Quấy rối tình dục, cưỡng bức lao động...sự thật trong cuộc sống “địa ngục” của tu nghiệp sinh Nhật Bản

(PLO) - Khi các cuộc tranh luận diễn ra ngày càng quyết liệt, truyền thông Nhật Bản có những bài báo về "lao động cưỡng bức", "điều kiện như địa ngục", quấy rối tình dục và người lao động bị đối xử như "nô lệ".
Quấy rối tình dục, cưỡng bức lao động...sự thật trong cuộc sống “địa ngục” của tu nghiệp sinh Nhật Bản Thực tập sinh người Trung Quốc Li Jin (trái) và Wang Xile trong phòng trọ ở Hokota, tỉnh Ibaraki, Nhật Bản

Vỡ mộng ở đất nước mặt trời mọc

War Nu, 27 tuổi, rời làng ở miền trung Myanmar vào cuối năm ngoái để đến Nhật Bản. Cô đã vay gần 3.000 USD để trả cho công ty môi giới nhằm kiếm được một công việc trong ngành may mặc. Cô được hứa hẹn mức lương tốt và cả cơ hội học kỹ năng mới tại đất nước nổi tiếng công nghệ tiên tiến.

Thế nhưng, cô cuối cùng nhận được công việc đơn giản là đóng gói hàng may mặc vào hộp các tông từ 7h đến 22h hoặc thậm chí nửa đêm, 6 hoặc 7 ngày một tuần. Mức lương cơ bản của cô là 530 USD, chỉ bằng một nửa mức được hứa hẹn, cô còn bị ông chủ quát mắng liên tục. "Thật vô nhân đạo", cô nói. "Ngày nào tôi cũng bị căng thẳng, tôi rất lo lắng. Tôi không biết diễn tả thế nào thành lời. Tôi đã khóc rất nhiều".

War Nu đến Nhật Bản theo Chương trình Đào tạo Tu nghiệp sinh Kỹ thuật (TITP), được thiết kế để giảm bớt tình trạng thiếu lao động của Nhật và trợ giúp các quốc gia trong khu vực. Chương trình này đào tạo cho người lao động, chủ yếu là người châu Á, 3-5 năm trước khi cho họ về nước. 

Đối mặt với tình trạng dân số suy giảm và nhanh chóng già đi, Thủ tướng Nhật Shinzo Abe tháng này đệ trình một dự thảo luật trước quốc hội cho phép 345.000 lao động nước ngoài có tay nghề khá đến Nhật trong vòng 5 năm tới. Động thái này làm dấy lên tranh luận gay gắt tại quốc hội và cả trên truyền thông. Đảng đối lập chỉ trích kế hoạch của Abe là mơ hồ và hấp tấp.

Nhiều người nói rằng Abe trước hết cần dọn sạch "mớ hỗn độn" là chương trình đào tạo tu nghiệp sinh trước khi mở cửa cho thêm hàng trăm nghìn lao động nước ngoài.

"Với cái mác đào tạo kỹ thuật, chương trình này sử dụng người nước ngoài như lao động giá rẻ, có thể dễ dàng sa thải, để lấp đầy tình trạng thiếu lao động", Shiori Yamao, lãnh đạo đảng đối lập Dân chủ Hiến pháp, nói. "Chúng ta nên sửa đổi cách thiết kế chương trình này vì phẩm giá của quốc gia".

Khi các cuộc tranh luận diễn ra ngày càng quyết liệt, truyền thông Nhật Bản đã tập trung vào những vấn đề của TITP, với những bài báo về "lao động cưỡng bức", "điều kiện như địa ngục", quấy rối tình dục và người lao động bị đối xử như "nô lệ".

Hiệp hội Liên đoàn Luật sư Nhật Bản tháng trước đưa ra báo cáo kêu gọi xóa bỏ toàn bộ hệ thống tu nghiệp sinh. "Thực tế là rất ít tu nghiệp sinh được đào tạo", luật sư Masashi Ichikawa nói. Các luật sư cho biết vấn đề chính là tu nghiệp sinh không được chuyển sang làm việc cho chủ lao động khác theo điều kiện thị thực. Nếu họ than phiền, họ đối mặt với nguy cơ mất việc và bị trục xuất.

