Điệp viên 'hai mang' có công 'tháo ngòi nổ' thế chiến 3

(PLO) - Chiến tranh hạt nhân có thể đã nổ ra giữa Liên Xô và Mỹ năm 1983 nếu không có sự xuất hiện vào phút chót tin báo từ một điệp viên hai mang vừa làm việc cho Ủy ban an ninh quốc gia (KGB) – cơ quan tình báo khét tiếng Liên Xô, vừa hoạt động cho tình báo Anh MI6.
Điệp viên 'hai mang' có công 'tháo ngòi nổ' thế chiến 3 Oleg Gordievsky

Gần cuối thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Tổng Bí thư Đảng cộng sản Liên Xô Leonid Brezhnev và Giám đốc KGB Yuri Andropov đều cho rằng Mỹ và NATO có thể sẽ phát động một cuộc chiến tranh hạt nhân nhằm vào Liên Xô nên muốn có sự chuẩn bị để có thể sẵn sàng tiến hành một cuộc tấn công phủ đầu. 

Tuy nhiên, các lãnh đạo của Liên Xô cũng nhận thức được rõ rằng chỉ cần một tính toán sai lầm, họ có thể sẽ khơi mào một cuộc tấn công hạt nhân với hậu quả vô cùng thảm khốc. Do đó, ông Brezhnev đã quyết định mở chiến dịch có tên RYAN (Tấn công tên lửa hạt nhân bất ngờ) nhằm ngăn chặn khả năng tính toán sai.

Trong khuôn khổ chiến dịch này, cơ quan tình báo Liên Xô KGB được lệnh điều điệp viên tới thủ đô của tất cả các nước thành viên NATO và Nhật Bản hòng phát hiện những dấu hiệu cho thấy Mỹ và NATO đang chuẩn bị cho một cuộc tấn công bất ngờ nhằm vào Liên Xô. 

Bên bờ vực chiến tranh

Khi ông Andropov trở thành Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô năm 1983, khẩu chiến giữa ông và Tổng thống Mỹ Reagan nổ ra thường xuyên hơn. Lúc này, chiến dịch RYAN càng được mở rộng, trở thành chiến dịch thu thập thông tin tình báo lớn nhất của Liên Xô thời kỳ Chiến tranh Lạnh, cũng là chiến dịch thu thập thông tin tình báo thời bình lớn nhất trong lịch sử thế giới.

Các điệp viên của KGB lúc bấy giờ được điều đi khắp nơi, từ Nhà Trắng cho tới các căn cứ quân sự của Mỹ ở trong và ngoài nước. Thậm chí có thông tin cho rằng gần như những người có thể sử dụng được ở Đức lúc bấy giờ đều được điệp viên của KGB tuyển mộ. 

Nhờ mạng lưới dày đặc như vậy mà tất cả những hoạt động triển khai lực lượng, vũ khí… ở tất cả các căn cứ của NATO đều được báo cáo lại với KGB. Theo các tài liệu, để có thể truyền tải và đánh giá kịp thời các thông tin do các đầu mối từ khắp nơi trên thế giới gửi về, chỉ riêng trong nội bộ KGB lúc bấy giờ đã có thêm 300 vị trí việc làm được bổ sung.

Đầu năm 1983, Tổng thống Mỹ Ronald Reagan công bố kế hoạch xây dựng hệ thống phòng thủ tên lửa theo sáng kiến có tên Star Wars. Trong tháng 2/1983, KGB phát đi báo động cao tới các điệp viên của chiến dịch RYAN, đồng nghĩa với việc tình báo Liên Xô đánh giá tranh cãi giữa nước này với Mỹ không còn là khẩu chiến mà có dấu chuyển sang hành động.

40 trưởng đại diện của KGB ở khắp nơi trên thế giới được yêu cầu phải chỉ đạo các điệp viên tăng cường tuyển mộ thêm người, đẩy mạnh các chiến dịch theo dõi và thu thập thông tin, tránh không bỏ lọt bất cứ động thái đáng ngờ nào của Mỹ và NATO.

