Cuộc đời trắc trở “cha đẻ mỹ thuật hiện đại”

(PLVN) - Giống như Van Gogh (1853-1890), danh họa người Pháp Paul Cézanne (1839-1906) không sống được nhờ nghề vẽ tranh. Nếu như Van Gogh được em trai Théodore thường xuyên gửi tiền, Paul Cézanne được người cha giầu có, chủ xưởng sản xuất mũ, sau làm chủ ngân hàng, chu cấp cho đến cuối đời. 
Cuộc đời trắc trở “cha đẻ mỹ thuật hiện đại” Chân dung tự họa Paul Cézanne

Người cô đơn tìm chỗ đứng trong hội họa 

Được mệnh danh sau này là “cha đẻ của mỹ thuật hiện đại”, nhưng con đường sự nghiệp của Paul Cézanne gặp đầy trắc trở. Không được chính thức học vẽ do bị cha cấm, Cézanne theo học các lớp buổi tối miễn phí. Năm 1861, khi tròn 22 tuổi, lần đầu tiên ông được cha cho phép lên Paris. Cézanne đã lui tới xưởng vẽ mang tên Académie Suisse, trên đảo Cité, để quan sát, học hỏi kinh nghiệm với hy vọng thi đỗ trường Mỹ thuật danh tiếng. 

Thất bại. Ông trở về làm việc trong ngân hàng của cha được một năm, nhưng cuối cùng quyết định trở lại Paris theo đuổi hội họa. Cézanne vẽ phong cảnh những vùng nông thôn nổi tiếng nằm quanh Paris, từ Pontoise đến Auvers-sur-Oise hay La Roche-Guyon. Ở vùng Provence miền nam, Cézanne lấy cảm hứng từ khu mỏ Bibémus, đồi Lauves, khu Jas de Bouffan nơi cha mẹ ông có một cơ ngơi lớn, ngọn núi Sainte-Victoire hay vùng Estaque nhìn ra vịnh Marseille. 

Bà Fabienne Morucci, phụ trách khai thác các khu di tích liên quan đến Cézanne, kể lại rằng Cézanne vẽ người dân Aix mà ông gặp hàng ngày và Hortense, người mẫu mà họa sĩ gặp ở Paris và chính thức trở thành vợ ông sau gần 16 năm sống chung:

“Dù ông vẽ một vài bức chân dung vợ, nhưng người ta có cảm giác người phụ nữ trong tranh cứng nhắc, khuôn mặt rất ít cảm xúc. Cézanne cũng có một vài bức tự họa nhưng cũng không có nhiều biểu cảm trên khuôn mặt. Tác phẩm của ông thiên về màu sắc, thiên nhiên, hình dạng hơn là những khuôn mặt. 

Về mối quan hệ với vợ ông, thật sự là rất phức tạp. Cézanne giấu kín cha về mối quan hệ với Hortense. Mãi sau này, vài năm trước khi cha qua đời, ông nói rằng ông có vợ và một cậu con trai. Nhưng thực ra, Cézanne sống rất ít với vợ con vì ông luôn đi đi về về giữa Paris và Aix”.  

Tác phẩm của “cha đẻ mỹ thuật hiện đại”

Khi Cézanne quyết định về sống hẳn ở Aix-en-Provence, hai mẹ con ở lại Paris vì Hortense không hợp với gia đình nhà chồng. Ngay cả khi ở Aix, Cézanne để vợ và con trai sống trong căn hộ ở trung tâm, còn ông vẫn sống với gia đình ở Jas de Bouffan. Vì vậy, khi Cézanne qua đời, vợ con ông không có ở bên. Họ chỉ xuống Aix-en-Provence lo hậu sự, rồi trở về Paris, không màng đến xưởng vẽ.

Lý do chính khiến Cézanne quyết định về Aix ở ẩn, vui với thiên nhiên là vì tranh của ông liên tục bị từ chối ở các Phòng trưng bày hội họa và điêu khắc ở Paris. Và nếu được nhận, tranh của ông chưa đủ sức hút công chúng và giới phê bình.

