Bảo vật quốc gia “sống mòn”

(PLVN) - Bảo vật quốc gia là những hiện vật có giá trị đặc biệt về văn hóa, lịch sử, đều là tài sản quốc gia, di sản của nhiều thế hệ, được Nhà nước Việt Nam bảo vệ và bảo quản theo chế độ riêng biệt. Thế nhưng, vì nhiều lý do, một số bảo vật quốc gia rơi vào cảnh “sống mòn” và thậm chí có nguy cơ biến mất.

Bảo vật lăn lóc, cất giữ sơ sài 

Tính đến hết năm 2018, có 7 đợt công nhận với 164 hiện vật, nhóm hiện vật đã được công nhận là bảo vật quốc gia (BVQG) theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Ví như: Trống đồng Ngọc Lũ, Trống đồng Hoàng Hạ, Thạp đồng Đào Thịnh, Tượng đồng hai người cõng nhau thổi khèn, Cây đèn đồng hình người quỳ, Cuốn “Đường Kách mệnh”, Tác phẩm “Ngục trung nhật ký”, Ấn đồng “Môn Hạ Sảnh ấn”…

Việc công nhận BVQG phải do Thủ tướng Chính phủ quyết định sau khi có ý kiến thẩm định của Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia. BVQG có các tiêu chí: hiện vật gốc độc bản; hiện vật có hình thức độc đáo; hiện vật có giá trị đặc biệt liên quan đến một sự kiện trọng đại của đất nước hoặc liên quan đến sự nghiệp của anh hùng dân tộc, danh nhân tiêu biểu; hoặc là tác phẩm nghệ thuật nổi tiếng về giá trị tư tưởng, nhân văn, giá trị thẩm mỹ tiêu biểu cho một khuynh hướng, một phong cách, một thời đại; hoặc là sản phẩm được phát minh, sáng chế tiêu biểu, có giá trị thực tiễn cao, có tác dụng thúc đẩy xã hội phát triển ở một giai đoạn lịch sử nhất định; hoặc là mẫu vật tự nhiên chứng minh cho các giai đoạn hình thành và phát triển của lịch sử trái đất, lịch sử tự nhiên.

Vừa qua, giới hội họa xôn xao về việc bức sơn mài ” bị hư hỏng sau tu sửa. Tác phẩm được danh họa Nguyễn Gia Trí sáng tác khởi đầu từ năm 1969 và hoàn thành năm 1989. Họa phẩm mô tả không khí ngày xuân thanh bình với hình ảnh các thiếu nữ ba miền Trung, Nam, Bắc mặc trang phục truyền thống, trảy hội xuân trong khung cảnh chùa chiền, cây cối. Năm 2013, Chính phủ công nhận tác phẩm là bảo vật quốc gia.

Ông Vi Kiến Thành - Cục trưởng Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm - vừa báo cáo Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch về việc kiểm tra bảo quản tranh “Vườn xuân Trung Nam Bắc” của cố danh họa Nguyễn Gia Trí. Năm 2018, Bảo tàng Mỹ thuật TP HCM giao việc vệ sinh tranh cho ông Lưu Minh Phụng, thợ sửa sơn mài ở TP HCM.

Vì không hiểu biết về nghệ thuật hội họa sơn mài, ông Phụng dùng nước rửa chén, bột chu, giấy nhám can thiệp quá mức bề mặt tranh. Đại diện Cục đánh giá tinh thần, không gian của tác phẩm đã bị tổn hại khoảng 30%.

Bảo vật quốc gia “Vườn xuân Trung Nam Bắc” trước và sau khi đã tiến hành vệ sinh

“Do bị tác động vào bề mặt, tác phẩm mất đi lớp sơn bề mặt nên sự uyển chuyển, tinh tế liên kết giữa các mảng sơn, mảng vỏ trứng, mảng dát vàng trong tranh Nguyễn Gia Trí đã không còn giữ được” - ông Vi Kiến Thành nhận xét. Về góc độ vật chất, tác phẩm hư hại khoảng 15%, do các mảng vỏ trứng trơ ra, các mảng dát vàng bị mài mòn, mảng hình tiếp giáp nhau bị lộ, mất đi sự uyển chuyển giữa mảng và nét. 

