Hát bội vẫn còn đất sống

(PLVN) - Giữa muôn vàn cái hay, cái mới mẻ của một thời đại công nghệ, người trẻ chỉ cần một chiếc smartphone là có thể vô tư thưởng thức những “món” nghệ thuật hiện đại, độc đáo và đa dạng trên toàn thế giới. Dường như những loại hình mang tính truyền thống, dân gian như hát bội, cải lương chưa đủ sức kéo người xem về phía mình, song không phải vì thế mà hết đất sống. 
Hát bội vẫn còn đất sống Lối diễn xuất của hát bội nặng tính ước lệ, điệu bộ đi đứng đều biểu lộ

Độc đáo hát bội 

Hát bội (còn gọi là hát bộ hay tuồng) được đánh giá là bộ môn nghệ thuật sân khấu mang tính ước lệ cao, phức tạp trong lối hát, điệu múa và đòi hỏi người hát không chỉ ở năng khiếu, kỹ thuật diễn mà phải có một lòng yêu nghề nồng nhiệt.

Ngày xưa, tuồng vốn chỉ hát trong cung đình, cho vua chúa và quan lại xem. Sau này, nó xuất hiện trong dân gian là bởi lẽ, người ta quan niệm “sống làm tướng, thác làm thần”, nên loại hình này được đem diễn ở các đình làng, nơi thờ các vị tướng, vị thần.

Ban đầu, tuồng chỉ xuất hiện ở miền Bắc, sau đó dần “bôn ba” vào miền Nam, từ tên gọi hát tuồng cũng chuyển thành hát bội (hay hát bộ). Hát bộ, từ “bộ” nghĩa là bộ tịch, ý chỉ động tác, diễn xuất. Còn tên hát bội, từ “bội” này nằm trong “thập bội”, nghĩa là hơn gấp nhiều lần, ý chỉ đây là loại hình nghệ thuật cao hơn những nghệ thuật khác.

Khi hát bội vào miền Nam, cách hát được biến tấu khác đi, sáng tạo theo bài bản riêng, màu sắc riêng. Người ta sẽ dựa theo một số giai điệu của đờn ca tài tử như bài đờn Nam Xuân, Nam Ai, Xuân Nữ... làm nên chất riêng của hát bội Nam Bộ. Theo thời gian, hát bội ở 3 miền dần có nét độc đáo, đặc trưng riêng biệt. 

Chưa đủ sức kéo người xem

Giữa muôn vàn cái hay, cái mới mẻ của một thời đại công nghệ, người trẻ chỉ cần một chiếc smartphone là có thể vô tư thưởng thức những “món” nghệ thuật hiện đại, độc đáo và đa dạng trên toàn thế giới.

Dường như những loại hình mang tính truyền thống, dân gian như hát bội, cải lương, múa rối... chưa đủ sức kéo người xem về phía mình. Tuy nhiên, hát bội vốn chủ yếu phục vụ cho các lễ hội, đình thần nên khi nào vẫn còn lễ hội, vẫn còn cúng đình thì khi đó hát bội vẫn còn đất sống.

Ở phương diện khác, có thể thấy cải lương và hát bội cùng là nghệ thuật trình diễn dân tộc. Ở tuồng, người ta chú trọng thủ pháp khoa trương cách điệu và ước lệ tượng trưng. Lối diễn nặng hơn cả cải lương hồ quảng, trong khi cải lương hồ quảng diễn nặng hơn cải lương.

Khán giả vẫn còn mê hát bội

Bởi vậy, cải lương dễ học, dễ diễn hơn hát bội rất nhiều. Đây là lí do để giải thích vì sao người ta đặt hát bội là môn nghệ thuật có tầm cao hơn những nghệ thuật khác. Thay vì trong cải lương người ta “hò ơi” thì hát bội phải “ư ử ư”. 

Nếu người hát hát không đúng tiết tấu thì người nghe chỉ nghe mấy từ “ư ư” mà không hiểu gì, nghe không rõ lời. Không phải “ư” ở đâu cũng được, mà phải có nhịp phách đàng hoàng. Dẫn chứng như câu: “Thập vạn ư hùng ư binh ử ử ư đáo trận ư ự tiền”, “Giục mã a phi đề quốc khúc tự đào khê mang ừ nới lộ”.

Ngày xưa, vì người ta thường hát theo truyện Tàu nên những câu từ mang đậm văn nho và đôi khi người hát họ chỉ biết câu là vậy thôi chứ cũng không hiểu hết, không dịch hết được đâu. Sau này, khi dạy lại cho con cháu, người ta bắt đầu viết lại những lời văn mới cho dễ hiểu.

Diễm Kiều

Cùng chuyên mục

'Bảo tồn' nghệ nhân

'Bảo tồn' nghệ nhân

(PLVN) - Ở tuổi 97, Nghệ nhân Nguyễn Phú Đẹ, người được giới âm nhạc dân gian mệnh danh là “Đệ nhất danh cầm đàn đáy” qua đời  vào ngày 22/3. Thông tin này khiến nhiều người yêu mến ca trù bất ngờ, tiếc nuối. 