Ngày 2/11/1983, Mỹ và các nước đồng minh NATO khởi động cuộc tập trận quân sự có tên “Able Archer” hay “Able Archer 83”, có nghĩa là Thiện xạ. Đây là cuộc tập trận mô phỏng việc sử dụng vũ khí hạt nhân nhằm vào Liên Xô, được tổ chức nhằm đánh giá năng lực chỉ huy và kiểm soát của lực lượng liên quân.

Kịch bản được đặt ra là NATO sẽ triển khai lực lượng để bảo vệ các nước đồng minh sau khi các nước trong khối Hiệp ước Warsaw điều binh tới Nam Tư rồi tấn công vào một số nước, khiến xung đột gia tăng. Theo giả định, vũ khí hóa học và vũ khí hạt nhân đã được huy động.

Trên thực tế, đây không phải là lần đầu tiên NATO tiến hành tập trận như vậy, nhưng “Able Archer” là cuộc tập trận có quy mô lớn nhất, với sự tham gia của 40.000 binh lính, được tiến hành trên phạm vi lớn nhất, trải dài trên khắp châu Âu, từ Thổ Nhĩ Kỳ tới bán đảo Scandinavia. Nguyên thủ của một số nước như Anh và Đức cũng tham gia thị sát.

Cần nói thêm rằng cuộc tập trận diễn ra trong bối cảnh căng thẳng trên thế giới đang ở giai đoạn cao trào sau vụ việc chiếc máy bay Boeing 747 của hãng hàng không Korean Airlines bay lạc vào không phận Liên Xô và bị Liên Xô bắn rơi do nhầm tưởng đó là máy bay do thám của Mỹ xảy ra hai tháng trước đó. 

Tháo ngòi vào phút chót

Các tài liệu được giải mật về sau cho biết, không khí đặc biệt căng thẳng do những khủng hoảng và tuyên bố đầy khiêu khích được các bên đưa ra trong vài tháng trước đó khiến KGB kết luận rằng “Able Archer” là vỏ bọc cho một cuộc tấn công quân sự thực sự, rằng người Mỹ đã được đặt trong tình trạng báo động và đã bắt đầu đếm ngược đến thời điểm bắt đầu chiến tranh với Liên Xô.

Theo tài liệu được giải mật gần đây, trong các ngày 8-9/11/1983, Điện Kremlin đã thực sự nghĩ rằng cuộc tấn công sắp xảy ra. Các đơn vị chiến đấu của khối Hiệp ước Warsaw với vũ khí hạt nhân ở khu vực Đông Đức và Ba Lan đã được đặt trong tình trạng sẵn sàng. Tên lửa đạn đạo liên lục địa vốn có khả năng tránh radar cũng được chuẩn bị phóng đi.

May mắn thay, ngòi nổ của một cuộc chiến tranh hạt nhân đã được tháo gỡ kịp thời khi một điệp viên của KGB, thực chất là một kẻ phản bội, làm việc cho cả tình báo Anh có tên Oleg Gordievsky, đã cảnh báo người Anh về việc Liên Xô điều động lực lượng và rằng phương Tây đang tiến vào “vùng nguy hiểm”. Ngay sau khi nhận được thông tin, tình báo Anh MI-6 đã báo cáo với Chính phủ nước này. 

Sơ đồ cuộc tập trận Able Archer 83 

Theo lệnh của Thủ tướng Anh lúc bấy giờ là bà Margaret Thatcher, giới chức Anh đã liên lạc với phía Mỹ, đề nghị NATO thông báo cho Liên Xô mục đích thực sự của cuộc tập trận để tránh hiểu lầm. Cùng lúc, Gordievsky cũng báo tin cho Liên Xô về việc NATO chỉ đang diễn tập chứ hoàn toàn không có ý định gây chiến thật.

Bầu không khí “căng như dây đàn” ở Moscow được hạ nhiệt, nguy cơ xảy ra cuộc thế chiến 3 chính thức được gỡ bỏ khi NATO rút bớt một số vũ khí được huy động để tập trận.

