Nỗi e ngại khi sống trong xã hội “chấm điểm tín nhiệm”

(PLO) - Chính quyền thủ đô Bắc Kinh của Trung Quốc sẽ bắt đầu việc chấm “điểm tín nhiệm” của công dân và các doanh nghiệp đóng trên địa bàn thành phố từ năm 2021, đưa kế hoạch đánh giá 1,3 tỉ dân của Trung Quốc dựa trên hành vi xã hội của họ tiến gần thực tế hơn 1 bước.
Nỗi e ngại khi sống trong xã hội “chấm điểm tín nhiệm” Hệ thống camera ghi hình có mặt tại nhiều nơi công cộng ở Trung Quốc

Mục đích nền văn hóa “thành thật” 

Trong tuần qua, Ủy ban Phát triển và Cải cách thành phố Bắc Kinh của Trung Quốc tuyên bố thành phố này sẽ bắt đầu triển khai việc chấm điểm “chỉ số tín nhiệm cá nhân” đối với toàn bộ cư dân trên địa bàn từ năm 2021.

Theo chính quyền Bắc Kinh, với gần 22 triệu cư dân, thành phố sẽ thu thập dữ liệu từ một số phòng, ban thuộc chính quyền để cho điểm người dân dựa trên hành vi và danh tiếng của họ. Để đảm bảo điểm số này chính xác, Bắc Kinh cũng đã khuyến khích những cơ quan có liên quan chia sẻ dữ liệu của họ về các hoạt động của người dân.

Các chỉ số tín nhiệm xã hội của người dân dự kiến sẽ tác động lên phương thức tiếp cận thị trường, các dịch vụ công, du lịch, đi lại, tìm việc làm và năng lực khởi nghiệp. Theo đó, những công dân đạt “điểm số tín nhiệm xã hội” cao sẽ hưởng nhiều lợi ích tốt trong khi những người có điểm phạt hoặc vi phạm pháp luật sẽ gặp nhiều khó khăn hơn trong cuộc sống. 

Theo giới chức Trung Quốc, những người có điểm chỉ số tín nhiệm thấp sẽ bị hạn chế trong việc tiếp cận dịch vụ công và một số vấn đề khác trong vòng 1 năm nếu không nộp phạt. Những người có tín nhiệm thấp ngoài việc bị hạn chế tiếp cận các dịch vụ công cũng như mạng lưới giao thông của thành phố cũng sẽ gặp khó khăn trong việc mở doanh nghiệp hay cơ hội tìm việc làm. 

Theo kế hoạch đề ra, Bắc Kinh cũng sẽ cải thiện hệ thống danh sách đen, để những người bị xem là không đáng tin cậy sẽ “không thể di chuyển dù chỉ một bước” trong khi những người được đánh giá là có uy tín hoàn toàn có thể sử dụng tất cả các dịch vụ một cách bình thường.

Song song với việc chấm điểm tín nhiệm của các công dân, Bắc Kinh cũng sẽ giám sát độ tín nhiệm của các cán bộ, công chức và các sở, ban, ngành, các cơ quan trong chính quyền bằng cách giám sát việc thực hiện các cam kết, những lời hứa mà họ đã đưa ra. Điểm số này cũng sẽ được tích hợp trong đánh giá tín nhiệm cá nhân của các quan chức, cán bộ hưởng lương từ ngân sách. 

Chính quyền Trung Quốc cho rằng việc áp dụng hệ thống đánh giá này sẽ giúp tăng cường sự minh bạch của chính quyền, phơi bày tình trạng tham nhũng, từ đó giúp việc xử phạt trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn.

Ngoài ra, các doanh nghiệp ở Bắc Kinh cũng sẽ được chấm điểm. Chính quyền Bắc Kinh nhấn mạnh rằng hệ thống điểm tín nhiệm này sẽ giúp cải thiện môi trường kinh doanh cũng như môi trường xã hội của thành phố. Dĩ nhiên, điểm số này cũng có thể tăng hoặc giảm ở từng thời điểm, phụ thuộc vào hành vi của họ.

Một cảnh sát Trung Quốc với thiết bị kính chuyên dụng

Theo Ủy ban Phát triển và Cải cách của Bắc Kinh, thành phố cũng sẽ nâng cấp hệ thống danh sách đen và thường xuyên công bố danh sách các cá nhân và doanh nghiệp bị đánh giá là không đáng tin cậy để tiến hành xử phạt hành vi như vậy. “Đây là một cách tiếp cận quan trọng của Bắc Kinh nhằm đánh giá tín nhiệm của các cá nhân và gắn sự tín nhiệm đó với toàn bộ cuộc sống của họ”, một người phát ngôn của chính quyền thành phố Bắc Kinh nói.

