Một góc nhìn về chuyển giới trong tín ngưỡng và tôn giáo

(PLVN) -  Ở Việt Nam có tín ngưỡng thờ Mẫu, thờ Đức Thánh Trần với tập tục hầu bóng, lên đồng, kèm theo các động tác múa đặc trưng của từng vị Thánh nhập đồng, thực hiện nghi lễ trong môi trường âm nhạc, ca hát tưng bừng. Tại các buổi hầu đồng, không hiếm gặp các trường hợp rơi vào trạng thái bị “ốp đồng” mà dân gian vẫn hay gọi là người có căn đồng. Những người này có thể là nam hoặc nữ, nhưng khi đã “ốp đồng” thì họ có thể sẽ thể hiện sự nam tính (đối với người bị ốp đồng là nữ) hoặc thể hiện sự nữ tính (đối với người bị ốp đồng là nam) tùy thuộc vào căn của một vị Thánh nào đó trong Tứ phủ. 
Một góc nhìn về chuyển giới trong tín ngưỡng và tôn giáo Trong tín ngưỡng hầu đồng, những người có biểu hiện giới tính khác biệt với khuôn mẫu giới được thể hiện vượt ra khỏi khuôn mẫu giới truyền thống – điều mà họ không dám thể hiện trong đời sống hàng ngày. (Ảnh minh họa)

Ít người biết rằng có thể nhìn nhận hiện tượng này ở góc độ của cộng đồng LGBT (song tính, đồng tính và chuyển giới) khi họ chọn tôn giáo như một phương thức khác để sống với thế giới của mình. 

Bị tín ngưỡng chối bỏ và sống nhờ tôn giáo

Kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XII đã thông qua Bộ luật Dân sự năm 2015, trong đó có Điều 37 thuộc nhóm quyền nhân thân cho phép chuyển đổi giới tính. Đây được xem là một bước tiến lớn trong việc công nhận, bảo vệ quyền lợi cho những người chuyển giới ở Việt Nam vì họ sẽ được xác định lại họ tên, thụ hưởng các quyền nhân thân giống như các công dân bình thường khác theo giới tính mà họ đã chuyển đổi.

Tuy nhiên, từ chính sách đến thực tiễn là một khoảng cách khá xa, việc chuyển đổi giới tính ở Việt Nam bị ảnh hưởng rất nhiều bởi các yếu tố khác nhau mà tín ngưỡng và tôn giáo là một trong những yếu tố quan trọng.

Trong bài tham luận “Một số yếu tố ảnh hưởng đến việc chuyển đổi giới ở Việt Nam hiện nay” trình bày tại hội thảo khoa học “Góp ý Luật Chuyển đổi giới tính” diễn ra mới đây, hai Thạc sĩ luật Bế Hoài Anh và Đặng Quang Huy - Khoa Pháp luật Dân sự, ĐH Luật Hà Nội cho biết, từ thời xa xưa, để duy trì và phát triển sự sống, ở những vùng sinh sống bằng nghề nông cần có mùa màng tốt tươi và con người được sinh sôi nảy nở.

Những trí tuệ sắc sảo thì tìm các quy luật khoa học để giải thích hiện thực và họ xây dựng nên triết lý âm dương. Còn những trí tuệ bình dân thì nhìn thấy ở thực tiễn đó sức mạnh siêu nhiên mà họ sùng bái như thần thánh và xây dựng nên tín ngưỡng phồn thực (phồn: nhiều; thực: nảy nở). Tín ngưỡng phồn thực mang tính phổ quát rộng lớn trong kho tàng tín ngưỡng độc đáo của văn hóa dân gian Việt Nam.

Trong tín ngưỡng phồn thực, việc giao phối giữa nam và nữ nhằm phát triển giống nòi rất được coi trọng nên những mối quan hệ giữa những người cùng giới tính được coi là trái tự nhiên, ngược lại với niềm tin của tín ngưỡng này.

Từ góc độ tôn giáo, theo Thạc sĩ luật Bế Hoài Anh và Đặng Quang Huy, các hệ thống tôn giáo khác nhau về bản chất nhưng đều coi gia đình là nơi bị chi phối mạnh mẽ nhất. Quan niệm này đã tác động đối với người dân khi xem xét, nhìn nhận hay đánh giá về giới tính và bản dạng giới (bản dạng giới là cảm nhận nội tâm sâu sắc và những trải nghiệm về giới của một người mà có thể không tương ứng với giới tính khi sinh ra, bao gồm nhận thức cá nhân về cơ thể và những thể hiện về giới, bao gồm phục trang, lời nói và điệu bộ.