"Thông thường, người lao động có cơ hội chuyển việc nếu điều kiện công việc không thỏa đáng", Ichikawa nói. Nhưng các thực tập sinh thì "phải nín nhịn chịu đựng ngay cả khi họ bị áp bức hay vi phạm nhân quyền".

Trong báo cáo hàng năm về nạn buôn người, Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết chương trình này đã dẫn đến một số vụ cưỡng bách lao động và người lao động phải trả hàng nghìn USD để kiếm được việc ở Nhật Bản, nhưng cuối cùng bị mắc kẹt trong những điều kiện tồi tệ.

Khoảng 270.000 người nước ngoài, nhiều người từ Trung Quốc, Philippines và Indonesia làm việc tại Nhật Bản theo chương trình TITP.  Một số người làm nông như hái dâu tây ở Ibaraki và rau diếp ở Nagano trong khi những người khác làm việc trong ngành sản xuất hoặc xây dựng. 

Gifu, thành phố trung tâm của ngành dệt may, ngày càng phụ thuộc vào lao động nước ngoài giá rẻ để duy trì tính cạnh tranh. Làm việc tại một công ty tên là King Style, War Nu cho biết cô bị cấp trên đối xử như một nô lệ hơn là một tu nghiệp sinh.

"Tôi liên tục phải chịu đựng những ngôn từ xúc phạm, tôi thậm chí không được phép nói chuyện với bạn bè", cô nói. "Nếu tôi không tuân theo lời ông ta, ông ta sẽ nói “người Myanmar không tốt” và dọa đuổi tôi về nước. Tôi rất sợ, nhưng tôi đã nín nhịn chịu đựng".

Hơn hơn 70% số cơ sở bị kiểm tra vi phạm

Bộ Ngoại giao Mỹ và Tổ chức Theo dõi Nhân quyền có trụ sở tại New York nói rằng người lao động thường vay mượn số tiền lớn để kiếm việc làm, nhưng cuối cùng phải làm việc nhiều giờ trong khi được trả lương dưới mức tối thiểu. Nhiều người làm việc trong điều kiện nguy hiểm hoặc không hợp vệ sinh, một số người đối mặt với nguy cơ bị phạt tiền nặng nếu họ không hoàn thành hợp đồng.

"Lạm dụng tình dục và các quy tắc vi phạm quyền riêng tư, chẳng hạn như cấm dùng điện thoại di động hay yêu đương, cũng là những vấn đề quan trọng", Tổ chức Theo dõi Nhân quyền cho biết.

Các hành vi lạm dụng này khiến nhiều công nhân bỏ trốn: Khoảng 7.000 người biến mất vào năm ngoái, thêm 4.300 người bỏ việc trong sáu tháng đầu năm nay. Nhiều người trở thành những lao động không có giấy tờ.

Công nhân nhà máy chế biến cá tại Kamaishi, Nhật. Khoảng 10% công nhân ở đây là thực tập sinh nước ngoài.

Nhận thấy chương trình mang đến tiếng xấu cho đất nước, Nhật Bản đã sửa luật vào năm 2017 để tăng cường giám sát các công ty có thể vi phạm quy tắc và thành lập Cơ quan Đào tạo Tu nghiệp sinh Kỹ thuật (OTIT) mới để giám sát chương trình.

Trước khi luật này có hiệu lực, một cuộc điều tra của Bộ Lao động Nhật năm 2017 đã cho thấy rằng chủ lao động vi phạm quy định tại hơn 4.000 địa điểm, tức hơn 70% số cơ sở bị kiểm tra, khi ép nhân viên làm việc nhiều giờ, thiếu an toàn, trả lương thấp hoặc không đủ.

Kenichi Tatezaki, phát ngôn viên của OTIT, cho biết trong tương lai các công ty bị phát hiện vi phạm quy định có thể bị cấm nhận lao động nước ngoài. Hiện chỉ có một công ty bị tước giấy phép, Tatezaki cho biết các cuộc điều tra khác đang được tiến hành.

Tuy nhiên, các nhà hoạt động nói rằng vẫn có ít thay đổi trong thực tế. "Các công ty Nhật không bị phạt", Myint Swe, chủ tịch Công đoàn của Công dân Myanmar cho biết. "Đây là phân biệt đối xử".

Các chuyên gia nói rằng chương trình này củng cố lối suy nghĩ rằng người nước ngoài là lao động giá rẻ chứ không phải là thành viên của xã hội, những người bỏ trốn là tội phạm chứ không phải là nạn nhân của lao động cưỡng bức.