Trước đó, có không ít bảo vật quốc gia bị “bỏ rơi” tại bảo tàng. Còn nhớ, trước đây ở Thanh Hóa, vạc đồng Cẩm Thủy còn nguyên vẹn có từ thời Lê Trung Hưng, sau khi được công nhận là bảo vật quốc gia lại bị bỏ lăn lóc ở hành lang Bảo tàng Thanh Hóa khiến dư luận rất bức xúc.

Chưa hết, hai trong số ba khẩu thần công của triều Nguyễn do ngư dân Hà Tĩnh phát hiện tại một con tàu bị chìm dưới đáy biển, khi giao nộp cho chính quyền địa phương và được công nhận bảo vật quốc gia năm 2013, chỉ có một khẩu đưa trưng bày và bảo quản trong phòng có cửa khóa cẩn thận, còn lại hai khẩu đặt trên đế gỗ tạm bợ, nằm chỏng chơ ngoài hành lang của Bảo tàng Hà Tĩnh.

Tháng 12/2017, Thủ tướng Chính phủ quyết định công nhận 3 BVQG ở Nghệ An. Đó là: Hộp đựng xá lị Tháp Nhạn; Dao găm chuôi hình rắn ngậm chân voi và Muôi có cán hình tượng voi đều là những hiện vật độc bản, được tìm thấy trong các đợt khảo cổ học quy mô. Giá trị của 3 bảo vật này được đánh giá là quý hiếm, độc nhất vô nhị, đặc biệt là hộp đựng xá lị Tháp Nhạn - chứa một phần tinh cốt còn lại của Đức Phật sau khi thiêu xong lưu truyền cho hậu thế.

Thế nhưng, điều đáng buồn là 3 bảo vật nói trên, cùng với hàng vạn hiện vật, cổ vật khác bao năm nay phải đối mặt với nguy cơ xuống cấp trầm trọng do việc bảo quản rất hạn chế. Cơ sở vật chất phòng kho thiếu thốn đến mức, 3 bảo vật quốc gia quý hiếm đến vậy, nhưng cũng chỉ cất giữ sơ sài trong bao ni lông, hộp giấy mỏng, sau đó bỏ vào tủ nhôm khóa lại (!)

Chưa có cán bộ bảo quản chuyên ngành

Theo đúng quy định của công tác bảo quản BVQG, các phòng kho chuyên biệt cho từng chất liệu hiện vật phải được trang bị đầy đủ thiết bị hút ẩm, điều hòa nhiệt độ, thông gió, máy đo tia cực tím, máy đánh gỉ, máy sấy khô, máy báo cháy… nhưng ở tại một số bảo tàng, các loại máy móc kể trên đều thiếu. Về mùa mưa, nước ngấm vào kho gây độ ẩm cao, mùa hè ánh nắng mặt trời chiếu xuyên thấu làm phai màu, nứt nẻ, bong tróc, bụi bặm lên hiện vật.

Bảo tàng Lịch sử Việt Nam - TP HCM hiện lưu giữ hơn 36.000 hiện vật, trong đó có nhiều hiện vật quý có niên đại ngoài 1.000 năm tuổi nhưng kho bảo quản quá chật hẹp, bị ẩm mốc, mùa mưa nước ngập, đe dọa thường xuyên tuổi thọ của hiện vật.

Bảo tàng Nghệ An, các phòng kho có máy báo cháy nhưng đến nay nhiều cái bị hỏng, không hoạt động được; có máy hút ẩm nhưng loại công suất nhỏ, dung tích ít, không đáp ứng chất lượng bảo quản. Thời tiết ở Nghệ An khắc nghiệt, nóng nực, nồm ẩm khiến nhiều loại nấm mốc, côn trùng phát triển gây hại cho hiện vật.

Theo nguyên tắc, mỗi loại chất liệu có yêu cầu riêng về nhiệt độ, độ ẩm, môi trường bảo quản và các chất bảo quản riêng, nhưng một số bảo tàng lại không thể phân loại theo chất liệu. Nếu hiện vật là y phục, cần làm móc treo có quấn bông trên hai vai móc, may áo phủ bên ngoài có độ dài vừa đủ để cột lại.

Tuy nhiên, không ít bảo tàng do không đủ chỗ đã xếp lại cất nên rất dễ bị hỏng, rách, gãy. Với tranh mỹ thuật, bảo quản đúng cách là phải đặt nằm trên mặt phẳng nhưng do diện tích kho hạn chế phải đặt thẳng đứng, rất dễ bị bong tróc sơn, giảm tuổi thọ tranh.