Tuyên bố trên được chính quyền Bắc Kinh đưa ra trong bối cảnh Trung Quốc tăng cường các nỗ lực xây dựng một hệ thống tín nhiệm xã hội nhằm cải thiện môi trường kinh doanh và thúc đẩy phát triển. 

Kế hoạch này lần đầu tiên được giới chức Trung Quốc đề cập vào năm 2014. Ngày 14/6 năm đó, Quốc hội Trung Quốc công bố một tài liệu gây chú ý có tên gọi: “Phác thảo kế hoạch xây dựng Hệ thống điểm số tín nhiệm xã hội”, trong đó nêu bật ý tưởng xây dựng một chỉ số tín nhiệm quốc gia để  có thể xếp hạng tín nhiệm của các công dân, doanh nghiệp, chính quyền.

Trung Quốc cho rằng hệ thống là cách lý tưởng để xây dựng một nền văn hóa “thành thật”, từ đó giúp cải thiện mọi mặt của đời sống xã hội, tăng cường sự thành thật của chính quyền, sự thành thật trong hoạt động kinh doanh, trong xã hội và tuân thủ luật pháp.

Thưởng – phạt và những nỗi lo

Thời gian qua, ở một số địa phương của Trung Quốc đã thực hiện thí điểm việc đánh giá này. Chính phủ Trung Quốc cũng đã cấp giấy phép cho 8 công ty tư nhân để xây dựng các hệ thống và thuật toán chấm điểm tín nhiệm xã hội, trong đó có Công ty Sesame Credit - một công ty thành viên của Tập đoàn khổng lồ Alibaba. 

Theo cách tính điểm của Sesame Credit, các cá nhân sẽ được chấm điểm trên thang điểm dao động từ 350 đến 950. Alibaba không tiết lộ các thuật toán mà công ty này sử dụng để chấm điểm nhưng cho biết điểm số của các cá nhân sẽ phụ thuộc vào 5 yếu tố, trong đó có lịch sử tín dụng, như việc người đó đó có trả tiền, thanh toán các hóa đơn tiện ích đúng hạn hay không; có thực hiện đúng các nghĩa vụ trong các hợp đồng mà họ tham gia hay không; hành vi và sở thích của họ… 

Những người có điểm tín nhiệm thấp sẽ đối mặt với rất nhiều “hình phạt”. Ví dụ, họ không thể tiếp cận internet tốc độ cao; bị hạn chế trong việc tiếp cận các nguồn vốn vay, dịch vụ công, nhà hàng, câu lạc bộ; quyền di chuyển ra nước ngoài một cách tự do.

Cho đến nay, người dân Trung Quốc vẫn đang có quyền quyết định có tự nguyện tham gia chương trình chấm điểm tín nhiệm hay không

Con cái của những người bị đánh giá là có mức tín nhiệm thấp sẽ không thể vào những trường học thuộc nhóm tốt ở địa phương. Thậm chí, những người có điểm tín nhiệm thấp sẽ không thể làm một số công việc nhất định như viên chức, báo chí và hành pháp…

Theo thống kê của Ủy ban Cải cách và phát triển quốc gia Trung Quốc, tính đến cuối tháng 5 vừa qua, những người có điểm tín nhiệm xấu ở Trung Quốc bị chặn đặt vé hơn 11 triệu chuyến bay và 4 triệu chuyến tàu cao tốc.

Theo truyền thông Trung Quốc, 17 người đã bị cấm nhập học trung học sau khi từ chối thực hiện nghĩa vụ quân sự. Hồi tháng 7 vừa qua, một trường đại học ở Trung Quốc cũng đã từ chối tiếp nhận một sinh viên vì cha của người này có điểm tín nhiệm thấp.

Giới chức Trung Quốc cũng chủ trương công khai toàn bộ xếp hạng tín nhiệm của cá nhân và doanh nghiệp như một hình thức để tán dương người có thành tích tốt và bêu danh người bị đánh giá không tốt để họ và người ngoài cùng nhìn vào đó để điều chỉnh hành vi.

Việc sử dụng các phương thức để chấm điểm đã khiến nhiều người lo ngại về khả năng đời tư của họ bị xâm phạm. Nhưng trên thực tế, chương trình thí điểm đến nay vẫn thu hút hàng triệu người tham gia, chủ yếu được cho là do những lợi ích đáng kể mà họ có thể nhận được khi được khen thưởng vì chứng minh được rằng mình “đáng tin cậy”.