Trung Quốc, Đài Loan và Hàn Quốc cũng phải đối mặt với tình trạng dân số già hóa, họ cũng sẽ cần nhiều lao động nước ngoài hơn trong những năm tới. Chính phủ Nhật Bản hiểu rằng họ cần phải cạnh tranh hơn nếu muốn thu hút những lao động nước ngoài tốt nhất, đó là lý do tại sao ông Abe đã quyết định giảm bớt hạn chế và chấp nhận cấp thị thực cho lao động có kỹ năng khá chứ chưa phải lành nghề.

Yoshihito Kawakami, luật sư chuyên bảo vệ công nhân bị lạm dụng nói: "Chính phủ đã hy vọng chương trình này sẽ cung cấp đủ lao động, nhưng cuối cùng họ nhận ra rằng họ không thể nói dối được nữa".

Takeyuki Hara, luật sư tại Công ty Luật Olympia đại diện cho King Style, cho biết công ty thừa nhận đã có hành vi vi phạm tiêu chuẩn lao động dưới dạng như chưa thanh toán lương. 

Với sự giúp đỡ của Myint Swe và JAM - Hiệp hội kim loại, máy móc và công nhân sản xuất Nhật Bản, War Nu đã được đổi việc và vẫn giữ được visa. Cô làm việc tại một nhà máy may khác ở Gifu có điều kiện tốt hơn nhiều. Cô và bạn bè giờ đã vui vẻ hơn rất nhiều.

Lực lượng lao động Nhật Bản trong độ tuổi từ 16 đến 64 đang giảm nhanh chóng, tuy nhiên, chính quyền của Thủ tướng Shinzo Abe khẳng định Nhật Bản sẽ không chấp nhận "chính sách nhập cư" để giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động. Thay vào đó, nội các của ông Abe mở cửa cho lao động nước ngoài thông qua chương trình cấp thị thực tu nghiệp sinh.

Trong khuôn khổ chương trình, các công ty hoặc tổ chức Nhật mời lao động nước ngoài sang Nhật làm việc với tư cách là thực tập sinh muốn nâng cao kỹ năng nghề. Nhưng nhiều doanh nghiệp đã lợi dụng chương trình này để bóc lột người lao động, bắt công nhân làm thêm quá số giờ quy định, không trang bị bảo hộ lao động hoặc trả lương rẻ mạt.

Tuyến Kim (tổng hợp)

Cùng chuyên mục

Giáo viên bị tố cáo đánh tổn thương mắt học sinh lớp 1

Giáo viên bị tố cáo đánh tổn thương mắt học sinh lớp 1

(PLVN) - Ngày 18/2, lãnh đạo phòng Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) huyện Cao Lộc (Lạng Sơn) cho biết đã mời công an huyện làm rõ việc giáo viên chủ nhiệm lớp 1A1, trường Tiểu học Thụy Hùng, bị phụ huynh tố cáo dùng thước kẻ đánh gây thương tích ở mắt một học sinh vào cuối tháng 1. 

Đọc thêm

Hợp tác phát triển bền vững vùng nguyên liệu gấc

Hợp tác phát triển bền vững vùng nguyên liệu gấc
(PLVN) - Nu Skin Việt Nam và Nafoods Group vừa có buổi  gặp gở để trao đổi về việc thu mua gấc ép, hỗ trợ kỹ thuật để đảm bảo chất lượng sản phẩm đồng thời hỗ trợ đời sống nông dân trồng gấc tại vùng nguyên liệu tại Quỳnh Lưu, Nghệ An.

Tặng 150.000 đồng cho các khách hàng mở tài khoản Seabank và kết nối ví điện tử VNPT Pay

Tặng 150.000 đồng cho các khách hàng mở tài khoản Seabank và kết nối ví điện tử VNPT Pay
(PLVN) - Nhằm đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ và thêm tiện ích cho khách hàng, Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank) liên kết với Tập Đoàn Bưu Chính Viễn Thông (VNPT) ra mắt Dịch vụ liên kết Ví điện tử VNPT Pay, theo đó các Khách hàng của SeABank có thể liên kết Ví điện tử VNPT Pay với Tài khoản thanh toán tại SeABank để sử dụng các dịch vụ thanh toán trên Ví VNPT Pay.

