Hãi hùng tục treo người chết trong đám tang người Mông

(PLO) - Tục treo người chết trong nhà nhiều ngày rồi mới mang ra huyệt mộ nhập quan trong đám tang của người Mông được xác định là hủ tục cần xóa bỏ. Tuy nhiên, nỗ lực qua hàng thế kỉ để thay đổi nhận thức này kết quả vẫn chưa triệt để, lý do vì sao? 
Hãi hùng tục treo người chết trong đám tang người Mông Một đám tang của người Mông.

Nỗ lực hàng thế kỷ vẫn theo tục cũ 

Mới đây, tại Đồng Văn, Hà Giang, chúng tôi được chứng kiến đám tang của một gia đình người Mông cư trú trong hẻm núi heo hút sát biên giới. Khi chúng tôi đến, thi thể người chết được người nhà hạ xuống từ cáng treo bên hông nhà, làm lễ tiễn và dâng bữa cơm cuối cùng. Trước đó, gia đình đã có ít nhất 3 ngày sinh sống cùng với thi thể người chết ở trong nhà, cúng cơm hàng ngày và ăn uống phục vụ đám ma cùng nhiều thể thức nghi lễ rườm rà khác.

Tiếng khèn Mông và tiếng khóc của người nhà diễn ra lần cuối. Sau đó, những người đàn ông khiêng chiếc cáng đi giật lùi ra khỏi nhà rồi chạy thật nhanh trên con đường đá ra huyệt mộ đã đào sẵn. Những phụ nữ chỉ tiễn chứ không đưa, phải dừng lại ở cửa ngõ. Tại huyệt mộ, thi thể người chết mới được đưa vào áo quan và chôn. Xong nghi lễ hạ huyệt thì toàn bộ tang quyến cũng chạy thật nhanh về nhà. 

Giải thích vì sao tồn tại những nghi thức tang ma như vậy, chủ nhà cho biết người Mông có tục kiêng phụ nữ không đi đưa ma. Khi đàn ông khiêng cáng ra huyệt mộ phải chạy nhanh để con ma không biết đường tìm về lại nhà cũ và khi chôn xong cũng chạy thật nhanh để ma không theo về, làm hại người sống. Họ tin rằng có chuyện “ma bắt” về rủ người sống chết theo. Với họ, vẫn tồn tại một sự ám ảnh sợ hãi về chuyện trùng tang truyền đời từ xưa để lại, truyền miệng nỗi ám ảnh từ người này sang người kia mà không có một chứng cứ xác thực nào về điều đó.

Thanh Hóa là địa phương có nhiều nhất trong cả nước số người dân tộc Mông sở tại và người Mông di cư từ các vùng khác tới đây sinh sống tập trung tại các huyện biên giới. Khu vực này cũng chịu ảnh hưởng của nhiều nét văn hóa từ các địa phương khác pha trộn và song song tồn tại. Người Mông vốn là dân tộc có tín ngưỡng sâu sắc và đặc biệt phục tùng quy ước lệ làng, dòng họ nhiều đời không thay đổi.

Đám ma của người Mông ở đây trước kia thường để trong nhà từ 3 - 7 ngày mới chôn cất. Thi thể người quá cố không được cho vào quan tài mà được đặt trên cáng đan bằng tre, treo cao hơn mặt đất khoảng 1m, đợi thầy cúng bấm chọn ngày giờ và phải mang ra tận chỗ chôn cất mới được cho vào áo quan. Trong thời gian đó, vẫn tiến hành các thủ tục cúng, viếng, ăn uống sinh hoạt đông người ở trong gia đình có người chết.