Cũng vì quá thất vọng sau mỗi lần tham gia triển lãm ở Paris mà không được biết đến, nên năm năm cuối đời, Cézanne quyết định ở lại hẳn Aix-en-Provence, nơi mà ông yêu thích, nơi ông có thể tự do làm việc với thiên nhiên. Cézanne chỉ di chuyển giữa ngôi nhà mà ông cho xây vào năm 1898 đến ngọn núi Saint-Victoire, cách Aix-en-Provence chừng 5 km. Với ông, đây thực sự là một chốn yên bình.

Thất bại ở Paris, nhưng nhờ Ambroise Vollard, cuối cùng một số tác phẩm của Cézanne đã được giới thiệu rộng rãi với công chúng. Năm 1895, nhà buôn tranh trẻ tổ chức triển lãm riêng đầu tiên cho họa sĩ vùng Provence gồm khoảng 150 tác phẩm. 

Bạn cũ của Cézanne ngạc nhiên khám phá những tiến bộ trong nét vẽ của ông. Một số họa sĩ trẻ tìm thấy một điểm tựa, một hướng tham khảo trong phong cách của Cézanne. Danh tiếng của ông dần bay xa nhờ các triển lãm trong những năm 1898, 1899, 1904, 1905, 1906. 

Về vai trò của Cézanne trong trường phái Ấn tượng, ông đóng vai trò quan trọng như Manet và Monet, là một trong những nhà sáng lập ra trường phái Ấn tượng. Nhưng ông cũng là một họa sĩ của trào lưu hiện đại, có nghĩa đồng thời chuyển từ Ấn tượng sang trường phái Lập thể và tiếp nhận mọi yếu tố hiện đại trong hội họa. Đó chính là điểm đặc biệt lớn của Cézanne.

Xưởng vẽ trên đồi Lauves 

Ngôi nhà kiêm xưởng vẽ của Cézanne (Atelier de Cézanne) nằm trên sườn ngọn đồi Lauves, sát trung tâm thành phố Aix-en-Provence, được danh họa Pháp coi là món quà đẹp nhất trong đời. Xây được ngôi nhà, ông phải nhờ vào tài sản thừa kế từ người cha. 

Điền trang này là nơi làm việc cuối cùng của Paul Cézanne, còn nơi sống của ông ở trung tâm thành phố Aix-en-Provence, trong một căn hộ, gần nhà thờ lớn. Tòa nhà đó vẫn tồn tại, nằm ở phố Boulegon, gần tòa thị chính. 

Xưởng vẽ Paul Cézanne hàng trăm năm qua vẫn được giữ nguyên trạng

Trong khu vườn rộng 5.000 m2, đặc trưng của vùng Provence, đầy những cây thông, bụi nguyệt quế, một cây đoạn cổ thụ (tilleul). Khu vườn được để mọc tự nhiên, không tỉa tót theo nguyện vọng của Cézanne. Ông muốn có một khu vườn đơn giản, đúng chất vùng Provence, xanh mướt lá cây. 

Ngôi nhà hai tầng, không lớn lắm, được xây khá đơn giản. Tầng trệt có một phòng ngủ và kho lưu tranh. Toàn bộ tầng 2 được dành làm xưởng vẽ với những khung cửa sổ lớn, lấy ánh sáng từ hướng nam, và được thiết kế thông minh nhờ hệ thống cửa gấp để tránh ánh nắng gay gắt trực tiếp. 

Cứ 30 phút, một nhóm khoảng 25 khách được hướng dẫn viên đưa lên tham quan xưởng vẽ thứ 26 và cũng là cuối cùng của Paul Cézanne. Cézanne sử dụng xưởng vẽ gần như cho đến hơi thở cuối cùng vì ông từng nói muốn được chết với cây cọ trong tay. Vì thế, với Cézanne, không có chuyện gác bút nghỉ hưu. Tám ngày trước khi qua đời vì viêm phổi, ông vẫn miệt mài làm việc ở xưởng vẽ. 

