Chật vật 'giữ lửa' nghề sơn mài

(PLVN) -Nằm tại xã Duyên Thái, huyện Thường Tín, TP Hà Nội, làng tranh sơn mài Hạ Thái đã bền bỉ tồn tại suốt hơn 200 năm bởi cái đẹp, cái đặc trưng riêng của tranh không đâu có. Ngoài tranh, làng còn sản xuất nhiều loại đồ sơn mài thủ công mỹ nghệ khác nổi tiếng ở cả trong và ngoài nước.
Chật vật 'giữ lửa' nghề sơn mài Tranh sơn mài Hà Thài bền bỉ tồn tại suốt 200 năm qua.

Thế nhưng trong cuộc sống xô bồ, hối hả như hiện nay thì khoảng lặng thưởng thức cái đẹp đang dần bị hao mòn, mai một. Làng tranh sơn mài Hạ Thái vì thế cũng đang phải gồng mình lên giữ nghề trước dòng chảy của thời gian.

Hấp dẫn nhưng kén người mua

Đến với Hạ Thái trong một ngày đầu xuân nắng nhẹ, cảm nhận đầu tiên của chúng tôi là một nét đẹp bình dị, đúng chất của một làng nghề truyền thống với những đôi bàn tay làm nên nghệ thuật. Được biết, để làm ra một tấm vóc, tức là phần khung thô của một bức tranh sơn mài, phải trải qua 12 nước sơn, mùn cưa, bó đất rồi lại sơn mới tạo ra được phần nền đen bóng.

Tiếp theo là công đoạn trang trí họa tiết cho tranh sơn mài. Từ đó mới thấy, nghề làm sơn mài lắm công phu, nhiều công đoạn. Mỗi công đoạn đều đòi hỏi người làm nghề phải thật kiên nhẫn, tỉ mỉ, chau chuốt, nâng niu. Để ra đời một sản phẩm, người thợ phải kiên trì với phương pháp thủ công, thậm chí hàng tháng trời với tất cả sự công phu, cầu kỳ, điêu luyện.

Làng Hạ Thái trước đây nổi tiếng với những cách “vẽ” rất độc đáo, tạo nên màu sắc riêng đó là dùng vỏ trứng. Bên cạnh đó, không giống như tranh sơn mài thông thường là vẽ màu lên bề mặt tấm gỗ, để làm tranh khắc, nghệ nhân phải thêm một bước là khắc và tạo hình trước, sau đó mới đổ màu, từ đó tạo ra chiều sâu và nét đẹp.

Tỉ mỉ, kiên nhẫn, vất vả để tạo nên một tác phẩm nghệ thuật thủ công là thế nhưng tranh Hạ Thái luôn nổi tiếng kén người xem. Sở dĩ là vì không phải ai cũng nhìn thấy được cái đẹp, cái kỳ công trong từng tác phẩm. Từ lẽ đó dù tranh được đánh giá cao bởi tính mỹ thuật và tính truyền thống kết tinh trong mỗi sản phẩm nhưng do giá thành cao nên sơn mài bất đắc dĩ trở thành mặt hàng kén người mua.

Họa sĩ Vũ Thị Lệ Dung, con gái của nghệ nhân Vũ Huy Mến chia sẻ: “Tranh sơn mài truyền thống khác hoàn toàn với tranh phun máy. Tranh truyền thống là loại tranh mài ra, tất cả các công đoạn đều được làm thủ công từ chuẩn bị phôi tranh đến bước vẽ và lên màu, chỉ có phun phủ bóng là bằng máy”.

“Tranh vẽ bằng tay thể hiện được cái hồn và nghệ thuật trong bước tranh, đối với những người yêu tranh sẽ nhận định được điều đó. Những dòng tranh làm máy thì độ bền không cao, để lâu sẽ bị bám bụi và bay màu. Bên cạnh đó, giá thành của nó rất rẻ, chỉ vài trăm nghìn một bức tranh to. Tuy có cùng kích cỡ với nhau nhưng dòng tranh tay truyền thống có giá thành cao gấp 5 – 6 lần”, họa sĩ Vũ Thị Lệ Dung cho biết thêm.

