Ngày mới ở “Làng cười” Văn Lang

(PLVN) - Nằm trong vùng văn hóa dân gian cội nguồn đất Tổ, Văn Lang là làng duy nhất trở thành “làng cười” trong 9 làng cổ thuộc Tổng bộ Văn Lang thời Hùng Vương bởi tập tục viết truyện cười và kể chuyện cười. Vui vui như câu ví “Văn Lang cả làng nói khoác”, khách phương xa nếu ghé thăm mảnh đất Văn Lang sẽ được nghe những câu chuyện hài hước rất đời thường, giản dị mà gần gũi, từ cái chất giọng chân chất đặc trưng của những người con Phú Thọ.                
Ngày mới ở “Làng cười” Văn Lang Làng cười hôm nay vẫn giữ nguyên nét đẹp nguyên sơ, cổ kính

Tiếng cười từ trong dân dã

Men theo quốc lộ 32A từ Hà Nội về hướng Sơn Tây, ngôi làng Văn Lang (nay thuộc xã Văn Lương,  huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ) nằm trên vùng đồi núi trung du, ven sông Hồng, làng còn có tên là “làng cười” và hàng trăm năm nay, làng đã trở thành một điểm nhấn trong không gian văn hóa vùng Ðất Tổ.

Trải qua bao khói bụi của thời gian, những câu chuyện của làng cười nơi mảnh đất cằn cỗi vẫn còn nguyên những giá trị. Câu chuyện làng cười được tiếp nối qua các thế hệ, vốn được khơi nguồn từ cụ Hán Văn Sinh – “ông tổ” của những “truyện cười” Văn Lang độc đáo, hài hước, cũng theo dấu chân ông, người Văn Lang cứ thế theo nhau viết truyện rồi kể chuyện. Nội dung gửi gắm trong mỗi câu chuyện xoay quanh những điều giản dị, mộc mạc từ cuộc sống:“Củ sắn to, dài đâm xuyên quốc lộ 24A; “Con ếch cốm buộc vào cối xay để nó xay lúa”; “Quả cau to bằng quả dừa”; “Bưởi rụng làm chết trâu”; “Vỏ quả đu đủ làm xuồng chạy lũ”;  “Văn Lang bắt được con lươn/ Thịt mang nướng chả, còn xương đẽo cày”...

Chị Hà, một người dân ngụ tại xã Văn Lương chia sẻ: “Lớn lên cùng nhưng câu chuyện cười, chắc chắn mai này dù đi đâu cũng chẳng thể nào quên được. Ví như câu chuyện về Củ sắn xuyên qua đường 24”. Truyện kể rằng, có chị nông dân nọ trên con đường từ rừng về nhà bỗng thấy con đường 24 A (con đường từ Cổ Tuyết, Tam Thanh đi Cẩm Khê) bị đứt ngang. Chị ta kể lại: “Tiện  có cuốc, có dao, đào theo đường nứt, được một củ sắn vừa dài vừa to. To thì bình thường thôi. Nó nhỉnh hơn bắp đùi em nhưng dài thì còn phải nói: đầu chồi thì ở đầu Văn Lang mà đuôi nó thì ở tận làng Cổ Tuyết. Củ sắn to dài là thế nhưng sơ ý, lúc đào chẳng may nó bị gãy, vỡ ra làm nhiều khúc, cầm tay chẳng hết, em đành giắt vào cạp váy. Về đến nhà sắn nhét ở cạp váy không ngờ đã bở tung, nứt nở như quả dưa bở, thơm thì thơm lạ, thơm lùng. Thật em chẳng dám nói ngoa. Quả lê thơm đủ năm mùi, còn sắn làng em thì ối là mùi”. Nghe có phần ... hoang đường, nhưng kể ra ai cũng cười ôm bụng.

Cởi mở, lạc quan là nét đẹp dễ thấy của người dân làng Văn Lang  

Ấy có lẽ là bởi cái duyên, cái khiếu hài rất riêng rất lạ của người làng Văn Lang. Quả thực, câu chuyện hài của người Văn Lang chỉ hay và độc đáo khi nó được kể bởi chính người bản địa, với giọng nói mang đặc trưng vùng miền này. Ông Hán Văn Bình - Trưởng ban văn hóa xã Văn Lương, cho hay: “Dân Văn Lang có giọng nói nghe khác hẳn với dân quanh vùng, vì vậy cũng câu chuyện hài ấy người làng khác kể thì không gây được tiếng cười, thậm chí phản cảm, nhưng qua miệng kể với thanh giọng đặc biệt và lối kể chuyện tưng tửng của dân Văn Lang thì người dân quanh vùng cứ gọi là ôm bụng cười chảy nước mắt”. Tài nghệ “nói khoác” của cư dân Văn Lang còn được ghi vào sử sách trong cuốn “Dư địa chí” của Nguyễn Trãi với cái tên “tổng Văn Lang".