Vào đầu năm 1984, khi nhận được các báo cáo của CIA về việc người Nga đã nghĩ rằng Mỹ đã chuẩn bị tấn công hạt nhân nhằm vào nước này, Tổng thống Mỹ Reagan đã sốc khi nhận thấy chính quyền của ông đã suýt khởi động chiến tranh hạt nhân. Ông Reagan sau đó đã bắt đầu bàn với các cố vấn về việc kết thúc Chiến tranh Lạnh.

Khi căng thẳng giảm dần trong các năm sau đó, Tổng thống Mỹ Reagan và lãnh đạo Liên Xô Mikhail Gorbachev đã bắt tay xây dựng một loạt hiệp ước cắt giảm vũ khí, trong đó có Hiệp ước lực lượng hạt nhân tầm trung (INF) được 2 bên ký ngày 8/12/1987 mà Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây tuyên bố sẽ rút khỏi.

Điệp viên kỳ cựu

Khi nói về vụ việc nói trên, không thể không nhắc đến Oleg Gordievsky - một trong những điệp viên sừng sỏ nhất trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, được đánh giá là điệp viên quan trọng nhất mà cơ quan tình báo Anh MI6 đã chiêu mộ được trong hàng ngũ tình báo Liên Xô KGB. 

Gordievsky sinh năm 1938 trong một gia đình có truyền thống làm  tình báo. Theo chân cha mẹ, ông gia nhập KGB vào đầu thập niên 60. Sau khi được tuyển dụng, Gordievsky được cử sang Đan Mạch làm việc.

Theo các nguồn tin, Gordievsky bắt đầu phản bội Liên Xô và làm việc cho MI6 từ năm 1974. Do nắm được nội tình của cả 2 bên nên ông ta khá được trọng dụng vì cung cấp được những thông tin mà cả 2 bên mong muốn. 

Tháng 6/1982, Gordievsky được điều tới London, Anh. Để hỗ trợ cho hoạt động “hai mang” của ông ta, giới chức Anh đã tìm cách dần đẩy các điệp viên của KGB tại nước này về nước. KGB đã giao cho Gordievsky phụ trách một số hoạt động tình báo của Liên Xô tại Anh, khiến ông ta vừa có thể tiếp cận được nhiều thông tin hơn, đồng thời cũng ít có nguy cơ bị tố giác hay bị phát hiện hơn.

Những thông tin của Gordievsky được phía Anh đánh giá cao vì nó giúp London và các đồng minh hiểu được những tính toán của Liên Xô ở giai đoạn vô cùng quan trọng của cuộc Chiến tranh Lạnh.

Tuy nhiên, việc này không kéo dài lâu. Từ một nguồn tin tình báo người Mỹ, KGB dần đoán được Gordievsky đã phản bội họ. Năm 1985, người này được triệu về nước. Biết trước việc bị phanh phui là không thể tránh khỏi, Gordievsky sau đó đã lên kế hoạch xin cứu viện và trốn sang Anh, trở thành điệp viên phản bội duy nhất sống sót khi chạy trốn khỏi KGB trong thập niên 1980.

Minh Ngọc

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

26 năm lần gia phả truy ra thủ phạm vụ án mạng: Phá án kiểu 0.4 thời 4.0

26 năm lần gia phả truy ra thủ phạm vụ án mạng: Phá án kiểu 0.4 thời 4.0
(PLVN) - Tòa án ở thành phố Lancaster thuộc bang Pennsylvania của nước Mỹ vừa tuyên một người đàn ông 50 tuổi án tù chung thân về tội đã tấn công, đánh đập, cưỡng hiếp và sát hại một nữ giáo viên vào tháng 12/1992. Tức là người này phạm tội cách đây đã 26 năm mà đến tận bây giờ mới bị đưa ra xét xử và tuyên án. Lý do đơn giản chỉ là mãi đến vừa rồi thủ phạm mới bị lần ra và bắt giữ. 