Vào khoảng giữa tháng 11/1906, khi đang vẽ dở bức “Căn nhà nhỏ của gia đình Jourdan” (Le Cabanon de Jourdan), hiện được trưng bày ở bảo tàng Nghệ thuật Đương đại Roma, thì trời chợt đổ mưa. Ông phải thu dọn hết đồ nghề, khoác lên vai chiếc ba lô chứa đầy những tuýp màu, bảng màu và cọ vẽ, thêm bộ giá vẽ, rồi chống gậy về nhà.

Nhưng trên đường về, do sức khỏe yếu đi từ năm 1890 vì mắc bệnh tiểu đường, ông bị ngã xuống hố. Ông nằm bất động suốt vài tiếng đồng hồ dưới cơn mưa tầm tã, sau đó mới được những người thợ tẩy đẩy xe vải đi qua phát hiện nhờ ánh chớp. 

Bức họa cuối cùng trong đời Paul Cézanne

Người ông ướt đẫm, lạnh buốt tới xương. Ông được đưa về căn hộ ở số 23 phố Boulegon, giao cho người quản gia vì Aix lúc đó không phải là thành phố lớn và hầu hết mọi người đều biết đến Cézanne. Sáng hôm sau, nghĩ rằng đã khỏe hơn, ông đi bộ từ căn hộ lên xưởng vẽ làm việc, nhưng rồi cảm thấy trong người không ổn, ông quay về nhà nghỉ ngơi. Đáng tiếc là tám ngày sau, Cézanne qua đời vì viêm phổi ở tuổi 67. 

Trên chiếc tủ thấp dựng sát tường, đối diện cửa vào xưởng vẽ, vẫn còn ba đồ vật được Cézanne sử dụng thường xuyên trong nhiều tác phẩm tĩnh vật: Một hũ đựng quả ô liu, một hũ ngâm gừng và một chai rượu rhum Zamaica. Trong góc là những bộ áo vẽ, những chiếc mũ bê rê được treo trên móc, chiếc rương đựng dụng cụ vẽ vẫn nằm trên sàn nhà, góc bên kia là chiếc giá vẽ và chiếc thang cao tới trần mà chủ trang trại trước để lại… nhiều đồ đạc, dụng cụ của Cézanne vẫn còn nguyên.

Bị bỏ hoang, rồi trải qua nhiều đời chủ, Xưởng vẽ Cézanne hiện do Phòng Du lịch Aix-en-Provence sở hữu và quản lý. Từ tháng 01/2019, Xưởng vẽ của Cézanne liên tục được trùng tu để có thể tiếp đón lượng khách tham quan hàng năm lên đến 80.000 người.

Trịnh Thành

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Cái giá quá đắt cho gia đình Mexico muốn thực hiện “giấc mơ” Mỹ

Cái giá quá đắt cho gia đình Mexico muốn thực hiện “giấc mơ” Mỹ
(PLVN) - "Khi chúng tôi đến nơi, cô ấy đang la hét, gào khóc nói rằng dòng nước đã cuốn trôi con gái cô", Julia Le Duc, phóng viên tờ La Jornada ở thành phố Matamoros, Mexico, kể lại. Cô là người đã chụp bức ảnh hai cha con chết đuối trên sông Rio Grande giữa biên giới Mỹ - Mexico.
Hiện thực hóa mục tiêu xây dựng thành công đô thị thông minh Tây Ninh

Hiện thực hóa mục tiêu xây dựng thành công đô thị thông minh Tây Ninh

(PLVN) - Lãnh đạo UBND tỉnh Tây Ninh quyết tâm đưa tỉnh trở thành đơn vị đi đầu trong ứng dụng CNTT, tăng cường hiệu lực, hiệu quả hoạt động của tỉnh nhà trong thời đại mới, góp phần vào việc xây dựng thành công đô thị thông minh, chính quyền điện tử và mang lại nhiều giá trị hơn cho xã hội, người dân và doanh nghiệp. 