Tuy vậy, do thời buổi kinh tế thị trường, đầu ra khó khăn, nhu cầu mua tranh không còn nhiều nữa. Theo đó, ở Hạ Thái, tranh sơn ta cổ truyền của hợp tác xã sơn mài xưa, số người làm còn rất ít. Mọi người làm tranh truyền thống nhưng bằng sơn Nhật, sơn cánh gián là chủ yếu. Theo các cụ trong làng, người thật sự của làng làm tranh giờ chỉ “đếm trên đầu ngón tay”, chủ yếu mọi người đã chuyển sang làm các đồ thủ công mỹ nghệ khác.

Một số người làm tranh ở đây là những họa sĩ từ nơi khác đến, thuê hoặc mua đất ở đây để mượn danh tiếng của làng, bám vào làng để mưu sinh. Họ làm theo phong cách của họa sĩ, nhưng dựa vào làng làm khâu vóc ban đầu (phôi tranh) và thuê người làng phủ bóng.

Nghệ nhân Vũ Huy Mến - Phó Chủ tịch Hội làng nghề Hạ Thái, cho hay, mặc dù dòng tranh truyền thống (tranh mài da) sử dụng sơn ta có giá thành cao, có những bức tranh có giá trị lên tới hàng chục triệu, hàng trăm triệu đồng nhưng giờ không có hộ nào sản xuất nhiều để bán nữa.

Nguyên nhân do thời gian để hoàn thành một bức tranh rất lâu, phải mất từ 3 – 4 tháng, người mua tranh cũng phải thật sự yêu tranh, hiểu được cái hồn và nghệ thuật trong bức tranh, nên dòng tranh sơn mài cổ truyền tới hiện tại rất khó để bán.

Cần được hỗ trợ để cùng “giữ lửa” nghề

Dù lâu đời và có thương hiệu, nhưng những năm trở lại đây việc tìm đầu ra cho tranh rất khó khăn, nhu cầu mua tranh không còn nhiều. Như một lẽ xoay vần tự nhiên, sự phát triển của làng nghề Hạ Thái dần chùng xuống và trên đà suy thoái. Các hộ dân trong làng nghề đã chuyển sang chủ yếu làm đồ thủ công mỹ nghệ như bát, chén, bình hoa, ngăn tủ,… để có thể kinh doanh kiếm lợi nhuận.

Những năm qua, các cấp chính quyền địa phương đã quan tâm, chú trọng đưa ra nhiều chính sách để giúp làng sơn mài Hạ Thái phát triển các sản phẩm sơn mài của mình, đặc biệt là dòng tranh sơn mài truyền thống.

Chẳng hạn như đưa Hạ Thái trở thành 1 trong 7 điểm du lịch làng nghề của TP Hà Nội, quy hoạch riêng một khu, cụm làng nghề Hạ Thái, đưa các sản phẩm tranh sơn mài Hạ Thái đến các triển lãm, hội chợ... Tuy nhiên, những chính sách ấy mới chỉ giải quyết được một phần nào đầu ra cho sản phẩm tranh sơn mài Hạ Thái.

Ông Vũ Huy Mến trăn trở: “Các hộ gia đình làm nghề trong làng rất mong được tạo điều kiện hơn nữa để có thể mở rộng thị trường, tìm đầu ra cho sản phẩm, như hỗ trợ chi phí tham gia hội chợ, triển lãm giúp những người làm nghề có thể quảng bá thương hiệu. Đồng thời, tạo cơ hội để nghệ nhân của làng được đi quảng bá, giới thiệu sản phẩm ở nước ngoài, đưa sản phẩm tranh Hạ Thái đến với bạn yêu tranh ở nhiều quốc gia khác nhau”.