Người dân không theo nếp mới vì việc tuyên truyền chưa hiệu quả

Để giải nghĩa ngọn ngành tục chỉ nhập quan trước khi chôn cất người chết của dân tộc Mông, có rất nhiều cách lý giải khác nhau. Nhưng có thể thấy điều đó xuất phát từ việc trong lịch sử, dân tộc Mông là tộc người du canh, du cư và sinh sống trên núi cao với gia cảnh nghèo khó. Mỗi khi có người chết, không có tiền mua áo quan mà chỉ bó chiếu hoặc lót lá cây rừng dưới huyệt. Thêm nữa, cũng không có luật tục nào quy định về nơi chôn cất người chết. Bất cứ khoảnh rừng hay chỗ đất trống nào cũng có thể đặt huyệt mộ.

Dần dần về sau, tử thi được bỏ trong quan tài để chôn cất, song quá trình tổ chức đám tang vẫn tuân theo lệ cũ là để bên ngoài và để lâu ngày rất không hợp vệ sinh. Đây là điển hình của thói quen sinh hoạt lâu dần trở thành luật tục mà không ai dám làm trái. Cá biệt còn có những người Mông quan niệm rằng làm trái quy định của tổ tiên là phạm vào lời nguyền, có thể dẫn đến trùng tang, hay những người thân trong gia đình người quá cố có thể lụn bại, đau ốm, chết sớm.

Các địa phương có đồng bào Mông sinh sống đều coi việc vận động người Mông bỏ hủ tục là nhiệm vụ quan trọng trong tiến trình xây dựng nếp sống văn hóa mới. Tuy nhiên, không địa phương nào khẳng định hủ tục này đã vĩnh viễn bị loại bỏ khỏi cộng đồng. Điều ăn sâu vào tiềm thức của họ chính là những lý giải về gốc gác của tục này chưa được thấu tỏ. Nhiều gia đình người Mông chôn cất người chết theo nếp mới là do họ tuân thủ theo những quy định của chính quyền sở tại, ý thức chấp hành nghiêm luật pháp của Nhà nước chứ chưa được tuyên truyền cặn kẽ, có kiến thức đúng dẫn đến thay đổi hành vi.

Đa số các địa phương đều hỗ trợ các gia đình người Mông kinh phí mua áo quan để chôn người chết. Điều này mang lại lợi ích cho cả tang gia, địa phương và cộng đồng người dân ở đó. Với thói quen trông chờ hỗ trợ miễn phí và cũng không phải lúc nào cũng được tuyên truyền giải thích nên người dân vẫn hiểu rằng, họ được hỗ trợ mua áo quan để chôn người chết theo cách phổ thông, chứ không thật sự hiểu ra rằng những hủ tục của chính dân tộc mình cần được thay đổi từ trong ý thức. Đó là câu trả lời, vì sao công tác tuyên truyền vẫn còn phải tiếp diễn dài lâu để thay đổi nhận thức về một số tập tục, lối sống ở vùng miền núi dân tộc thiểu số.

Thụy Văn

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Phạt 5 triệu đồng, đề nghị công an điều tra tiếp hành vi bà Phạm Thị Yến tại chùa Ba Vàng

Phạt 5 triệu đồng, đề nghị công an điều tra tiếp hành vi bà Phạm Thị Yến tại chùa Ba Vàng
Thông tin trước báo giới sáng nay, 26/3, ông Nguyễn Mạnh Hà, Chủ tịch UBND TP Uông Bí (tỉnh Quảng Ninh) cho biết, phường Quang Trung được giao ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính bà Phạm Thị Yến 5 triệu đồng. Lãnh đạo Thành phố Uông Bí cũng đề nghị Công an thu thập chứng cứ, tiếp tục làm rõ các hành vi không có trong danh mục đăng ký ở chùa Ba Vàng của bà này.

U23 Thái Lan mạnh đến cỡ nào?

U23 Thái Lan mạnh đến cỡ nào?
(PLVN) - Với 2 chiến thắng tuyệt đối cùng hiệu số +12, U23 Thái Lan là thử thách thật sự của Việt Nam trong hành trình giành vé tới vòng chung kết U23 châu Á.