Ví dụ, những người có điểm số tín nhiệm cao có thể được vay nhiều tiền khi mua sắm, chi  tiêu, có thể thuê xe mà không cần tiền đặt cọc, đăng ký nhanh tại các khách sạn, vay tiền mặt… Điểm số tín nhiệm cao thậm chí còn có thể ảnh hưởng đến khả năng hẹn hò hoặc tìm kiếm bạn đời của họ vì điểm số tín nhiệm của họ đều được công khai.

Cho đến nay, người dân Trung Quốc vẫn đang có quyền quyết định có tự nguyện tham gia chương trình chấm điểm tín nhiệm hay không nhưng theo dự định của Chính phủ Trung Quốc, việc này sẽ là bắt buộc sau năm 2020. Khi đó, các công dân và pháp nhân ở nước này sẽ được đánh giá và xếp hạng bất kể họ có thích hay không.

Trong cuộc họp hồi tháng 6/2018, Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường cũng đã hối thúc xây dựng một cơ chế quản lý chỉ số tín nhiêm xã hội và tăng cường xây dựng chỉ số tín nhiệm xã hội ở những lĩnh vực quan trọng liên quan đến đời sống của nhân dân.

Minh Ngọc

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Tụ tập đánh bài ăn tiền tại quán trà sữa Ding Tea?

Tụ tập đánh bài ăn tiền tại quán trà sữa Ding Tea?

(PLVN) - Quán cà phê, trà sữa là nơi để khách hàng thưởng thức ẩm thực, nghỉ ngơi, thư giãn, hay tán gẫu bạn bè… Nhưng tại cửa hàng trà sữa Ding Tea 148 Trần Duy Hưng (TP Hà Nội) lại xuất hiện nhóm người đến đánh bài ăn tiền ngay trên tầng 2 cửa hàng. Khi làm việc với đơn vị quản lý thì đơn vị này cho biết không thể kiểm soát được khách hàng có đánh bài hay không.

Ám ảnh mùa thi

Ám ảnh mùa thi
(PLVN) - “Những ngày ôn thi như địa ngục” - câu nói đầy ám ảnh của cậu bé, khi mới chỉ đang tuổi ăn, tuổi vui chơi học hành, em lại phải chịu một áp lực nặng nề bởi sự kỳ vọng quá lớn từ gia đình…

Những kỳ hè bị “đánh mất”

Những kỳ hè bị “đánh mất”
(PLVN) - Sẵn sàng “mở hầu bao” chi hàng chục triệu đồng cho con tham gia các khóa học trải nghiệm xa nhà, học thêm, học năng khiếu, học phát triển kỹ năng, phụ huynh có thu được kết quả như kỳ vọng hay đang vô tình “độc chiếm” mùa hè nghỉ ngơi của con cái?

Cánh báo biến chứng do chích thuốc trực tiếp vào khớp

Cánh báo biến chứng do chích thuốc trực tiếp vào khớp
(PLVN) - Mặc dù đã được cảnh báo về biến chứng có thể xảy ra khi tiêm thuốc trực tiếp vào khớp, nhưng không ít người vẫn chọn phương pháp này để nhanh chóng thoát khỏi cơn đau. Bên cạnh những bệnh nhân may mắn không xảy ra biến chứng thì có rất nhiều trường hợp phải chịu hậu quả nặng nề.

Người thầy đặc biệt trong thế giới lặng im

Người thầy đặc biệt trong thế giới lặng im
(PLVN) - Câu chuyện về người thầy khiếm thính Võ Duy Quang (sinh năm 1988), giáo viên Trường Nuôi dạy trẻ Khiếm thính Lâm Đồng là một hành trình dài của nghị lực và khát vọng vươn lên. Bằng cả nhiệt huyết và sự thông hiểu của mình, thầy đã tiếp thêm nghị lực để các học trò khiếm thính thêm tự tin, dám ước mơ và thực hiện mơ ước.
Cô gái trẻ nhảy cầu Bãi Cháy tự tử

Cô gái trẻ nhảy cầu Bãi Cháy tự tử

(PLVN) - Cô gái để lại đôi dép rồi gieo mình từ cầu Bãi Cháy xuống tự tử, vì trời tối mặc dù một số người dân phát hiện cô gái chuẩn bị nhảy cầu lao đến ngăn cản nhưng không kịp.

