quốc vẫn đang có quyền quyết định có tự nguyện tham gia chương trình chấm điểm tín nhiệm hay không

Con cái của những người bị đánh giá là có mức tín nhiệm thấp sẽ không thể vào những trường học thuộc nhóm tốt ở địa phương. Thậm chí, những người có điểm tín nhiệm thấp sẽ không thể làm một số công việc nhất định như viên chức, báo chí và hành pháp…

Theo thống kê của Ủy ban Cải cách và phát triển quốc gia Trung Quốc, tính đến cuối tháng 5 vừa qua, những người có điểm tín nhiệm xấu ở Trung Quốc bị chặn đặt vé hơn 11 triệu chuyến bay và 4 triệu chuyến tàu cao tốc.

Theo truyền thông Trung Quốc, 17 người đã bị cấm nhập học trung học sau khi từ chối thực hiện nghĩa vụ quân sự. Hồi tháng 7 vừa qua, một trường đại học ở Trung Quốc cũng đã từ chối tiếp nhận một sinh viên vì cha của người này có điểm tín nhiệm thấp.

Giới chức Trung Quốc cũng chủ trương công khai toàn bộ xếp hạng tín nhiệm của cá nhân và doanh nghiệp như một hình thức để tán dương người có thành tích tốt và bêu danh người bị đánh giá không tốt để họ và người ngoài cùng nhìn vào đó để điều chỉnh hành vi.

Việc sử dụng các phương thức để chấm điểm đã khiến nhiều người lo ngại về khả năng đời tư của họ bị xâm phạm. Nhưng trên thực tế, chương trình thí điểm đến nay vẫn thu hút hàng triệu người tham gia, chủ yếu được cho là do những lợi ích đáng kể mà họ có thể nhận được khi được khen thưởng vì chứng minh được rằng mình “đáng tin cậy”.

Ví dụ, những người có điểm số tín nhiệm cao có thể được vay nhiều tiền khi mua sắm, chi  tiêu, có thể thuê xe mà không cần tiền đặt cọc, đăng ký nhanh tại các khách sạn, vay tiền mặt… Điểm số tín nhiệm cao thậm chí còn có thể ảnh hưởng đến khả năng hẹn hò hoặc tìm kiếm bạn đời của họ vì điểm số tín nhiệm của họ đều được công khai.

Cho đến nay, người dân Trung Quốc vẫn đang có quyền quyết định có tự nguyện tham gia chương trình chấm điểm tín nhiệm hay không nhưng theo dự định của Chính phủ Trung Quốc, việc này sẽ là bắt buộc sau năm 2020. Khi đó, các công dân và pháp nhân ở nước này sẽ được đánh giá và xếp hạng bất kể họ có thích hay không.

Trong cuộc họp hồi tháng 6/2018, Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường cũng đã hối thúc xây dựng một cơ chế quản lý chỉ số tín nhiêm xã hội và tăng cường xây dựng chỉ số tín nhiệm xã hội ở những lĩnh vực quan trọng liên quan đến đời sống của nhân dân.

Minh Ngọc

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

26 năm lần gia phả truy ra thủ phạm vụ án mạng: Phá án kiểu 0.4 thời 4.0

26 năm lần gia phả truy ra thủ phạm vụ án mạng: Phá án kiểu 0.4 thời 4.0
(PLVN) - Tòa án ở thành phố Lancaster thuộc bang Pennsylvania của nước Mỹ vừa tuyên một người đàn ông 50 tuổi án tù chung thân về tội đã tấn công, đánh đập, cưỡng hiếp và sát hại một nữ giáo viên vào tháng 12/1992. Tức là người này phạm tội cách đây đã 26 năm mà đến tận bây giờ mới bị đưa ra xét xử và tuyên án. Lý do đơn giản chỉ là mãi đến vừa rồi thủ phạm mới bị lần ra và bắt giữ. 

