Mùa xuân dự ngày hội đoàn viên đồng bào M'nông

(PLVN) - Khi hạt lúa đã đầy bồ, cà phê đã đầy kho cũng là lúc đồng bào M’nông (tỉnh Đắk Nông) tổ chức Lễ hội đoàn viên (hay còn gọi là Lễ sum họp cộng đồng). Thời xưa, đây không chỉ là dịp để bà con thắt chặt thêm sợi dây liên kết, tình cảm của dòng tộc và cộng đồng giữa các bon làng, mà còn là dịp họ cùng nhau bàn bạc chống chọi với thiên tai, thú dữ…
Mùa xuân dự ngày hội đoàn viên đồng bào M'nông Đeo vòng cho khách đến thăm

Lễ hội nhiều làng đồng tổ chức 

Đắk Nông là vùng đất giao thoa, hội tụ những giá trị văn hóa dân gian truyền thống của đồng bào thiểu số Tây Nguyên, có nhiều giá trị văn hóa truyền thống đặc thù, trong đó có Lễ sum họp cộng đồng. 

Lễ thường được tổ chức vào đầu mùa xuân, là khi bà con đã hoàn tất những công việc lao động trên rẫy trong một năm vất vả. Đây là lễ lớn với sự tham gia của nhiều bon làng, nên phải 3 - 5 năm mới tổ chức một lần với quy mô lớn từ 5 - 10 bon làng tham gia.

Trước khi lễ hội diễn ra, già làng của các bon sẽ họp lại, thống nhất địa điểm, quy mô tổ chức. Đến dự lễ, mỗi bon làng đều mang theo các sản vật tự làm ra như heo, gà, lúa gạo, rượu cần. Và bon chủ nhà cũng phải chuẩn bị tương tự như vậy để đãi khách.

Để chuẩn bị cho lễ hội, một cây nêu lớn sẽ được dựng lên, thông báo và mời gọi các thần linh biết mà về dự lễ với bon làng. Phần ngọn trên cây nêu được trang trí nhiều bông, hình chim, nai kết bằng tre nứa, được tô vẽ khéo léo, tinh xảo. Thân cây nêu trang trí hoa văn với màu chủ đạo là đen, đỏ và trắng. Ở giữa thân cây nêu là một mâm tre hình vuông bày biện các lễ vật cúng thần như thịt, cơm và bầu rượu cần.

Già làng M’nông trong lễ cúng

Đặc biệt, bên cạnh cây nêu lớn còn dựng một cây nêu thấp hơn bằng cây gòn gai. Đầu cây được gọt thành hình mỏ con chim đại bàng với ý nghĩa thông báo cho tổ tiên biết để về dự lễ. Ngay trước hai cây nêu là một hàng rào nhỏ tượng trưng cho ranh giới giữa con người trần tục và thần linh. Quanh hai cây nêu dựng thêm hai nhà dài bằng tre lợp lá, là nơi để mọi người giao lưu, nghỉ ngơi khi đã chu đáo và thành kính chuẩn bị xong mọi thứ.

Người M’nông có quan niệm vạn vật hữu linh nên bất cứ một sự việc nào diễn ra trong đời sống hàng ngày của người M’nông đều phải được cúng bái. Ngoài các nghi lễ truyền thống mang tính cộng đồng, liên quan đến vòng đời con người, đồng bào M’nông còn có thêm các nghi lễ liên quan đến sản xuất nông nghiệp và đều được tiến hành xuyên suốt cả một mùa rẫy.

Mở đầu lễ, các dàn chiêng thi nhau tấu lên những bài chiêng chào đón khách, các nam thanh nữ tú nắm tay nhau ca hát, nhảy múa vòng tròn quanh cây nêu. Đây cũng là lúc già làng tiến hành nghi thức đâm trâu cầu các thần linh chứng giám, giúp cho bon làng làm ăn phát đạt, dân làng gắn bó.