Đọc thêm

Kiên Giang lập 5 tổ kiểm dịch lưu động phòng chống dịch tả lợn châu Phi

Kiên Giang lập 5 tổ kiểm dịch lưu động  phòng chống dịch tả lợn châu Phi
(PLVN) - Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Kiên Giang mới thành lập 5 tổ kiểm dịch lưu động phòng, chống dich tả lợn châu Phi trên địa bàn tại các huyện An Biên, An Minh, Vĩnh Thuận, Châu Thành và Kiên Lương; và thành lập 2 tổ ứng phó nhanh nhằm đôn đốc, giám sát, chỉ đạo, hỗ trợ công tác phòng, chống dịch trên địa bàn các huyện.

Ra mắt FLC Galaxy Park, địa ốc Sầm Sơn tăng nhiệt

Ra mắt FLC Galaxy Park, địa ốc Sầm Sơn tăng nhiệt
(PLVN) -Với mô hình shop villa đẳng cấp cùng chuỗi dịch vụ tiện ích vui chơi giải trí bốn mùa mới lạ và độc đáo, dự án FLC Galaxy Park đã ghi điểm trước 500 nhà đầu tư trong buổi lễ giới thiệu đầu tiên diễn ra ngày 24/3/2019 tại FLC Sầm Sơn (Tp Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa).
Triều Tiên công bố thông tin bất ngờ về hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Triều tại Hà Nội

Triều Tiên công bố thông tin bất ngờ về hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Triều tại Hà Nội

(PLVN) - Tại Hội nghị thượng đỉnh Mỹ- Triều được tổ chức ở Việt Nam cuối tháng trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã sẵn sàng nới lỏng các biện pháp trừng phạt với Triều Tiên với điều kiện có một điều khoản đảo ngược trong trường hợp Triều Tiên khởi động lại các hoạt động hạt nhân.

Đề nghị công an điều tra các hành vi bà Phạm Thị Yến tại chùa Ba Vàng

Đề nghị công an điều tra các hành vi bà Phạm Thị Yến tại chùa Ba Vàng
Thông tin trước báo giới sáng nay, 26/3, ông Nguyễn Mạnh Hà, Chủ tịch UBND TP Uông Bí (tỉnh Quảng Ninh) cho biết, phường Quang Trung được giao ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính bà Phạm Thị Yến 5 triệu đồng. Lãnh đạo Thành phố Uông Bí cũng đề nghị Công an thu thập chứng cứ, tiếp tục làm rõ các hành vi không có trong danh mục đăng ký ở chùa Ba Vàng của bà này.

U23 Thái Lan mạnh đến cỡ nào?

U23 Thái Lan mạnh đến cỡ nào?
(PLVN) - Với 2 chiến thắng tuyệt đối cùng hiệu số +12, U23 Thái Lan là thử thách thật sự của Việt Nam trong hành trình giành vé tới vòng chung kết U23 châu Á.

Gửi tiết kiệm càng nhiều, nhận quà giá trị càng cao tại VIB

Gửi tiết kiệm càng nhiều, nhận quà giá trị càng cao tại VIB
(PLVN) - Ngân hàng Quốc tế (VIB) ra mắt chương trình tặng Khách hàng tiền gửi các phần quà có tổng giá trị lên đến gần 5 tỷ đồng. Số tiền gửi càng nhiều, giá trị quà tặng càng cao, VIB cũng không giới hạn số lần tặng quà trên mỗi khách hàng. Đây là ưu đãi từ chương trình “30.000 quà tặng khách hàng gửi tiết kiệm” với mỗi phần quà tặng có giá trị lên đến 2,5 triệu đồng.

Chồng ở nước ngoài không rõ địa chỉ, vợ có ly hôn được không?

Chồng ở nước ngoài không rõ địa chỉ, vợ có ly hôn được không?
(PLVN) - Nhiều năm nay, chồng chị Mai Anh (Hà Tĩnh) đi xuất khẩu lao động ở châu Âu rồi ở lại, đến giờ chị cũng không rõ địa chỉ của chồng mình ở đâu. Chị Mai Anh  băn khoăn liệu chị có thể làm thủ tục ly hôn hay không? Tư vấn của Luật sư Lê Thu Hiền (Đoàn Luật sư Hà Nội) cũng là thông tin tham khảo cho bạn đọc có hoàn cảnh tương tự.
HLV Park tái ngộ cố nhân và tham vọng của người Thái

HLV Park tái ngộ cố nhân và tham vọng của người Thái

 Là chủ nhà của VCK U23 châu Á 2020, U23 Thái Lan không cần phải tham dự vòng loại. Chuyến đi tới Việt Nam lần này của đội tuyển xứ chùa vàng bản chất là một màn tập dượt được chuẩn bị sơ sài, với chỉ 3 ngày tập trung trước khi lên đường. Tuy nhiên, 2 cơn mưa bàn thắng mà người Thái trút vào lưới U23 Indonesia và U23 Brunei cho thấy rằng họ rất nghiêm túc khi có mặt ở đây.
""

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%

""