Giới nhà giàu săn lùng “đá trời” – “miếng mồi” cho những siêu lừa

Giới nhà giàu săn lùng “đá trời” – “miếng mồi” cho những siêu lừa
(PLVN) - Độc, quý hiếm là những đặc tính khiến cho thiên thạch lâu nay trở thành những món đồ thu hút sự quan tâm của giới có tiền. Tuy nhiên, cũng chính vì hiếm, vì tính “độc nhất vô nhị” của những thiên thạch mà việc xác minh tính thật – giả của chúng trở nên khó khăn. Nhiều vụ lừa đảo bán thiên thạch đã được ghi nhận trong thời gian qua.

Khẩn trương triển khai theo dõi lĩnh vực trọng tâm, liên ngành về bảo hiểm

Khẩn trương triển khai theo dõi lĩnh vực trọng tâm, liên ngành về bảo hiểm
(PLVN) - Ngày 22/2, Cục trưởng Cục Quản lý xử lý vi phạm hành chính và theo dõi thi hành pháp luật (THPL) Đặng Thanh Sơn đã có buổi làm việc với một số đơn vị thuộc Bộ và đại diện một số bộ, ngành liên quan nhằm triển khai Quyết định số 3072/QĐ-BTP của Bộ trưởng Bộ Tư pháp ban hành Kế hoạch theo dõi tình hình THPL trong lĩnh vực trọng tâm, liên ngành (bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động) và lĩnh vực trọng tâm của Bộ Tư pháp (hòa giải ở cơ sở và kiểm tra tình hình ban hành văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến lĩnh vực giáo dục và đào tạo của Bộ, cơ quan ngang bộ, chính quyền địa phương cấp tỉnh) năm 2019.

Giá như anh chị biết thương đứa em tật nguyền!

Giá như anh chị biết thương đứa em tật nguyền!
(PLVN) - Trong quá trình hành nghề, Luật sư (LS) Nguyễn Đình Thuận gặp không ít những câu chuyện đau lòng từ các vụ án mà mình tham gia. Tuy nhiên, có một vụ án mà ông mãi day dứt không yên, luôn làm ông suy nghĩ về đạo lý, mối thâm tình ruột thịt bị xói mòn. 

Thủ tục thời gian cấp lại sổ bảo hiểm xã hội khi bị thất lạc

Thủ tục thời gian cấp lại sổ bảo hiểm xã hội khi bị thất lạc
(PLVN) - Bạn đọc Nguyễn Ngọc Khánh (Cao Bằng) hỏi: Trước đây, tôi tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) và đã được cấp sổ BHXH. Hiện nay tôi đang trong thời gian nghỉ việc nhưng bị mất sổ BHXH. Vậy, tôi có thể đề nghị cấp lại sổ BHXH ở đâu? Hồ sơ thủ tục gồm những giấy tờ gì? Thời gian cấp lại là bao lâu?
Trẻ em ngồi xe máy không đội mũ bảo hiểm: Phạt ai?

Trẻ em ngồi xe máy không đội mũ bảo hiểm: Phạt ai?

(PLVN) - Dù các phương tiện thông tin đại chúng và nhà trường đã nỗ lực tuyên truyền, nhưng nhiều trẻ em từ 06 tuổi ngồi trên xe máy vẫn không đội mũ bảo hiểm. Bên cạnh ý thức kém về an toàn trong giao thông đường bộ, nhiều người lớn không hề có kiến thức về việc hành vi đó vi phạm pháp luật như thế nào. Luật sư Lê Thu Hiền (Công ty Luật Kim Minh Châu, Đoàn Luật sư Hà Nội) tư vấn về vấn đề này.

11 nhiệm vụ trọng tâm về tổ chức cán bộ và pháp luật hình sự - hành chính

11 nhiệm vụ trọng tâm về tổ chức cán bộ và pháp luật hình sự - hành chính
(PLVN) - Mới đây, Lãnh đạo Bộ đã phê duyệt Kế hoạch công tác năm 2019 của Vụ Pháp luật hình sự - hành chính và Vụ Tổ chức cán bộ. Theo đó, đã thông qua rất nhiều nhiệm vụ cụ thể cho 2 đơn vị, đặc biệt nhấn mạnh 4 nhiệm vụ trọng tâm trong lĩnh vực pháp luật hình sự - hành chính và 7 nhiệm vụ trọng tâm về công tác tổ chức cán bộ.