Giới nhà giàu săn lùng “đá trời” – “miếng mồi” cho những siêu lừa

Giới nhà giàu săn lùng “đá trời” – “miếng mồi” cho những siêu lừa
(PLVN) - Độc, quý hiếm là những đặc tính khiến cho thiên thạch lâu nay trở thành những món đồ thu hút sự quan tâm của giới có tiền. Tuy nhiên, cũng chính vì hiếm, vì tính “độc nhất vô nhị” của những thiên thạch mà việc xác minh tính thật – giả của chúng trở nên khó khăn. Nhiều vụ lừa đảo bán thiên thạch đã được ghi nhận trong thời gian qua.

Khẩn trương triển khai theo dõi lĩnh vực trọng tâm, liên ngành về bảo hiểm

Khẩn trương triển khai theo dõi lĩnh vực trọng tâm, liên ngành về bảo hiểm
(PLVN) - Ngày 22/2, Cục trưởng Cục Quản lý xử lý vi phạm hành chính và theo dõi thi hành pháp luật (THPL) Đặng Thanh Sơn đã có buổi làm việc với một số đơn vị thuộc Bộ và đại diện một số bộ, ngành liên quan nhằm triển khai Quyết định số 3072/QĐ-BTP của Bộ trưởng Bộ Tư pháp ban hành Kế hoạch theo dõi tình hình THPL trong lĩnh vực trọng tâm, liên ngành (bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động) và lĩnh vực trọng tâm của Bộ Tư pháp (hòa giải ở cơ sở và kiểm tra tình hình ban hành văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến lĩnh vực giáo dục và đào tạo của Bộ, cơ quan ngang bộ, chính quyền địa phương cấp tỉnh) năm 2019.

Giá như anh chị biết thương đứa em tật nguyền!

Giá như anh chị biết thương đứa em tật nguyền!
(PLVN) - Trong quá trình hành nghề, Luật sư (LS) Nguyễn Đình Thuận gặp không ít những câu chuyện đau lòng từ các vụ án mà mình tham gia. Tuy nhiên, có một vụ án mà ông mãi day dứt không yên, luôn làm ông suy nghĩ về đạo lý, mối thâm tình ruột thịt bị xói mòn. 

Thủ tục thời gian cấp lại sổ bảo hiểm xã hội khi bị thất lạc

Thủ tục thời gian cấp lại sổ bảo hiểm xã hội khi bị thất lạc
(PLVN) - Bạn đọc Nguyễn Ngọc Khánh (Cao Bằng) hỏi: Trước đây, tôi tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) và đã được cấp sổ BHXH. Hiện nay tôi đang trong thời gian nghỉ việc nhưng bị mất sổ BHXH. Vậy, tôi có thể đề nghị cấp lại sổ BHXH ở đâu? Hồ sơ thủ tục gồm những giấy tờ gì? Thời gian cấp lại là bao lâu?
Trẻ em ngồi xe máy không đội mũ bảo hiểm: Phạt ai?

Trẻ em ngồi xe máy không đội mũ bảo hiểm: Phạt ai?

(PLVN) - Dù các phương tiện thông tin đại chúng và nhà trường đã nỗ lực tuyên truyền, nhưng nhiều trẻ em từ 06 tuổi ngồi trên xe máy vẫn không đội mũ bảo hiểm. Bên cạnh ý thức kém về an toàn trong giao thông đường bộ, nhiều người lớn không hề có kiến thức về việc hành vi đó vi phạm pháp luật như thế nào. Luật sư Lê Thu Hiền (Công ty Luật Kim Minh Châu, Đoàn Luật sư Hà Nội) tư vấn về vấn đề này.

11 nhiệm vụ trọng tâm về tổ chức cán bộ và pháp luật hình sự - hành chính

11 nhiệm vụ trọng tâm về tổ chức cán bộ và pháp luật hình sự - hành chính
(PLVN) - Mới đây, Lãnh đạo Bộ đã phê duyệt Kế hoạch công tác năm 2019 của Vụ Pháp luật hình sự - hành chính và Vụ Tổ chức cán bộ. Theo đó, đã thông qua rất nhiều nhiệm vụ cụ thể cho 2 đơn vị, đặc biệt nhấn mạnh 4 nhiệm vụ trọng tâm trong lĩnh vực pháp luật hình sự - hành chính và 7 nhiệm vụ trọng tâm về công tác tổ chức cán bộ.