Điều kỳ diệu vẫn xảy ra

Điều kỳ diệu vẫn xảy ra
(PLVN) - “Chào ngày mới” hôm nay của Pháp luật Việt Nam nói về một điều kỳ diệu. Sau gần 2 tháng được chăm sóc đặc biệt, bé Bình An, con của sản phụ Nguyễn Thị Liên (28 tuổi ở Lý Nhân, Hà Nam, bị ung thư vú giai đoạn cuối phải mổ ngồi để đón con) đã được xuất viện hôm qua (15/7), với cân nặng 2,4 kg. 

Tôn vinh hay chỉ là “thương vụ”?

Tôn vinh hay chỉ là “thương vụ”?
(PLVN) - Cuối chiều ngày 13/7 tức là chỉ trước lúc chương trình “Tôn vinh Nữ hoàng thương hiệu Việt Nam 2019” diễn ra vài giờ, lãnh đạo Cung Văn hóa Lao động Hữu nghị Việt Xô đã chính thức ra văn bản hủy chương trình này với lý do phía Cung đã nhiều lần yêu cầu đơn vị tổ chức cung cấp các giấy tờ, tài liệu chứng minh tính hợp pháp của việc tổ chức chương trình, tuy nhiên cho đến 15h30 ngày 13/7, đơn vị này vẫn không cung cấp được. 
Nâng cao chất lượng cơ quan dân cử: Cần cân nhắc việc giảm đại biểu HĐND chuyên trách

Nâng cao chất lượng cơ quan dân cử: Cần cân nhắc việc giảm đại biểu HĐND chuyên trách

(PLVN) - Tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) vào hôm qua (15/7), khi cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Chính phủ và Luật Tổ chức Chính quyền địa phương, nhiều đại biểu tán thành việc giảm số lượng đại biểu hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp, giảm số lượng cấp phó của HĐND. Tuy nhiên, cũng cần phải cân nhắc xem giảm như thế nào và giảm ở cấp nào?

Nhiều chính sách dành cho phụ nữ được cụ thể hóa

Nhiều chính sách dành cho phụ nữ được cụ thể hóa
(PLVN) - Ngày 15/7, Ban Dân vận Trung ương đã tổ chức Hội nghị đánh giá một năm thực hiện Chỉ thị 21 của Ban Bí thư về tiếp tục đẩy mạnh công tác phụ nữ trong tình hình mới, gắn với việc thực hiện Chỉ thị 35 của Bộ Chính trị về Đại hội Đảng bộ các cấp tiến tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng.

Đắk Lắk cần rà soát việc xử lý những sai phạm, gây bức xúc trong nhân dân

Đắk Lắk cần rà soát việc xử lý những sai phạm, gây bức xúc trong nhân dân
(PLVN) - Ngày 15/7, Đoàn kiểm tra của Ban Bí thư do ông Phan Đình Trạc, Bí Thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Nội chính Trung ương làm Trưởng đoàn đã làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đắk Lắk về thực hiện Nghị quyết Trung ương IV, khóa XII gắn với việc triển khai Quy định số 101-QĐ/TW của Ban Bí thư; Quy định số 55-QĐ/TW của Bộ Chính trị và việc thực hiện Quy định số 08-QĐi/TW của Ban Chấp hành Trung ương.