"Đặc sản" làng cười Văn Lang đã trở thành đề tài Hội thảo khoa học Quốc gia 

Khi gian khổ thành “đặc sản”

Trước đây, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Khắc Xương từng khẳng định: “Làng Văn Lang thuộc xã Văn Lương là một ngôi làng cổ. Vốn là một làng thuần nông, đất nông nghiệp hạn hẹp, phần nhiều là triêm trũng thu hái từ hạt thóc không đủ ăn, người dân Văn Lang xoay ra làm nhiều nghề khác nhau để kiếm sống. Người Văn Lang vất vả là thế, nhưng ai ai cũng có tố chất của người nghệ sĩ hài thiên bẩm, nên bất cứ điều nhỏ nhặt nào trong cuộc sống họ cũng có thể “chế tác” thành những truyện cười dân dã”. Có lẽ ít ở đâu mà con người lại có trí tưởng tượng phong phú, sự lạc quan và niềm tin yêu cuộc sống như những người dân nơi đây. Tiếng cười ở họ còn là sự đấu tranh chống lại thói hư, tật xấu trong nội bộ nhân dân bằng cách nói trào phúng, châm biếm nhẹ nhàng, tếu táo, khoan dung.

Ông Hán Văn Hiền - Trưởng khu 4 xã Văn Lương, cũng là người viết tiếp những câu chuyện cười của người đi trước, chia sẻ: “Người Văn Lang không chỉ nói khoác để gây cười, mà nói khoác còn để ngợi ca, quảng bá cho các sản phẩm nông nghiệp mình làm ra. Đó là những câu chuyện cười về lao động sản xuất, sinh hoạt giải trí, tình yêu đôi lứa và vô số những chuyện mang tính thời sự có tác dụng giáo dục cao như tiểu phẩm chiếc mũ bảo hiểm, chiếc quạt điện, con lợn lòi… Các câu chuyện đều gây nên tiếng cười hóm hỉnh và tạo được dấu ấn sâu sắc trong quần chúng”.

Con đường đất vào làng Văn Lang trước đây nay đã thành đường bê tông khang trang 

Để giữ gìn nét đẹp truyền thống, hàng năm sau khi lúa mạ đã xong, xã Văn Lương thường tổ chức thi kể chuyện cười hay khuyến khích những người có khả năng diễn xướng truyện cười để thành lập CLB văn nghệ, hay đi lưu diễn, giao lưu, kể chuyện cho con cháu cùng nghe nhằm giữ gìn nét đẹp truyện cười Văn Lang. 

Hiện nay, tại Thư viện tỉnh Phú Thọ còn lưu trữ nhiều cuốn truyện cười Văn Lang và nhiều tài liệu liên quan tới loại hình di sản Ngữ văn dân gian này. Ông Nguyễn Đắc Thủy, PGĐ Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ cho biết: “Để bảo tồn và phát huy giá trị truyện cười Văn Lang, Sở Văn hóa TT&DL tỉnh Phú Thọ đã xây dựng và triển khai kế hoạch đề nghị vinh danh các nghệ nhân làng cười Văn Lang.Từ một vùng quê có giá trị văn  hóa đặc sắc, nhiều chương trình truyền hình như S Việt Nam đã chọn Văn Lang làm điểm đến cho những phóng sự về du lịch, văn hóa. Các nhà làm phim, đạo diễn có xu hướng tìm đến ngôi làng cổ để quay phóng sự, mượn bối cảnh làm phim để giới thiệu đến người xem về vẻ đẹp của miền quê “làng cười”.

Đến nay, ngôi làng ấy đã và đang “thay da đổi thịt”, phát triển lên từng ngày; nhưng cái hồn cốt của làng quê trong mỗi câu truyện cười, cái tếu táo duyên dáng của con người Văn Lang vẫn được lưu giữ. Để rồi, những câu chuyện làng cười sẽ nối tiếp nhau qua các thế hệ, nuôi dưỡng tâm hồn thế hệ đi sau bằng văn hóa dân tộc, nuỗi dưỡng cả tình yêu, niềm tự hào của con trẻ về một miền quê yên bình, giản dị nhưng lại có cái tục “nói khoác” lâu đời của người dân xứ này.

Đỗ Trang

Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Indonesia thắt chặt quy định về nhập khẩu rác thải

Indonesia thắt chặt quy định về nhập khẩu rác thải
(PLVN) - Bộ Môi trường và Lâm nghiệp Indonesia vừa cho biết sẽ thắt chặt các quy định liên quan đến nhập khẩu chất thải giấy. Thông báo này được đưa ra sau khi các quan chức Indonesia cho biết sẽ trả lại về Mỹ 5 container chứa rác thải độc hại được khai báo sai là phế liệu giấy.