Những người có bản dạng giới không trùng với giới tính khi sinh ra thường được gọi là người chuyển giới - PV). Ví dụ, do chịu ảnh hưởng bởi Nho giáo, ở nhiều nước châu Á nói chung và Việt Nam nói riêng, người chồng là trụ cột, quyết định đến cuộc sống gia đình còn người vợ phải phục tùng, chung thủy với chồng, sinh con để nối dõi tông đường. Do đó, những gia đình kiểu khác biệt giữa nam với nam, nữ với nữ mà không thể sinh con không được chấp nhận. 

Ngoài ra, rất nhiều tôn giáo đưa ra quan điểm về một thế giới chỉ có nam và nữ mà không thừa nhận sự đa dạng về bản dạng giới và xu hướng tính dục (chỉ sự bị hấp dẫn về mặt tình cảm hoặc về mặt tình dục bởi người khác giới tính hoặc người cùng giới tính với mình hoặc cả hai một cách lâu dài - PV).

Ví dụ, thế kỷ XIX, Thiên Chúa giáo đã có những định kiến nhất định đối với vấn đề có liên quan đến đồng tính luyến ái, trong đó có vấn đề chuyển đổi giới tính. Trong Hồi giáo, chuyển đổi giới tính được xem là bất hợp pháp và thậm chí một số quốc gia còn quy định hình phạt cho người chuyển đổi giới tính. 

Đối với Phật giáo, Đức Phật cho phép sự chuyển đổi giới tính hợp pháp, đảm bảo các quyền lợi về nhân thân cũng như trách nhiệm của cá thể này trong những mối quan hệ tương ứng, thể hiện sự tôn trọng và bình đẳng đối với người chuyển giới…

Tuy nhiên, ở một góc độ khác, theo Thạc sĩ luật Bế Hoài Anh và Đặng Quang Huy, một số người chuyển giới lại chọn tôn giáo như một phương thức khác để sống với thế giới của mình. Đó là hiện tượng lên đồng.

Theo đó, một số người chuyển giới được cho là có căn của một vị Thánh trong Tứ Phủ (Thiên: trời; Địa: Đất; Thoải: nước; Thượng Ngàn: rừng). Tính cách của các vị thánh được cho là ứng với những người có căn của các ngài, nên nếu như một người có căn của các đức ông hoàng, căn các cô thì sẽ nữ tính hoặc nam tính. Đối với họ, chỉ trong thế giới tâm linh đó, họ được tôn trọng, có thể sống đúng với bản dạng giới của mình mong muốn.

Quan niệm về giới tính hiện đại không quá khác với quan niệm của những Phật tử xa xưa

Có thể nói trong số các tôn giáo có đông tín đồ trên thế giới như Thiên chúa giáo, Hồi giáo, Phật giáo thì Phật giáo có cái nhìn tương đối cởi mở về vấn đề chuyển đổi giới tính. Tuy nhiên, đây cũng là một hành trình đầy gian nan của nhận thức mà trong bài viết  “Một góc nhìn về vấn đề chuyển giới trong Phật giáo” của Dustin Hall do Huy An dịch đã phần nào đề cập. 

Theo tác giả Dustin Hall, quan niệm về giới tính hiện đại không quá khác với quan niệm của những Phật tử xa xưa. Ví dụ, cả hai phân loại giới tính dựa trên ba đặc điểm: chính yếu (giới tính giải phẫu học), thứ yếu (sự biểu hiện giới tính), và thứ ba (nhận dạng giới tính).

Cả hai bao gồm nam, nữ và những người liên giới tính và cả hai thừa nhận rằng có những giới tính khác ngoài ba loại này. Tuy nhiên, quan niệm về giới tính hiện đại bao gồm ngôn ngữ nói về việc chuyển giới và có một cách hiểu cụ thể về chuyển giới, trong khi những bản kinh Phật giáo không có. Thuật ngữ “chuyển giới” là một khái niệm lệch nhịp với ngôn ngữ và cách hiểu của những học giả Ấn Độ cổ đại. 