Nghi vấn chiếm giữ căn nhà đồng thừa kế: “Tôi bị tín dụng đen “gí” quá nên mới đánh liều”

Nghi vấn chiếm giữ căn nhà đồng thừa kế: “Tôi bị tín dụng đen “gí” quá nên mới đánh liều”
(PLVN) - Như PLVN đã phản ánh, bà Nguyễn Ngọc Trâm (SN 1977) có đơn phản ánh căn nhà số 92/2, đường Trường Sa (phường 17, quận Bình Thạnh, TP HCM) là tài sản đồng thừa kế của bà và em trai Nguyễn Minh Trí (SN 1980). Mới đây em trai bà lén mang đi “cầm cố” cho ông Nguyễn Trần Tấn Phát (SN 1984) và bà Lê Đoan Trang Mai Hà (SN 1984, được cho là vợ chồng).

Già làng Cơ Tu hé lộ sức mạnh của bùa hộ mệnh nanh heo rừng

Già làng Cơ Tu hé lộ sức mạnh của bùa hộ mệnh nanh heo rừng
(PLVN) - Với đồng bào dân tộc miền núi Quảng Nam, heo rừng là loài động vật có sức mạnh và gần gũi với con người. Không những mang giá trị văn hóa, chiếc nanh heo còn là “bùa hộ mệnh” vô cùng quý giá mà người dân nào cũng muốn đeo trên người hay cất giữ trong nhà.

“Bông hồng thép” vẫn nở hoa dù… ung thư vú “gọi tên”

“Bông hồng thép” vẫn nở hoa dù… ung thư vú “gọi tên”
(PLVN) - Chồng mắc bệnh nan y, hai con nhỏ thơ dại... chị Nguyễn Thị Hương (SN 1967, ở Thanh Xuân, Hà Nội) hơn 20 năm qua vốn đã trở thành trụ cột của gia đình. Bởi vậy, khi biết bản thân mắc ung thư vú, bầu trời đối với chị dường như sụp đổ. Nhưng suốt 7 năm qua, chị Hương chưa một lần cho phép bản thân gục ngã.

Người dân mòn mỏi chờ di chuyển bãi rác ô nhiễm

Người dân mòn mỏi chờ di chuyển bãi rác ô nhiễm
(PLVN) - Bãi rác thôn Ghép (xã Thái Đào, Lạng Giang, Bắc Giang) chỉ có diện tích vài trăm m2 nhưng phải “cõng” khối lượng rác thải khổng lồ từ hầu hết các thôn trên địa bàn xã. Tại đây không có biện pháp xử lý rác triệt để khiến cuộc sống của người dân bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Thậm chí một số gia đình phải gửi con nhỏ đi nơi khác để tránh ô nhiễm.

Những nghệ sĩ thành công lặng lẽ

Những nghệ sĩ thành công lặng lẽ
(PLVN) - Làng giải trí là một thế giới đầy hào quang nhưng cũng đầy khốc liệt, nơi mà người ta sẩy chân là đánh mất mình, đi chậm lại bị vượt qua, cũ đi là bị đào thải. Nhưng ngạc nhiên thay, đó cũng là nơi dung chứa những nghệ sĩ đầy giản dị, không dặm phấn thêu hoa cho chính mình, nhưng vẫn có chỗ đứng bền bỉ trong lòng khán giả.
Người thầy gieo mầm xanh nơi vùng cao

Người thầy gieo mầm xanh nơi vùng cao

(PLVN) - Đã gần 40 năm kể từ ngày bước chân lên vùng miền núi Nam Đông dạy học, thầy giáo, Nhà giáo ưu tú Lê Quang Thẩm, nay là Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên - Huế đã “gieo” con chữ cho các học sinh vùng dân tộc thiểu số huyện miền núi Nam Đông. 

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%