Nhân rộng gương điển hình tiên tiến trong thực hiện “Năm dân vận chính quyền” 2019

Nhân rộng gương điển hình tiên tiến trong thực hiện “Năm dân vận chính quyền” 2019
(PLVN) - Nhằm tiếp tục triển khai thực hiện hiệu quả “Năm dân vận chính quyền” 2019, Tổng cục Chính trị vừa có văn bản chỉ đạo, yêu cầu cấp ủy, chỉ huy các cơ quan, đơn vị tiếp tục quán triệt, triển khai thực hiện Kết luận số 114-KL/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng khóa XI, Quy định số 11-QĐ/TW ngày 18/2/2019 của Bộ Chính trị “về trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy trong việc tiếp dân, đối thoại trực tiếp với dân và xử lý những phản ánh, kiến nghị của dân”; tăng cường cải cách hành chính quân sự, cắt giảm thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyết công việc…
Giám sát thực hiện pháp luật trong lĩnh vực báo chí (Kỳ 1): Đồng hành cùng sự phát triển của đất nước

Giám sát thực hiện pháp luật trong lĩnh vực báo chí (Kỳ 1): Đồng hành cùng sự phát triển của đất nước

(PLVN) - Nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho báo chí phát huy tinh thần xung kích trên mặt trận tư tưởng, nhất là trong công tác đấu tranh phòng chống tiêu cực, tham nhũng, mới đây, tại phiên thảo luận của Quốc hội về dự kiến Chương trình giám sát năm 2020, đại biểu Quốc hội đã đề nghị cần giám sát việc thực hiện chính sách pháp luật trong hoạt động báo chí. Tuy còn nhiều ý kiến khác nhau, nhưng vấn đề này một lần nữa khẳng định vai trò vô cùng quan trọng của báo chí đối với sự phát triển, đổi mới của đất nước, đồng thời đặt ra những yêu cầu và trách nhiệm nặng nề đối với những người làm báo.

Bác sĩ Quân đội không được làm giám đốc bệnh viện tư nhân

Bác sĩ Quân đội không được làm giám đốc bệnh viện tư nhân
(PLVN) - Người hành nghề tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thuộc Bộ Quốc phòng được đăng ký hành nghề ngoài giờ và làm người chịu trách nhiệm chuyên môn kỹ thuật của một cơ sở khám bệnh, chữa bệnh ngoài giờ không thuộc Bộ Quốc phòng. Tuy nhiên, người hành nghề tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thuộc Bộ Quốc phòng không được đăng ký là người đứng đầu của bệnh viện tư nhân hoặc cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được thành lập và hoạt động theo Luật Doanh nghiệp, Luật Hợp tác xã.

Quy định về giám định y khoa để hưởng chế độ tai nạn lao động

Quy định về giám định y khoa để hưởng chế độ tai nạn lao động
(PLVN) - Công ty TNHH Esquel Garment Manufacturing Việt Nam hỏi: Trường hợp lao động của công ty là ông Nguyễn Văn Trung bị tai nạn lao động lần 1 vào ngày 18/11/2009, được Hội đồng Giám định y khoa (GĐYK) tỉnh Bình Dương kết luận mất sức lao động do thương tật 5% theo biên bản giám định thương tật số 92/2010/GĐYK-TNLĐ (giám định lần thứ 1) ngày 21/01/2010 và được cơ quan BHXH giải quyết chế độ tai nạn lao động ngày 23/02/2010. 

TP HCM loay hoay tìm bãi đậu xe cho doanh nghiệp

TP HCM loay hoay tìm bãi đậu xe cho doanh nghiệp
(PLVN) - Nhu cầu đậu đỗ của các loại xe trọng tải lớn là rất cao nhưng TP HCM lại chưa đáp ứng đủ nhu cầu khiến nhiều doanh nghiệp (DN) rơi vào cảnh khốn khổ. Về lâu dài, nếu không được giải quyết sớm sẽ dẫn đến việc các bãi xe tự phát mọc khắp nơi khiến tình trạng ùn tắc, kẹt xe càng trầm trọng.

