Luật lệ lẫn lộn

(PLO) - Trong những ngày vừa qua, mối quan hệ giữa Mỹ và Iran trở nên rất căng thẳng. Cuộc khẩu chiến giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Hassan Rouhani quyết liệt đến mức tạo ấn tượng như thể chiến tranh giữa hai nước không thể tránh khỏi và sắp xảy ra. 
Luật lệ lẫn lộn  Eo biển Hormuz.

Trong bối cảnh tình hình ấy, phía Iran dọa sẽ phong tỏa Eo biển Hormuz. Đây không phải là lần đầu tiên Iran dọa như vậy, mà trên thực tế đã hình thành một cái lệ là cứ khi giữa Mỹ và Iran căng thẳng và đặc biệt cứ khi Mỹ dọa gây chiến với Iran thì Iran dọa sẽ phong toả Eo biển Hormuz. Liên quan đến eo biển này, mọi chuyện luôn pha trộn giữa pháp lý quốc tế và chính trị an ninh khu vực, giữa địa chính trị và thông thương hàng hải. Vì thế mới có chuyện luật lệ lẫn lộn.

Eo biển Hormuz rộng chỉ có 30 hải lý (khoảng 55 km) nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman, Biển Ả rập và Ấn Độ Dương. Nó ở giữa lãnh thổ của Iran và Oman. Từ thời xa xưa đến nay, eo biển này là một trong những tuyến đường hàng hải quan trọng nhất của thế giới. Hiện tại, một phần ba khối lượng dầu lửa trên thị trường thế giới được chu chuyển qua eo biển này. 

Thông thương thuận lợi qua eo biển vì thế đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với thế giới. Vì thế, Iran mới có được một con chủ bài chiến lược. Cũng vì thế, các nước khác, đặc biệt là Mỹ và đồng minh của Mỹ ở khu vực, mới có nhu cầu chiến lược về thông thương thuận lợi qua eo biển này. Cái lệ tiếp theo liên quan đến Eo biển Hormuz là Mỹ và đồng minh luôn sẵn sàng dùng biện pháp quân sự để vô hiệu hoá sự phong toả eo biển của Iran.

Eo biển này hẹp đến nỗi không có vùng biển quốc tế nên tàu thuyền qua lại phải đi qua khu vực lãnh hải của Iran và Oman. Cũng vì thế mà Liên Hợp quốc (LHQ) có quy định cụ thể về quyền và trách nhiệm của các nước về đi lại qua eo biển này.

Có hai văn kiện pháp lý của LHQ liên quan là Công ước Geneva về luật biển được LHQ thông qua ngày 29/4/1958 bao gồm 4 hiệp ước cụ thể về luật biển và Công ước của LHQ về luật biển được thông qua ngày 10/12/1982. Mỹ và Iran tham gia Công ước Geneva về luật biển nhưng không tham gia Công ước của LHQ về luật biển. Hai công ước này có khác biệt với nhau. 

Theo Công ước Geneva, tàu thuyền dân sự của các nước có quyền đi lại qua Eo biển Hormuz, tàu chiến phải tuân thủ những diều kiện ngặt nghèo hơn, tầu ngầm phải đi nổi và treo cờ quốc gia, tàu chiến đi lại phải xin phép Iran. Theo công ước này, Iran có quyền phong toả eo biển - theo Công ước LHQ về Luật Biển năm 1982 thì không. Iran đòi có quyền quyết định hoàn toàn về cho phép hay không cho phép tàu chiến đi qua trong khi Mỹ không chấp nhận đòi hỏi này của Iran.

Theo Công ước của LHQ về Luật Biển năm 1982 thì tàu thuyền dân sự cũng như tàu chiến có quyền quá cảnh eo biển mà không cần phải thông báo cho Iran biết trước và cũng không phải xin phép Iran. Iran ký kết công ước này nhưng không phê chuẩn, còn Mỹ không ký kết.

Vì thế mới có chuyện phức tạp về luật pháp. Mỹ viện dẫn Công ước của LHQ về luật biển mà Mỹ không ký kết. Iran viện dẫn văn kiện luật pháp quốc tế mà Iran tham gia nhưng trên thực tế đã được thay thế bằng văn kiện pháp lý quốc tế khác. 

Luật lệ lẫn lộn như thế tạo ra tình thế bên ngoài không thể biết được trước Mỹ và Iran sẽ hành xử như thế nào trong khi hai nước này biện luận cho hành động của mình như thế nào cũng được. Mỹ luôn triển khai lực lượng hùng hậu tàu chiến và máy bay, bom đạn và tên lửa ở ngay sát eo biển để luôn sẵn sàng dùng biện pháp quân sự vô hiệu hoá sự phong toả eo biển của Iran. Một phần vì thế, nhưng chủ yếu vì không muốn lợi ích của các nước khác bị ảnh hưởng mà cho tới nay Iran mới chỉ dọa chứ không thật sự phong toả eo biển.