Ngày hội tòng quân năm 2019: Tưng bừng, rộn rã khắp cả nước

Ngày hội tòng quân năm 2019: Tưng bừng, rộn rã khắp cả nước
(PLVN) - Hôm qua (20/2), ngày hội tòng quân, tiễn các thanh niên lên đường làm nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc đã diễn ra tưng bừng, rộn rã tại 43 tỉnh, thành. Các địa phương còn lại sẽ tiếp tục giao quân vào hai ngày 21 và 22/2. Các tân binh hăng hái lên đường nhập ngũ, thực hiện nghĩa vụ thiêng liêng.

Yêu cầu thực hiện kết luận thanh tra dự án Gang thép Thái Nguyên

Yêu cầu thực hiện kết luận thanh tra dự án Gang thép Thái Nguyên
(PLVN) - Ngày 20/2, đồng ý với kết luận thanh tra dự án mở rộng sản xuất giai đoạn 2 - Công ty Gang thép Thái Nguyên của Thanh tra Chính phủ, Phó Thủ tướng Thường trực Trương Hòa Bình yêu cầu các bộ, cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan chịu trách nhiệm thực hiện theo đúng quy định của pháp luật. 

Phạt nặng tàu chở khách quá tải trên biển: “Cảnh tỉnh” DN coi thường pháp luật, đạo đức làm nghề

Phạt nặng tàu chở khách quá tải trên biển: “Cảnh tỉnh” DN coi thường pháp luật, đạo đức làm nghề
(PLVN) - Nhồi nhét khách, tăng giá bất thường, thu thêm phí, không có tiền thì không phục vụ, phớt lờ các quy định an toàn đường thủy, bất chấp mọi giá để kiếm lời… từ lâu trở thành những “mỹ từ” mô tả thái độ phục vụ của các doanh nghiệp vận tải du lịch dịp lễ Tết và càng khiến các doanh nghiệp này mất điểm với chính người Việt chứ chưa nói tới người nước ngoài.

Vui buồn nghề gác chắn đường tàu

Vui buồn nghề gác chắn đường tàu
(PLVN) - Câu chuyện hai nữ nhân viên đường tại trạm gác chắn đường Nguyễn Thành Phương (TP Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai) quên mình cứu bà cụ ra khỏi đường ray chỉ vài giây trước khi tàu đến vẫn để lại nhiều cảm xúc kèm những lời thán phục. Song có lẽ không nhiều người hiểu hết nỗi trăn trở của những người gác chắn đường tàu trong công việc hàng ngày của họ?

Pháp luật - hiện thân của lẽ công bằng

Pháp luật - hiện thân của lẽ công bằng
(PLVN) - Đầu năm mới âm lịch, một tín hiệu mới vừa phát ra trong đời sống pháp luật khiến nhiều người hy vọng vào sự công bằng, nhân văn khi thực thi pháp luật. Đó là việc TANDTC có thông báo gửi tới các luật sư bào chữa cho tử tù Đặng Văn Hiến yêu cầu bổ sung các tài liệu, chứng cứ để xem xét đơn đề nghị giám đốc thẩm của các luật sư này.
Bảo hộ tác quyền trong môi trường số: Nhiều diễn biến phức tạp

Bảo hộ tác quyền trong môi trường số: Nhiều diễn biến phức tạp

(PLVN) - Họa sĩ Lê Linh đã được công nhận là tác giả duy nhất của bộ truyện Thần đồng đất Việt sau hơn chục năm đi tìm công lý. Đây cũng là một sự khuyến khích rất lớn đối với nhiều tác giả, họa sĩ, người làm nghệ thuật trong công cuộc bảo vệ “đứa con trí tuệ” của mình khi môi trường sáng tác ở Việt Nam hiện giờ vẫn còn rất nhiều bất cập.

Đức Gyalwang Drukpa chủ trì Đại pháp hội cầu an đầu xuân

Đức Gyalwang Drukpa chủ trì Đại pháp hội cầu an đầu xuân
(PLVN) - Trong 3 ngày 22-24/02, Đức Gyalwang Drukpa và Tăng đoàn Truyền thừa Phật giáo Ấn Độ Drukpa khai đàn và chủ trì đại lễ quán đỉnh, cầu an, cầu siêu trong Pháp hội Đại Bi Quan Âm tại Đại Bảo Tháp Mandala Tây Thiên (Tam Đảo, Vĩnh Phúc). 

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%