Bảo vệ các hiện vật trong nhà đã vậy, các hiện vật được trưng bày ngoài trời càng đáng báo động hơn. Bảo tàng Chứng tích chiến tranh vừa được đầu tư xây dựng mới đang gặp khó với các hiện vật  ngoài trời: máy bay, xe tăng, pháo, bom trước tác động bất lợi của môi trường.

Tiến sĩ Lê Thị Minh Lý - Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa Quốc gia, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát huy giá trị di sản văn hóa Việt Nam từng nhận định: “Công tác bảo quản hiện vật, tài liệu của các bảo tàng ở TP HCM chưa đạt chuẩn mực và chưa đáp ứng được yêu cầu, chưa có chính sách bảo quản, chưa có cán bộ bảo quản chuyên ngành, chưa có các phòng thí nghiệm để thực hành thử nghiệm và trị liệu cho hiện vật”. Vì thế, không ít bảo vật quốc gia tiếp tục bị “sống mòn”, chưa phát huy giá trị tương xứng.

Thùy Dương
Loading...

Cùng chuyên mục

'Bán' tác phẩm để chế nhạc quảng cáo, lợi hay hại?

'Bán' tác phẩm để chế nhạc quảng cáo, lợi hay hại?

(PLVN) - Dẫu biết, nhạc chế quảng cáo (dù đã xin phép) có thể đáp ứng nhu cầu giải trí tức thời, đem lại lợi nhuận cho chủ sở hữu quyền tác giả nhưng về lâu dài, những bài nhạc chế quảng cáo ấy sẽ ảnh hưởng lớn đến nghệ thuật, ý nghĩa chuyển tải của tác phẩm nguyên gốc. 

Đọc thêm

Việt Nam tích cực tham gia xây dựng các quy định điều chỉnh hoạt động thương mại quốc tế

Việt Nam tích cực tham gia xây dựng các quy định điều chỉnh hoạt động thương mại quốc tế
(PLVN) - Theo Bộ ngoại giao, từ ngày 8 đến ngày 19/7, đoàn liên ngành Việt Nam đã tham gia Khóa họp lần thứ 52, Ủy ban Liên hợp quốc về Luật Thương mại quốc tế (UNCITRAL) được tổ chức tại Vienna, Áo. Kỳ họp có sự tham gia của 51/60 quốc gia thành viên UNCITRAL, 23 nước quan sát viên; một số các tổ chức khu vực và quốc tế, các tổ chức liên chính phủ, phi chính phủ và các bên liên quan trong khu vực tư.

Tổng thống Ukraine Zelensky nêu điều kiện trao đổi tù nhân với Nga

Tổng thống Ukraine Zelensky nêu điều kiện trao đổi tù nhân với Nga
(PLVN) - Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố sẵn sàng trao đổi đạo diễn người  Ukraine Oleh Sentsov đã bị kết án tại Nga về tội khủng bố lấy người đứng đầu văn phòng tại Kiev của hãng tin RIA Novosti Kirill Vyshinsky hiện đang bị xét xử ở Ukraine về cáo buộc phản quốc.
Loading...

Iran trả đũa, bắt giữ tàu chở dầu của Anh

Iran trả đũa, bắt giữ tàu chở dầu của Anh
(PLVN) - Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran ngày 19/7 tuyên bố đã bắt giữ một tàu chở dầu treo cờ Anh ở Eo biển Hormuz với lý do tàu này đã vi phạm các quy định quốc tế về hàng hải.
Chủ tịch UBND TP Hải Phòng trả lời chất vấn nhiều kiến nghị “nóng“

Chủ tịch UBND TP Hải Phòng trả lời chất vấn nhiều kiến nghị “nóng“

(PLVN) - Ngày làm việc thứ 2 của kỳ họp thứ 10, ngày 18/7, HĐND TP Hải Phòng khóa 15, Chủ tịch UBND TP Hải Phòng Nguyễn Văn Tùng đã trực tiếp trả lời chất vấn nhiều kiến nghị "nóng", trong đó phải kể đến việc thực hiện cam kết của lãnh đạo TP trong các lĩnh vực, việc chậm giải ngân vốn đầu tư công, di chuyển vườn hoa Kim Đồng...