Ngắm nhìn những bức tranh sơn mài Hạ Thái, cảm nhận đầu tiên là sự óng ánh của màu sắc, sự tinh tế, duyên dáng của họa tiết để qua đó thấy được độ công phu, tỉ mỉ trong từng công đoạn của người thợ tạo nên sản phẩm.

Chính điều này đã tạo nên thương hiệu sơn mài Hạ Thái vang xa trên thị trường trong và ngoài nước. Thầm cảm ơn những nghệ nhân vẫn đang miệt mài giữ nghề và mong rằng những nét đẹp truyền thống để nghệ thuật tranh sơn mài không bị mai một với thế hệ mai sau… 

Đặng Thêm

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Nga tăng cường khả năng ngụy trang cho vũ khí “làm thay đổi cán cân quyền lực thế giới”

Nga tăng cường khả năng ngụy trang cho vũ khí “làm thay đổi cán cân quyền lực thế giới”
(PLVN) - Xe tăng tối tân của Nga T-14 Armata đã được phủ thêm một lớp phủ chống trượt và tăng cường khả năng ngụy trang, hãng tin TASS dẫn lời ông Mikhail Begman – quan chức tại Tập đoàn sản xuất quốc phòng Uralvagonzavod, phụ trách việc chuẩn bị lữ đoàn thiết giáp tại lễ diễu binh mừng Ngày Chiến thắng sẽ được tổ chức ở Quảng trường Đỏ của Moscow vào đầu tháng 5 tới – cho hay.

Công an Quảng Nam với phong trào "tự phòng, tự bảo vệ"

Công an Quảng Nam với phong trào "tự phòng, tự bảo vệ"
(PLVN) - “Công an Quảng Nam tập trung chỉ đạo phong trào “Tự phòng, tự bảo vệ” rộng khắp, xây dựng thế trận toàn dân phòng chống ma túy từ cơ sở. Công tác phòng và đấu tranh triệt phá các tụ điểm, đường dây...buôn bán ma túy được tiến hành đồng thời”, Đại tá Nguyễn Viết Lợi, Giám đốc Công an tỉnh Quảng Nam chia sẻ.
Sự kiện khởi động Formula 1 Việt Nam Grand Prix thu hút hàng vạn khán giả thủ đô

Sự kiện khởi động Formula 1 Việt Nam Grand Prix thu hút hàng vạn khán giả thủ đô

(PLVN) - Trước sự háo hức của hàng triệu người hâm mộ Việt Nam chờ đón Giải Đua xe Công thức 1 - Formula 1 Việt Nam Grand Prix diễn ra vào năm 2020, tối qua (20/4),  Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hà Nội, Công ty Việt Nam Grand Prix (VGPC) cùng với HEINEKEN® Việt Nam đã tổ chức sự kiện “Khởi động Formula 1 Việt Nam Grand Prix” tại Sân Vận động Quốc gia Mỹ Đình, Hà Nội.

Không để bị động trước những tình huống phát sinh

Không để bị động trước những tình huống phát sinh
(PLVN) - Hôm nay (21/4), khi duyệt thông qua kế hoạch tổ chức Đại hội đại biểu MTTQ Việt Nam tỉnh Bình Thuận lần thứ VIII, nhiệm kỳ 2019-2024, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam Trần Thanh Mẫn đề nghị đội ngũ làm công tác Mặt trận trong nhiệm kỳ mới phải luôn lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của nhân dân và không để bị động trước những tình huống phát sinh trên địa bàn.

Phải làm rõ trách nhiệm của doanh nghiệp trong sản xuất, quảng bá hàng hóa

Phải làm rõ trách nhiệm của doanh nghiệp trong sản xuất, quảng bá hàng hóa
(PLVN) - Hôm nay (21/4), ông Trần Thanh Mẫn, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (UBTƯ MTTQ) Việt Nam, Trưởng Ban Chỉ đạo TƯ Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” (Cuộc vận động) đã làm việc với Ban Chỉ đạo Cuộc vận động tỉnh Bình Thuận nhằm nắm bắt kết quả 10 năm thực hiện việc đưa hàng Việt đến với người tiêu dùng trên toàn tỉnh.