Sau khi rút Hoa Kỳ ra khỏi hiệp định hạt nhân Iran, gây áp lực với cộng đồng quốc tế để gia tăng các biện pháp trừng phạt Teheran, công khai tuyên bố là nước Mỹ sát cánh với đối lập Iran, tổng thống Trump lại mở chiến dịch công kích đồng nhiệm Rohani với mức độ gay gắt hiếm thấy. 

Tại sao Nhà Trắng lại chĩa mũi dùi vào Iran trong thời điểm này? Tất cả bắt nguồn từ việc tổng thống Iran, Hassan Rohani, cảnh cáo Washington không nên “vuốt râu hùm”, bởi một cuộc xung đột với Teheran sẽ là "một cuộc đấu quyết tử".

Chỉ bấy nhiêu thôi cũng đủ khiến Donald Trump nổi cơn thịnh nộ. Phát ngôn viên Nhà Trắng giải thích tổng thống Trump lên giọng với Iran với mục đích tối hậu là bảo đảm rằng, Teheran không bao giờ có được vũ khí nguyên tử, bảo đảm an ninh cho người dân Hoa Kỳ. 

Tổng thống Trump sẽ dừng lại đúng lúc, tức là sẽ tránh lao vào một cuộc xung đột quân sự với Teheran? Giới phân tích nêu lên tối thiểu hai lý do cho phép lạc quan. Thứ nhất Washington đã rút tỉa được một bài học quý giá từ sau quyết định can thiệp quân sự tại Iraq năm 2003, một cuộc chiến quá tốn kém cả về tài chính lẫn nhân mạng với những hậu quả chính trị đi kèm.

Thứ hai là xung đột với Iran có nguy cơ đẩy giá dầu hỏa lên cao, tức là sẽ đánh trực tiếp vào mãi lực của người Mỹ, vốn là cử tri mà chính quyền Trump đang muốn làm chiều lòng trước mùa bầu cử giữa nhiệm kỳ và kể cả trong kịch bản Donald Trump ra tái tranh cử năm 2020.

Hạ Nham

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Siêu động đất sắp xảy ra ở Mỹ?

Siêu động đất sắp xảy ra ở Mỹ?
(PLVN) - Nhóm nghiên cứu từ Học viện Công nghệ California ở Pasadena, bang California, Mỹ vừa lên tiếng cảnh báo về khả năng một trận siêu động đất sắp xảy ra ở nước này.

Sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn: HoREA đề nghị giữ trần 40% đến hết năm 2020

Sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn: HoREA đề nghị giữ trần 40% đến hết năm 2020
(PLVN) - Đồng tình với chủ trương của Ngân hàng nhà nước (NHNN) về lộ trình hạn chế tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro như chứng khoán, bất động sản (BĐS), tín dụng tiêu dùng, song Hiệp hội BĐS TP HCM (HoREA) đề nghị cần lùi thời hạn áp dụng tỷ lệ tối đa 40% vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn đến 31/12/2020 để DN có thời gian chuẩn bị...
Nghịch cảnh và nghịch lý

Nghịch cảnh và nghịch lý

(PLVN) - Một biệt thự hoành tráng bên cạnh một công trình hoang tàn hết sức tương phản nhau, nhưng có cùng một ông chủ là hình ảnh thường thấy trên các phương tiện truyền thông để minh họa khi phản ảnh những dự án nghìn tỷ “đắp chiếu” hoặc ở các địa phương còn nghèo mà lãnh đạo đã thích phô trương.

Bình luận dạo lừa đảo cướp Facebook tăng gấp 3 lần

Bình luận dạo lừa đảo cướp Facebook tăng gấp 3 lần
(PLVN) - Theo nghiên cứu mới nhất của Bkav, bất chấp nỗ lực của Facebook trong chiến dịch xóa tài khoản ảo, tại Việt Nam hình thức dùng các tài khoản ảo có hình đại diện sexy để comment dạo nhằm lừa đảo, cướp tài khoản Facebook vẫn tiếp tục gia tăng. Thống kê của Bkav cho thấy, sau 3 tháng, số lượng comment dạo lừa đảo trên Facebook đã tăng gấp 3 lần so với số liệu cuối tháng 12/2018.

Hội đồng nhân dân các tỉnh cần tăng cường hợp tác

Hội đồng nhân dân các tỉnh cần tăng cường hợp tác
(PLVN) - Ngày 22/4, tại huyện đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi), Hội nghị Thường trực HĐND các tỉnh, thành phố Nam Trung bộ và Tây Nguyên lần thứ sáu với chủ đề: “Nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Hội đồng nhân dân” chính thức diễn ra dưới  sự tham dự và chủ trì của Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển.