Sau khi làm lễ đâm trâu để tế thần, thịt trâu được chế biến tại chỗ mời khách, một phần được chia ra cho mọi người trong bon mang về, người không đi cũng có phần. Cứ thế, mọi người vừa thưởng thức món ăn, rượu cần, vừa giao lưu sinh hoạt, hát dân ca, dân vũ, hát đối đáp, các nghệ nhân hát kể Ot’rông quanh đống lửa bập bùng kéo dài tận đêm khuya. Ngày hôm sau, mọi người tiếp tục tổ chức các trò chơi dân gian như bắn nỏ, nhảy bao bố, đẩy gậy, đi cà khoeo, kéo co... tạo không khí vui tươi, phấn khởi thu hút đông đảo người dân đến xem và đây là dịp tốt để các dân tộc trong tỉnh trao đổi, học tập lẫn nhau về cách bảo tồn các môn thể thao dân tộc.

Phụ nữ người M’nông

Hiếu khách, thắt chặt tình đoàn kết

Theo già làng Marin bon Bu Brung Lu (xã Đắk N’drung, huyện Đắk Song, tỉnh Đắk Nông): Trong tất cả các lễ hội lớn mang tính cộng đồng của người M’nông, đặc biệt là Lễ hội Sum họp cộng đồng, thì phần mở đầu là nghi thức đón bạn rất trang trọng, linh thiêng. Bởi lẽ, nghi thức này vừa thể hiện lòng hiếu khách, tôn trọng khách, vừa thể hiện tinh thần đoàn kết, cùng nhau chia sẻ niềm vui với cộng đồng.

Cụ thể, bon chủ nhà (bon đứng ra tổ chức) sẽ bố trí nghệ nhân cồng chiêng, lễ vật và cử người biết ăn nói lưu loát, biết hát đối đáp cùng già làng đứng đón khách từ đầu bon. Khi đoàn khách bon bạn đến, bon chủ nhà hát đối, bên bon khách đáp lại và tặng vật phẩm cho nhau như thuốc rê, bầu bí, cá… Lúc này bài chiêng Ching ngăn (đón khách) được tấu lên một cách trang trọng để đón chào bà con gần xa về dự.

Với quan niệm “khách vào bon như con vào bụng” nên không phân biệt đàn bà và đàn ông, giàu nghèo, không phân biệt tôn giáo, tất cả đều được bon chủ chào đón một cách nồng nhiệt. Đặc biệt, trong nghi thức đón bạn, cả chủ nhà và khách đều đi chân đất, đầu trần, mang trang phục truyền thống của dân tộc mình để thể hiện sự tôn nghiêm của lễ hội và sự tôn trọng khách.

Nhịp chiêng người M’nông

Trong không khí náo nhiệt và âm thanh giòn giã, vang dội của cồng chiêng, bon chủ nhà trao tặng cho khách những chiếc vòng sức khỏe với lời cầu chúc luôn được khỏe mạnh, gặp nhiều may mắn trong cuộc sống. Sau đó mới tiếp tục thực hiện phần nghi thức chính của buổi lễ. 

Thanh niên nam nữ cùng nắm tay nhau nhảy múa xung quanh cây nêu và hát bài ca đoàn kết. Ngoài việc trao nhau những vật phẩm mang tính truyền thống thì cả khách, chủ đều cùng uống chung ché rượu cần và thưởng thức các món ăn như cơm lam, thịt nướng…

Ngoài ý nghĩa bình đẳng giữa con người với con người thì nghi thức đón bạn còn mang tính cộng đồng rất cao, không chỉ đề cao giá trị văn hóa mà còn là dịp để tất cả mọi người tìm hiểu về nhau, cùng nhau chia sẻ những kinh nghiệm hay trong làm ăn, chăm sóc gia đình. Thông qua đó mà giáo dục tinh thần đoàn kết, ý thức lao động, xây dựng, bảo vệ bon làng và giữ gìn bản sắc văn hóa của cộng đồng ngày càng phát triển tốt đẹp.

Theo nhiều đánh giá, Lễ hội Sum họp cộng đồng là một lễ hội lớn có tầm vóc và quy mô lớn của đồng bào M’nông, không chỉ có ý nghĩa trong việc giáo dục, mà còn là dịp để nhắc nhở con cháu luôn giữ gìn, bảo tồn và phát huy những lễ hội truyền thống tốt đẹp của cha ông, thắt chặt tình đoàn kết, gắn bó cộng đồng trong mỗi dịp Xuân về.