Kim Thành (Hải Dương): Đường ống nước ở nhiều thôn bị phá hoại liên tục

Kim Thành (Hải Dương): Đường ống nước ở nhiều thôn bị phá hoại liên tục
(PLVN) - Chủ doanh nghiệp cấp nước cho rằng việc từ đầu năm đến nay, hàng chục vụ phá hoại đường ống nước của họ xảy ra chắc chắn có kẻ gian “nhúng tay vào” nhằm cản trở, gây khó khăn cho doanh nghiệp. Bởi khu vực đường ống nước bị phá hoại chính là địa bàn đang diễn ra tranh chấp cấp nước. Nếu tình trạng này không được xử lý việc cung cấp nước cũng như chất nước phục vụ cho bà con có thể bị ảnh hưởng trầm trọng.

Xe ben “hung thần” Donacoop và những nạn nhân nằm dưới bánh xe

Xe ben “hung thần” Donacoop và những nạn nhân nằm dưới bánh xe
(PLVN) - Những chiếc xe của Donacoop chạy tung hoành trên các trục đường vào dự án “tai tiếng” tại xã Long Hưng đã trở thành nỗi ám ảnh của người dân nơi đây. Không những thế, tại đây, từng xảy ra nhiều vụ tai nạn do xe ben gây ra làm chết người.
Giải pháp gìn giữ, bảo vệ tuyệt đối an toàn thi hài Bác

Giải pháp gìn giữ, bảo vệ tuyệt đối an toàn thi hài Bác

(PLVN) - Hội đồng Khoa học y tế đánh giá trạng thái thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh 50 năm qua được giữ gìn rất tốt và đề xuất phương hướng, các giải pháp khoa học kỹ thuật để giữ gìn lâu dài, bảo vệ tuyệt đối an toàn thi hài Bác trong những năm tiếp theo. Đặc biệt, nhà khoa học Liên bang Nga khẳng định sẽ tích cực cùng các chuyên gia Việt Nam thực hiện nhiệm vụ giữ gìn thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh.

'Cát tặc' hoành hành các sông Quảng Trị

'Cát tặc' hoành hành các sông Quảng Trị
(PLVN) - Sau một thời gian ngắn tạm dừng do sự vào cuộc xử lý quyết liệt của lãnh đạo tỉnh Quảng Trị và các lực lượng chức năng thì thời gian gần đây, tình trạng khai thác cát, sỏi vào ban đêm tại khu vực sông Hiếu và sông Thạch Hãn lại tiếp tục tái diễn. Đặc biệt, quy mô khai thác cát, sỏi hiện tại còn diễn ra lớn và rầm rộ hơn trước gây bức xúc lớn trong người dân địa phương. Vậy, sau hàng loạt vụ xử lý vi phạm trong việc khai thác trái phép cát, sỏi dư luận đang đặt ra câu hỏi: “Cát tặc” liệu có… nhờn luật?

Công an xã không chính quy sẽ thành Trị an viên?

Công an xã không chính quy sẽ thành Trị an viên?
(PLVN) - Trong dự thảo Báo cáo đánh giá tác động của chính sách của dự thảo Luật Lực lượng trị an cơ sở, Bộ Công an đề xuất tiếp tục bố trí công an xã bán chuyên trách khi kết thúc nhiệm vụ tham gia bảo đảm an ninh, trật tự trên địa bàn xã cùng với công an xã chính quy, đổi tên gọi Công an xã bán chuyên trách thành “Trị an viên”.

Cách tính lương hưu với đối tượng vừa là quân nhân vừa là công chức

Cách tính lương hưu với đối tượng vừa là quân nhân vừa là công chức
(PLVN) - Bạn đọc có địa chỉ email dongnghia...@gmail.com hỏi: Tôi sinh ngày 03/8/1959. Tháng 7/1977, tôi nhập ngũ đến tháng 6/1984, tôi mang quân hàm Trung úy, tháng 12/1986 mang quân hàm Thượng úy. Đến tháng 10/1990 tôi phục viên về địa phương (chưa được hưởng trợ cấp một lần). Thời gian tham gia quân đội là 13 năm 4 tháng (trong đó có 2 năm tại Biên giới Tây Nam, 7 năm tại K). 

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%