Đừng lấy lý do không kiểm soát được mà sinh ra thủ tục

Đừng lấy lý do không kiểm soát được mà sinh ra thủ tục
(PLVN) - Hôm qua (22/4), Tổ công tác của Thủ tướng đã có cuộc kiểm tra, làm việc với đại diện 6 Bộ (Công Thương, Tài nguyên và Môi trường, Tài chính, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Y tế, Lao động – Thương binh và Xã hội) để tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc về cơ chế, chính sách mà doanh nghiệp đang gặp phải.

Nguyên Chủ tịch nước Lê Đức Anh từ trần

Nguyên Chủ tịch nước Lê Đức Anh từ trần
(PLVN) - Theo tin từ Ban Bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cán bộ Trung ương: đồng chí Lê Đức Anh, sinh năm 1920, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch nước, sau một thời gian lâm bệnh, mặc dù được Đảng, Nhà nước, tập thể các giáo sư, bác sỹ tận tình cứu chữa, gia đình hết lòng chăm sóc, nhưng do tuổi cao, sức yếu, đồng chí đã từ trần vào hồi 20 giờ 10 phút, ngày 22/4/2019 tại nhà Công vụ, số 5A, phố Hoàng Diệu, Thành phố Hà Nội.

TAND TP Biên Hòa (Đồng Nai): Vụ kiện sáu năm bị thẩm phán “ngâm tôm”

TAND TP Biên Hòa (Đồng Nai): Vụ kiện sáu năm bị thẩm phán “ngâm tôm”
(PLVN) - Bà Bảy mặt chữ còn không rõ, không biết quy định pháp luật ra sao, nên sáu năm qua nhiều lần năn nỉ xin tòa… gọi mình ra xét xử trong vụ tranh chấp hợp đồng mua bán nhà mà bà là nguyên đơn. Thế nhưng toà không chấp nhận, cứ “ngâm tôm” vụ án, trả lời nguyên nhân không rõ ràng. Vì sao lại có chuyện mong mình bị xử như trên? Vì nếu tòa cứ “ngâm tôm” vụ án như thế, mảnh đất bà đã mua hơn 20 năm nay không thể làm giấy, không thể xây nhà…
“Nóng” mua bán ma túy qua biên giới

“Nóng” mua bán ma túy qua biên giới

(PLVN) - Thời gian gần đây, mua bán ma túy qua biên giới gia tăng đột biến. Các đối tượng áp dụng công nghệ hiện đại, hình thành những đường dây buôn lậu, vận chuyển hàng hóa liên tỉnh, xuyên quốc gia, có sự móc nối giữa các đối tượng trong nước với nước ngoài, sẵn sàng chống trả quyết liệt khi bị bắt giữ hàng hóa.

NSƯT Minh Vượng luôn khiến cuộc đời thêm thi vị

NSƯT Minh Vượng luôn khiến cuộc đời thêm thi vị
(PLVN) - “Cuộc đời này, ai cũng nhìn thấy nhau vui như ngày Tết thì có phải hân hoan biết bao nhiêu không. Tôi có thể khẳng định rằng trong giới, tôi chưa từng chơi xấu ai, kể cả những người đã chơi xấu tôi, tôi cũng không để bụng. Cho đi nghĩa là nhận lại”- NSƯT Minh Vượng tâm sự. 

850.000 USD hỗ trợ phụ nữ Việt Nam thích ứng với BĐKH

850.000 USD hỗ trợ phụ nữ Việt Nam thích ứng với BĐKH
(PLVN) - Ngày 22/4, Cơ quan Liên Hợp quốc về Bình đẳng giới và Trao quyền cho phụ nữ (UN Women) tổ chức hội thảo tham vấn cho dự án “Sinh kế bền vững cho phụ nữ nông thôn trong bối cảnh biến đổi khí hậu và rủi ro thiên tai (BĐKH&RRTT)”.

Quân khu 1 tập huấn cán bộ giảng dạy chính trị năm 2019

Quân khu 1 tập huấn cán bộ giảng dạy chính trị năm 2019
(PLVN) - Thực hiện Kế hoạch số 447/KH – CCT ngày 1/4/2019 của Cục Chính trị Quân khu về tổ chức tập huấn cán bộ giảng dạy chính trị năm 2019. Sáng ngày 22/4 tại Sư đoàn BB3, Quân Khu 1, Cục Chính trị Quân khu đã tổ chức khai mạc lớp tập huấn cán bộ giảng dạy chính trị năm 2019 cụm 1 
Không đùa với các giá trị nhân bản

Không đùa với các giá trị nhân bản

(PLVN) - Một sự xúc phạm không nhỏ tới tâm khảm người dân là hình ảnh những vỏ hộp và chai nước chấm được xếp thành mô hình Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh nhằm trưng bày và khuyến mãi, giảm giá. Chẳng có thể biện minh nào cho ý đồ làm đủ cách để bán được hàng, kể cả việc hạ thấp những giá trị được coi là linh thiêng, nhân bản.

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%