Gửi tiết kiệm càng nhiều, nhận quà giá trị càng cao tại VIB

Gửi tiết kiệm càng nhiều, nhận quà giá trị càng cao tại VIB
(PLVN) - Ngân hàng Quốc tế (VIB) ra mắt chương trình tặng Khách hàng tiền gửi các phần quà có tổng giá trị lên đến gần 5 tỷ đồng. Số tiền gửi càng nhiều, giá trị quà tặng càng cao, VIB cũng không giới hạn số lần tặng quà trên mỗi khách hàng. Đây là ưu đãi từ chương trình “30.000 quà tặng khách hàng gửi tiết kiệm” với mỗi phần quà tặng có giá trị lên đến 2,5 triệu đồng.

Chồng ở nước ngoài không rõ địa chỉ, vợ có ly hôn được không?

Chồng ở nước ngoài không rõ địa chỉ, vợ có ly hôn được không?
(PLVN) - Nhiều năm nay, chồng chị Mai Anh (Hà Tĩnh) đi xuất khẩu lao động ở châu Âu rồi ở lại, đến giờ chị cũng không rõ địa chỉ của chồng mình ở đâu. Chị Mai Anh  băn khoăn liệu chị có thể làm thủ tục ly hôn hay không? Tư vấn của Luật sư Lê Thu Hiền (Đoàn Luật sư Hà Nội) cũng là thông tin tham khảo cho bạn đọc có hoàn cảnh tương tự.

HLV Park tái ngộ cố nhân và tham vọng của người Thái

HLV Park tái ngộ cố nhân và tham vọng của người Thái
 Là chủ nhà của VCK U23 châu Á 2020, U23 Thái Lan không cần phải tham dự vòng loại. Chuyến đi tới Việt Nam lần này của đội tuyển xứ chùa vàng bản chất là một màn tập dượt được chuẩn bị sơ sài, với chỉ 3 ngày tập trung trước khi lên đường. Tuy nhiên, 2 cơn mưa bàn thắng mà người Thái trút vào lưới U23 Indonesia và U23 Brunei cho thấy rằng họ rất nghiêm túc khi có mặt ở đây.
Năm thanh niên tình nguyện, thanh niên Bộ Tư pháp sẽ đa dạng các hoat động tình nguyện

Năm thanh niên tình nguyện, thanh niên Bộ Tư pháp sẽ đa dạng các hoat động tình nguyện

(PLVN) -Với chủ đề “Năm thanh niên tình nguyện”, đồng chí Hồ Quang Huy - Bí thư Đoàn Bộ Tư Pháp chia sẻ, năm 2019 Đoàn Thanh niên Bộ sẽ hướng đến việc tổ chức các hoạt động tình nguyện có khả năng huy động tối đa trí tuệ, kiến thức của đoàn viên, thanh niên, nhất là đoàn viên công chức, viên chức trẻ.

Chủ động “bắt tay” đối tác nước ngoài, doanh nghiệp địa ốc Việt được gì?

Chủ động “bắt tay” đối tác nước ngoài, doanh nghiệp địa ốc Việt được gì?
(PLVN) - Giới chuyên gia cho rằng, sự chủ động giới thiệu các dự án cũng như cơ hội hợp tác với doanh nghiệp ngoại của một số ông lớn địa ốc sẽ tạo luồng gió mới cho thị trường bất động sản Việt Nam. Sự chủ động này còn là minh chứng cho bản lĩnh và tính chuyên nghiệp của các “đại gia” bất động sản.
Pháp luật – “tấm khiên” vững chắc bảo vệ “pháo đài” y tế

Pháp luật – “tấm khiên” vững chắc bảo vệ “pháo đài” y tế

(PLVN) - Luật sư Phạm Văn Học – Chủ tịch HĐQT Bệnh viện Đa khoa (BVĐK) Hùng Vương, Phú Thọ đã đúc rút chân lý đó sau hành trình gần 10 năm “nuôi nấng” đứa con yêu quý của mình. Đó cũng là yếu tố vô cùng quan trọng đưa cơ sở y tế tư nhân đầu tiên và cũng là duy nhất của mảnh đất Vua Hùng phát triển lên một tầm cao mới!
""

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%

""