Nếu nói rằng chuyển giới không tồn tại trong kinh điển Phật giáo là một sai lầm. Có nhiều minh họa trong kinh điển Phật giáo mà chúng cho thấy rằng việc thay đổi giới tính của một người là điều có thể. Nhưng quá trình thực hiện cổ xưa được giải quyết bằng thần lực và lời nguyện hơn là bằng các bác sĩ, tuy nhiên giới tính có thể được chuyển đổi một cách hiệu quả từ người này sang người khác… 

Trong những cộng đồng Phật giáo hiện nay, có nơi việc quyết định nhận người xuất gia dựa vào trải nghiệm thực tiễn hơn là dựa vào giáo lý và có khuynh hướng xem vấn đề giới tính không phải là điều đáng bàn đến; nhưng có những cộng đồng khác sử dụng giáo pháp làm căn cứ cho việc chỉ nhận người nam xuất gia thọ giới và cũng bao gồm những người mà họ có thể chứng minh bản thân là người nam.

Bởi vì các Phật tử không có một hệ thống giáo lý rõ ràng liên quan đến việc xử lý những người chuyển giới bên trong Tăng đoàn, những người có thẩm quyền trong Phật giáo không thể giải quyết việc xuất gia cho người chuyển giới như thế nào và cách biện minh cho những quyết định của họ trong từng trường hợp cụ thể ra sao. Cách hiểu hiện đại về chuyển giới thì khác với khái niệm giới tính trong kinh điển, và bản thân kinh điển cũng không nhất quán và không rõ ràng trong việc giải quyết những vấn đề giới tính… 

Người chuyển giới vẫn quy y & tu học bình thường

“Tôi 27 tuổi, là người đã chuyển giới tính thành nữ được hai năm nay. Hiện tại tôi đang học lời Phật dạy và ứng dụng thực hành theo. Tôi mong được tham dự lễ quy y Tam bảo, nhưng có lẽ những người như tôi sẽ không được chấp nhận? Nếu không được quy y nữa thì tôi có được xem là Phật tử chân chính không? (tranngocphuong1990@yahoo.com)

“Bạn Ngọc Phương thân mến! Bạn mong muốn được tham dự một lễ quy y chính thức, tự thân bạn đối trước Tam bảo phát nguyện trọn đời quy hướng thì hãy nhanh chóng đến chùa đăng ký để được quy y. Mọi người với mọi hoàn cảnh, giới tính khác nhau (nếu không phạm pháp) đều có thể quy y để trở thành Phật tử, tu học theo Chánh pháp để hoàn thiện mình” (tuvangiacngo@yahoo.com)

(Nguồn: Báo Giác ngộ)

Diệu Hương

Cùng chuyên mục

Đập đi để giữ nghiêm kỷ cương, phép nước thì cũng phải làm!

Đập đi để giữ nghiêm kỷ cương, phép nước thì cũng phải làm!

(PLVN) - Đề cập đến một công trình xây dựng sai phép ngay giữa trung tâm Thủ đô xử lý dây dưa mãi không xong, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung trả lời cử tri rằng nếu phải đập đi để giữ nghiêm kỷ cương, phép nước thì cũng phải làm. Đúng là phải như vậy thì người ta mới tập dần được thói quen tôn trọng kỷ cương, phép nước...

Đọc thêm

Bổ nhiệm Quyền Giám đốc PMU Đường sắt

Bổ nhiệm Quyền Giám đốc PMU Đường sắt
(PLVN) - Sáng nay, 20/6, ông Vũ Hồng Phương, Phó giám đốc Ban Quản lý dự án (PMU) Đường sắt (Bộ Giao thông Vận tải -GTVT) vừa được bổ nhiệm làm Quyền Giám đốc PMU Đường sắt.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc: Phòng chống thiên tai phải tránh tình trạng bị động

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc: Phòng chống thiên tai phải tránh tình trạng bị động
(PLVN) -Phát biểu tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc tổng kết công tác phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn năm 2018, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chỉ đạo phải rà soát, cập nhật, hoàn thiện phương án ứng phó thiên tai và tìm kiếm cứu nạn, tránh tình trạng bị động, lúng túng khi tình huống bất lợi xảy ra. 

Rút ngắn khoảng cách thu nhập giữa nam và nữ trong quá trình đô thị hoá

Rút ngắn khoảng cách thu nhập giữa nam và nữ trong quá trình đô thị hoá
(PLVN) - “Quá trình đô thị hoá mang lại những cơ hội to lớn, nhưng cũng là thách thức về bất bình đẳng kinh tế-xã hội”, đó là nhận định của các đại biểu tham dự Hội thảo quốc tế “Thúc đẩy bình đẳng giới ở các đô thị” thuộc Chương trình tăng cường năng lực về giới khu vực Đông Á-Thái Bình Dương do Ngân hàng thế giới (WB), Quỹ Bình đẳng giới (UFGE) và UBND TP. Đà Nẵng tổ chức ngày 20-21/6. 