Washington cho phép dùng thi thể người làm phân hữu cơ

Washington cho phép dùng thi thể người làm phân hữu cơ
(PLVN) - Mới đây, bang Washington, Mỹ đã ký ban hành một đạo luật mới cho phép những người sắp qua đời tại bang này có thể lựa chọn chuyển thi thể của họ thành phân bón hữu cơ phục vụ việc trồng cây. Tuy nhiên, việc này đã nổ ra nhiều tranh cãi từ phía người dân. 

Khi mẹ cha là 'nỗi ám ảnh thiên tài'…

Khi mẹ cha là 'nỗi ám ảnh thiên tài'…
(PLVN) - Là giáo viên ở một trung tâm ngoại ngữ, bên cạnh việc giảng dạy, hàng ngày tôi phải chứng kiến rất nhiều nỗi buồn của những đứa trẻ. Những nỗi buồn mang tên “cha mẹ”, những nỗi hoang mang mang tên “thiên tài”…

Phụ huynh 'cuồng' điểm hay con?

Phụ huynh 'cuồng' điểm hay con?
(PLVN) - Chỉ cần trường học thi xong học kỳ 2, có điểm, chuẩn bị tổng kết năm... cũng là lúc nhiều phụ huynh vui buồn theo điểm của con. Nhiều người khóc ròng khi con không giỏi toàn diện như mong muốn của mình. Và trong cuộc đua quay cuồng về điểm, về trường danh giá của phụ huynh… có một người bị “bỏ quên”, đó là học sinh…
Cuộc đua của thầy, trò lĩnh đủ

Cuộc đua của thầy, trò lĩnh đủ

(PLVN) - Dư luận chưa kịp lắng xuống trước vụ thầy giáo làm học sinh lớp 8 mang bầu, cô giáo bắt học sinh quỳ thì clip cô giáo liên tiếp đánh nhiều học sinh tiểu học trong giờ kiểm tra bài tiếp tục dậy sóng. Trước những vụ bạo hành liên tiếp xảy ra, gây hoang mang dư luận, được lý giải bởi bệnh thành tích trong giáo dục…

Đâu là nơi giáo dục trẻ em tuyệt vời nhất thế giới?

Đâu là nơi giáo dục trẻ em tuyệt vời nhất thế giới?
(PLVN) - Không trừng phạt để giáo dục trẻ. Dạy chúng hiểu sự thất bại, cách tự học hay cho trẻ rèn luyện sự tự lập từ bé như tự đi về nhà, tự sắp xếp đồ đạc cá nhân… Một số nền giáo dục thành công trên thế giới đã có cách tiếp cận khác biệt hẳn so với người Việt Nam về phương pháp giáo dục trẻ em như thế.

Em xa chốn đô thành…

Em xa chốn đô thành…
(PLVN) - Nhiều người mặc định rằng, trẻ em thành thị với đầy đủ điều kiện vật chất sẽ có cuộc sống hạnh phúc, thành đạt hơn trẻ em nông thôn. Thế nhưng, ở nhiều miền quê nghèo, vẫn có những đứa trẻ lớn lên vui vẻ, học hành thành tài…

Không còn chỗ đứng cho những 'ông quan bàn giấy'?

Không còn chỗ đứng cho những 'ông quan bàn giấy'?
(PLVN) - “Một người làm quan cả họ được nhờ”, quan niệm được nhiều thế hệ người Việt tôn sùng xưa nay có vẻ đang dần nhạt. Bởi cuộc sống hiện đại với những đặc thù mới sẽ không còn chỗ đứng cho những “ông quan bàn giấy”, “ông quan vô tích sự” nữa. 

Huyền bí cổ lễ ở miền đất bị đồn thổi 'lắm Thần nhiều ma”.

Huyền bí cổ lễ ở miền đất bị đồn thổi 'lắm Thần nhiều ma”.
(PLVN) - Vốn là nơi có nhiều huyền tích nên chuyện tâm linh của dân biển Di Điềm (Thái Thụy, Thái Bình) cũng nhiều lệ tục linh thiêng. Trong đó tục “Tống ôn” là cổ lễ lâu đời, mang đậm màu sắc huyền bí của vùng biển xưa nay được đồn thổi là “lắm Thần nhiều ma”.
Du lịch gia đình không còn quá khó

Du lịch gia đình không còn quá khó

(PLVN) - Bận tâm lớn nhất của các bậc phụ huynh khi lựa chọn những chuyến du lịch gia đình vào mùa hè, đó là làm sao cho con cái được thoải mái và được tiếp cận nhiều trò chơi phù hợp mà bản thân vẫn có thời gian thư giãn nghỉ ngơi. Trên thực tế, đây không phải là vấn đề nan giải!.

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%