Tự Lập

Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

NATO lên tiếng cảnh báo về các dự án mạng 5G của Trung Quốc

NATO lên tiếng cảnh báo về các dự án mạng 5G của Trung Quốc
AP đưa tin, Tổng thư ký khối Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Jens Stoltenberg khẳng định có sự gia tăng quan ngại về việc Trung Quốc tăng cường đầu tư vào các hệ thống cơ sở hạ tầng quan trọng của các nước trên thế thới và các quốc gia đồng minh cần cùng nhau xử lý vấn đề này.

U22 Đông Nam Á: Cơ hội cho những ngôi sao trẻ

U22 Đông Nam Á: Cơ hội cho những ngôi sao trẻ
Theo Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF), giải U22 Đông Nam Á 2019 sẽ là dịp để các cầu thủ trẻ cọ xát và tích lũy kinh nghiệm cho tương lai. Tuy nhiên, với những thành công vang dội của bóng đá Việt Nam trong năm qua, nhiệm vụ của U22 Việt Nam vẫn phải là có thành tích chấp nhận được.
Sôi động lễ hội bơi chải thuyền rồng trên hồ Tây

Sôi động lễ hội bơi chải thuyền rồng trên hồ Tây

(PLVN) - Sáng nay 16/2 (tức 12 Âm lịch), Hội bơi chải thuyền rồng mở rộng năm 2019 chính thức khai mạc tại mặt nước hồ Tây, khu vực vườn hoa Lý Tự Trọng và trục đường Thanh Niên, Nguyễn Đình Thi. Đây là năm thứ hai sự kiện được tổ chức, đông đảo người dân Thủ đô tới theo dõi và cổ vũ.

Cựu phụ tá hàng đầu của ông Trump đối mặt hơn 24 năm tù giam

Cựu phụ tá hàng đầu của ông Trump đối mặt hơn 24 năm tù giam
(PLVN) - Các công tố viên trong nhóm của Công tố viên đặc biệt Robert Mueller đã thúc giục thẩm phán liên bang tại Virginia đưa ra mức án phạt tù nghiêm khắc đối với ông Paul Manafort - người từng giữ chức giám đốc chiến dịch tranh cử của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Nga ký ba hợp đồng bán vũ khí cho Serbia

Nga ký ba hợp đồng bán vũ khí cho Serbia
(PLVN) - Nga sẽ cung cấp cho Serbia các thiết bị hàng không theo các hợp đồng đã được ký kết trong chuyến thăm của Tổng thống Nga Vladimir Putin tới Belgrade vào tháng 1 vừa qua.

VNPT đã làm chủ công nghệ cốt lõi của CMCN 4.0

VNPT đã làm chủ công nghệ cốt lõi của CMCN 4.0
(PLVN) - Tập đoàn Bưu chính  - Viễn thông Việt Nam (VNPT) khẳng định, doanh nghiệp này đã sớm bắt tay vào nghiên cứu, đầu tư và hiện đã làm chủ các công nghệ cốt lõi của Cách mạng công nghiệp (CMCN) 4.0 như AI, IoT, Block chain.... 

Tiếp bài “Quyết định hành chính và phán quyết của tòa “đá” nhau”: Quyết định hợp thức sai phạm?

Tiếp bài “Quyết định hành chính và phán quyết của tòa “đá” nhau”: Quyết định hợp thức sai phạm?
(PLVN) - Luật Quy hoạch đô thị bắt buộc chủ đầu tư dự án có trách nhiệm lập Quy định quản lý theo đồ án quy hoạch đô thị, thiết kế đô thị trình UBND tỉnh Hà Nam phê duyệt và ban hành nhưng trong 9 năm, vì lý do nào đó mà cả chủ đầu tư lẫn chính quyền địa phương này đã cố tình không thực hiện theo đúng quy định của pháp luật.
Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Hàn Quốc muốn sống ở Huế

Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Hàn Quốc muốn sống ở Huế

(PLVN) - Sáng 16/2, tại tỉnh Thừa Thiên – Huế đã diễn ra Hội nghị Phát triển du lịch miền Trung – Tây Nguyên. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, lãnh đạo các bộ ngành cùng đại diện 19 tỉnh, thành phố khu vực miền Trung - Tây Nguyên tham dự hội nghị.

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%