Đề xuất xây dựng chiến lược cải cách tư pháp mới của hệ thống Tòa án

Đề xuất xây dựng chiến lược cải cách tư pháp mới của hệ thống Tòa án
(PLVN) - Để có cơ sở đề xuất xây dựng chiến lược cải cách tư pháp mới của hệ thống Toà án nói riêng và nền tư pháp nói chung, ngày 20/6, TAND tối cao đã tổ chức Hội nghị về “Chiến lược cải cách tư pháp trong TAND định hướng đến năm 2030” dưới sự chủ trì của PGS.TS Nguyễn Hòa Bình, Bí thư Trung ương Đảng, Chánh án TAND tối cao.
Kỳ lạ bé gái bại liệt 3 tuổi bỗng dưng biết đọc

Kỳ lạ bé gái bại liệt 3 tuổi bỗng dưng biết đọc

(PLVN) - Thân hình nhỏ bé với đôi chân có dấu hiệu teo nhỏ, nhưng gương mặt bé Trần Lê Khánh Huyền (sinh tháng 6/2015), trú thôn Trung Mỹ, xã Xuân Mỹ, huyện Nghi Xuân (Hà Tĩnh) lại toát lên vẻ thông minh, lanh lợi. Vừa thấy khách đến nhà, cô bé nhanh nhảu chào hỏi lễ phép. 

Ký ức tủi nhục của cô bé 15 tuổi bị lừa bán sang Trung Quốc làm vợ

Ký ức tủi nhục của cô bé 15 tuổi bị lừa bán sang Trung Quốc làm vợ
(PLVN) - Nhà nghèo nên sau khi có người rủ sang Trung Quốc làm thuê với mức lương hấp dẫn, em Xeo Thị Lụa liền gật đầu đồng ý. Sau khi vượt biên sang xứ người, cô bé 15 tuổi bị bán làm vợ một người đàn ông bản địa. Dù sao Lụa vẫn còn may mắn vì sau 2 năm ròng sống trong đau khổ, cuối cùng nạn nhân cũng được giải cứu về nước. 

Grab hợp tác cùng OpenStreetMap tổ chức Cuộc thi HCMC Mapathon 2019

Grab hợp tác cùng OpenStreetMap tổ chức Cuộc thi HCMC Mapathon 2019
(PLVN) - Tiếp nối thành công của sự kiện Hanoi Mapathon 2018, Grab đã hợp tác cùng Ban chủ nhiệm khoa Kỹ thuật Xây Dựng (Đại học Bách Khoa TP.HCM) và Cộng đồng OpenStreetMap (OSM) Việt Nam tổ chức cuộc thi HCMC Mapathon 2019 từ ngày 08/06/2019 đến ngày 16/06/2019 vừa qua, với mục tiêu tạo ra sân chơi ứng dụng bổ ích cho các sinh viên yêu thích bản đồ, hỗ trợ mở rộng hệ sinh thái, phát triển toàn diện hệ thống bản đồ Việt Nam.

Phẩm chất cao quý của người thủy thủ viễn dương

Phẩm chất cao quý của người thủy thủ viễn dương
Về mặt thực thi nhiệm vụ thì họ thật xứng đáng là những người anh hùng thực sự... Có những dòng điện tín từ tàu nhắn gửi về bờ, mà đến bây giờ người viết vẫn nổi da gà khi nhắc lại: “nếu 15 phút nữa chúng tôi không điện về thì xin được gửi lời chào vĩnh biệt Tổ quốc và những người thân”. 


Các “lệnh trừng phạt” dùng để làm gì?

Các “lệnh trừng phạt” dùng để làm gì?
(PLVN) - Triều Tiên, Iran, Syria, Venezuela, Nga… Đó là một vài nước nằm trong danh sách các quốc gia bị Liên Hiệp quốc, Liên hiệp châu Âu, Hoa Kỳ và một số nước phương Tây khác trừng phạt. Tuy kinh tế bị tác động nặng nề, gặp nhiều khó khăn, nhưng các nước bị trừng phạt này dường như vẫn không có những thay đổi chính trị, ngoại giao đáng kể. Vậy các trừng phạt kinh tế để làm gì và có hiệu quả hay không?

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long tiếp xúc cử tri Kiên Giang

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long tiếp xúc cử tri Kiên Giang
(PLVN) - Sáng 20/6, Đơn vị số 2 thuộc Đoàn ĐBQH tỉnh Kiên Giang gồm  Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long đã tiếp xúc cử tri sau kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XIV tại huyện Vĩnh Thuận, tỉnh Kiên Giang. 

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%