Tai nạn nghiêm trọng ở Hòa Bình: Phó Thủ tướng chỉ đạo khẩn trương khắc phục hậu quả

Tai nạn nghiêm trọng ở Hòa Bình: Phó Thủ tướng chỉ đạo khẩn trương khắc phục hậu quả
(PLVN) - Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban ATGT Quốc gia - Trương Hòa Bình đã phân công ông Khuất Việt Hùng - Phó Chủ tịch Chuyên trách, cùng đoàn công tác của Ủy ban ATGT Quốc gia và các cơ quan của Bộ GTVT lên hiện trường để phối hợp cùng địa phương, chỉ đạo khắc phục hậu quả và thăm hỏi nạn nhân.
Một điều luật rất được ủng hộ

Một điều luật rất được ủng hộ

(PLVN) - Điều luật quy định về uống rượu bia thì tuyệt đối không được lái xe đã trải qua sự thăng trầm và có lúc tưởng chừng không đạt được trước khi được Quốc hội thông qua vào ngày 14/6 vừa qua.

Hào hứng với phong trào thể dục Bộ Y tế phát động

Hào hứng với phong trào thể dục Bộ Y tế phát động
(PLVN) - Trong phong trào tập thể dục thể thao, ngay từ đầu năm 2019, Bộ Y tế là cơ quan công sở đầu tiên ở Việt Nam bắt đầu tiến hành tập thể dục giữa giờ họp. Bộ này cũng đưa ra thông điệp kêu gọi người dân tăng cường vận động mọi lúc, mọi nơi. 
Những bông hoa đẹp trong phong trào thi đua 'dạy tốt, học tốt'

Những bông hoa đẹp trong phong trào thi đua 'dạy tốt, học tốt'

(PLVN) - 278 đại biểu thiếu nhi có hoàn cảnh khó khăn vươn lên học giỏi và 80 phụ trách thiếu nhi toàn quốc đã tham dự buổi lễ tuyên dương thiếu nhi vượt khó học giỏi toàn quốc lần III – 2019 vừa diễn ra tại TP HCM. Các em là những bông hoa đẹp nhất trong phong trào thi đua “dạy tốt, học tốt”, là tấm gương sáng trong học tập, tu dưỡng.

Kiểm soát chất lượng xăng dầu: Quản lý thị trường than bị “bó tay”

Kiểm soát chất lượng xăng dầu: Quản lý thị trường than bị “bó tay”
(PLVN) - Sau khi đường dây làm giả xăng dầu của Trịnh Sướng ở Sóc Trăng bị phanh phui, lực lượng quản lý thị trường (QLTT) là đơn vị đầu tiên được nhắc đến khi dư luận quy kết trách nhiệm liên quan. Nhưng, ít người biết, lực lượng này cũng đang gặp khó vì chỉ có nhiệm vụ quản lý, kiểm tra các điều kiện kinh doanh đối với các đơn vị kinh doanh, phân phối xăng dầu. 

Thực hiện Chỉ thị 40-CT/TW tại Thừa Thiên - Huế: Khẳng định hiệu quả tín dụng chính sách

Thực hiện Chỉ thị 40-CT/TW tại Thừa Thiên - Huế: Khẳng định hiệu quả tín dụng chính sách
(PLVN) - Sau 5 năm thực hiện Chỉ thị số 40-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với tín dụng chính sách xã hội (Chỉ thị 40), hoạt động tín dụng chính sách trên địa bàn huyện Phú Vang (Thừa Thiên - Huế) đã góp phần tích cực vào công tác giảm nghèo, đảm bảo an sinh xã hội, ổn định chính trị, an ninh quốc phòng và xây dựng nông thôn mới.

Hội nghị Chính phủ về phát triển bền vững ĐBSCL

Hội nghị Chính phủ về phát triển bền vững ĐBSCL
(PLVN) - Hôm nay (18/6), Hội nghị đánh giá 2 năm triển khai Nghị quyết 120/NQ-CP của Chính phủ về phát triển bền vững Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL)  thích ứng với biến đổi khí hậu (BĐKH) diễn ra tại TP HCM sẽ tập trung vào một số vấn đề trọng tâm mang ý nghĩa “sống - còn” đối với vùng ĐBSCL.
Buýt nhanh triệu USD: Cho “khai tử” hay tồn tại? - Kỳ 1: Xe to, đôi khi chở toàn… gió!

Buýt nhanh triệu USD: Cho “khai tử” hay tồn tại? - Kỳ 1: Xe to, đôi khi chở toàn… gió!

(PLVN) - Cách đây 2 năm, khi khai trương tuyến buýt nhanh BRT đầu tiên ở Hà  Nội, Phó Chủ tịch UBND TP Nguyễn Quốc Hùng -  người được coi là “linh hồn” của dự án trên - cho rằng, sự kiện này đánh dấu bước phát triển vượt bậc của vận tải công cộng; là giải pháp giảm ùn tắc giao thông… Nhưng sau 2 năm vận hành, những con số mà tuyến này mang lại không giống lời lãnh đạo TP từng nói. 

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%