30 năm thầm lặng lập chiến công của những người lính xây dựng 789

30 năm thầm lặng lập chiến công của những người lính xây dựng 789
(PLVN) - Hôm nay, Tổng Công ty 789, Binh đoàn 11 kỷ niệm 30 năm xây dựng và phát triển. Dù không cầm súng chiến đấu bảo vệ Tổ quốc nhưng trong 30 năm qua, những người lính xây dựng của Tổng Công ty 789 đã đóng góp mồ hôi và xương máu để xây dựng những công trình hạ tầng quốc phòng – an ninh, góp phần to lớn cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Bổ sung điều kiện chuyển đổi đất trồng lúa

Bổ sung điều kiện chuyển đổi đất trồng lúa
(PLVN) - Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 62/2019/NĐ-CP (có hiệu lực thi hành từ ngày 1/9/2019) sửa đổi, bổ sung một số điều Nghị định số 35/2015/NĐ-CP về quản lý, sử dụng đất trồng lúa.
Tour caravan kêu gọi hạn chế rác thải nhựa

Tour caravan kêu gọi hạn chế rác thải nhựa

(PLVN) - Du lịch bây giờ không đơn thuần là tham quan, nghỉ dưỡng mà còn hướng tới những giá trị cho cộng đồng, cho xã hội. Đây là điều mà các doanh nghiệp lữ hành đang hướng tới. 

Những chuyến cấp cứu đặc biệt hỗ trợ ngư dân

Những chuyến cấp cứu đặc biệt hỗ trợ ngư dân
(PLVN) - Không chỉ có lực lượng Cảnh sát Biển luôn “đồng hành với ngư dân” các địa phương, xã đảo ven biển, những năm qua, các kíp y sĩ, bác sĩ của Bệnh viện Quân y 175 đã phối hợp với các đơn vị không quân đến Trường Sa, thực hiện nhiệm vụ cấp cứu đường hàng không kịp thời, chuyển về đất liền và cứu sống nhiều trường hợp bệnh nhân bệnh nặng.

Nhiều trẻ em Việt được hưởng cuộc sống tốt đẹp mà thế hệ trước không thể mường tượng được

Nhiều trẻ em Việt được hưởng cuộc sống tốt đẹp mà thế hệ trước không thể mường tượng được
(PLVN) - Bà Lesley Miller - Phó Đại diện Quỹ Nhi đồng Liên Hợp quốc (UNICEF) tại Việt Nam – đánh giá cao những thành tựu mà Việt Nam đã đạt được trong việc đảm bảo quyền trẻ em trong thời gian qua và cho rằng nhiều trẻ em Việt Nam hiện nay được hưởng cuộc sống tốt đẹp mà các thế hệ trước không thể mường tượng được. 

Bộ Xây dựng: Biện pháp mới phòng chống rửa tiền trong kinh doanh bất động sản

Bộ Xây dựng: Biện pháp mới phòng chống rửa tiền trong kinh doanh bất động sản
(PLVN) - Bộ Xây dựng vừa có công văn gửi các Sở Xây dựng về công tác phòng, chống rửa tiền trong kinh doanh bất động sản. Theo đó, các Sở phải yêu cầu doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ quản lý, môi giới bất động sản, sàn giao dịch thực hiện các quy định về nhận biết, cập nhật thông tin khách hàng, rà soát các giao dịch nhằm phòng, chống rửa tiền. 

Đồng vốn nhân văn nơi miền cát trắng

Đồng vốn nhân văn nơi miền cát trắng
(PLVN) - Gần 17 năm hoạt động, thông qua 15 chương trình tín dụng ưu đãi, Ngân hàng Chính sách xã hội  (NHCSXH) tỉnh Ninh Thuận đã cho vay 5.373 tỷ đồng tới hơn 410 nghìn lượt hộ nghèo và các đối tượng chính sách vay vốn phát triển sản xuất kinh doanh. Đến nay, tổng dư nợ của chi nhánh đạt 2.116 tỷ đồng.
“Một đề xuất vi hiến và ngớ ngẩn”

“Một đề xuất vi hiến và ngớ ngẩn”

(PLVN) -Đó là quan điểm của Luật sư Trần Thu Nam,Trưởng văn phòng luật sư Tín Việt, Đoàn Luật sư TP Hà Nội về ý kiến của Đại biểu Phan Thị Hồng Xuân (Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn TPHCM) đề nghị mạnh tay với người nhập cư xả rác, đưa họ về nơi cư trú, vì “sống ở đô thành không quen”.

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%