Nghi vấn chiếm giữ căn nhà đồng thừa kế: “Tôi bị tín dụng đen “gí” quá nên mới đánh liều”

Nghi vấn chiếm giữ căn nhà đồng thừa kế: “Tôi bị tín dụng đen “gí” quá nên mới đánh liều”
(PLVN) - Như PLVN đã phản ánh, bà Nguyễn Ngọc Trâm (SN 1977) có đơn phản ánh căn nhà số 92/2, đường Trường Sa (phường 17, quận Bình Thạnh, TP HCM) là tài sản đồng thừa kế của bà và em trai Nguyễn Minh Trí (SN 1980). Mới đây em trai bà lén mang đi “cầm cố” cho ông Nguyễn Trần Tấn Phát (SN 1984) và bà Lê Đoan Trang Mai Hà (SN 1984, được cho là vợ chồng).

Già làng Cơ Tu hé lộ sức mạnh của bùa hộ mệnh nanh heo rừng

Già làng Cơ Tu hé lộ sức mạnh của bùa hộ mệnh nanh heo rừng
(PLVN) - Với đồng bào dân tộc miền núi Quảng Nam, heo rừng là loài động vật có sức mạnh và gần gũi với con người. Không những mang giá trị văn hóa, chiếc nanh heo còn là “bùa hộ mệnh” vô cùng quý giá mà người dân nào cũng muốn đeo trên người hay cất giữ trong nhà.

“Bông hồng thép” vẫn nở hoa dù… ung thư vú “gọi tên”

“Bông hồng thép” vẫn nở hoa dù… ung thư vú “gọi tên”
(PLVN) - Chồng mắc bệnh nan y, hai con nhỏ thơ dại... chị Nguyễn Thị Hương (SN 1967, ở Thanh Xuân, Hà Nội) hơn 20 năm qua vốn đã trở thành trụ cột của gia đình. Bởi vậy, khi biết bản thân mắc ung thư vú, bầu trời đối với chị dường như sụp đổ. Nhưng suốt 7 năm qua, chị Hương chưa một lần cho phép bản thân gục ngã.

Người dân mòn mỏi chờ di chuyển bãi rác ô nhiễm

Người dân mòn mỏi chờ di chuyển bãi rác ô nhiễm
(PLVN) - Bãi rác thôn Ghép (xã Thái Đào, Lạng Giang, Bắc Giang) chỉ có diện tích vài trăm m2 nhưng phải “cõng” khối lượng rác thải khổng lồ từ hầu hết các thôn trên địa bàn xã. Tại đây không có biện pháp xử lý rác triệt để khiến cuộc sống của người dân bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Thậm chí một số gia đình phải gửi con nhỏ đi nơi khác để tránh ô nhiễm.

Những nghệ sĩ thành công lặng lẽ

Những nghệ sĩ thành công lặng lẽ
(PLVN) - Làng giải trí là một thế giới đầy hào quang nhưng cũng đầy khốc liệt, nơi mà người ta sẩy chân là đánh mất mình, đi chậm lại bị vượt qua, cũ đi là bị đào thải. Nhưng ngạc nhiên thay, đó cũng là nơi dung chứa những nghệ sĩ đầy giản dị, không dặm phấn thêu hoa cho chính mình, nhưng vẫn có chỗ đứng bền bỉ trong lòng khán giả.
Người thầy gieo mầm xanh nơi vùng cao

Người thầy gieo mầm xanh nơi vùng cao

(PLVN) - Đã gần 40 năm kể từ ngày bước chân lên vùng miền núi Nam Đông dạy học, thầy giáo, Nhà giáo ưu tú Lê Quang Thẩm, nay là Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên - Huế đã “gieo” con chữ cho các học sinh vùng dân tộc thiểu số huyện miền núi Nam Đông. 

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%