Ra mắt dịch vụ ngắm Phong Nha - Kẻ Bàng từ không trung

Ra mắt dịch vụ ngắm Phong Nha - Kẻ Bàng từ không trung
Dịch vụ bay ngắm cảnh tại Quảng Bình là sản phẩm du lịch đầu tiên, duy nhất, độc đáo, mang lại cho du khách những trải nghiệm khác biệt khi được ngắm nhìn toàn cảnh Di sản thiên nhiên thế giới VQG Phong Nha - Kẻ Bàng (PN-KB).

TH True MILK tiên phong cùng khách hàng “Vì một thế giới không rác thải”

TH True MILK tiên phong cùng khách hàng “Vì một thế giới không rác thải”
(PLVN) - Ngày 20/4/2019 tại khu vực số 2 đường Lê Thái Tổ, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội diễn ra Chương trình hưởng ứng Ngày Trái đất 2019 với chủ đề “Vì một thế giới không rác thải”. Tập đoàn TH là doanh nghiệp duy nhất trong ngành sữa cùng các doanh nghiệp trong lĩnh vực khác tích cực hưởng ứng ngày hội ý nghĩa này vì một mục tiêu đẩy lùi vấn nạn ô nhiễm rác thải, đặc biệt là rác thải nhựa.

Nợ nần, vợ chồng giám đốc lừa đảo, chiếm đoạt tiền tỷ của ngân hàng

Nợ nần, vợ chồng giám đốc lừa đảo, chiếm đoạt tiền tỷ của ngân hàng
(PLVN) - Đưa ra chủ trương, chỉ đạo vợ và nhân viên lập khống các hợp đồng kinh tế, hóa đơn GTGT khống và phương án kinh doanh “ảo” để vay rồi chiếm đoạt tiền của ngân hàng, nguyên Chủ tịch HĐQT kiêm TGĐ Tập đoàn Thái Hòa bị tuyên 13 năm tù. Tuy nhiên, bản án sơ thẩm nêu trên đã bị TAND Cấp cao tại Hà Nội tuyên hủy để điều tra, xác minh, xét xử lại.

Bảo vệ rừng thiêng và ước mơ giản dị của trưởng bản

Bảo vệ rừng thiêng và ước mơ giản dị của trưởng bản
(PLVN) - “Rừng ơi! Ta đã về đây, mang sức của đôi tay, lao động khó khăn không quản ngại. Rừng ơi! Trong tiếng ca hôm nay, vang lên cuộc đời sáng tươi trong tương lai!”. Với những người dân ở các buôn, bản, thôn, làng trên khắp đất nước Việt Nam có cuộc sống gắn bó với những cánh rừng thì ca từ bài hát “Bài ca người thợ rừng” này của nhạc sĩ Phạm Tuyên thật gần gũi. Bởi với họ rừng không chỉ là cây cối, muông thú mà còn là không gian thực hành văn hóa, tín ngưỡng, tinh thần và sinh kế. Vì lẽ đó, bảo vệ được rừng cũng luôn là nỗi niềm đau đáu…

Trao tặng miễn phí 20 nghìn cuốn sách về nuôi dạy con

Trao tặng miễn phí 20 nghìn cuốn sách về nuôi dạy con
(PLVN) - Sau 20 ngày gây quỹ “HelpingYourChild – Món quà từ nước Mỹ”, Ehomebooks nhận được rất nhiều sự quan tâm, ủng hộ của cộng đồng đưa chiến dịch thành công vượt mục tiêu với 134.15%, tương ứng gần 300 triệu đồng. Toàn bộ số tiền này đã dùng để in 20.000 cuốn sách để tặng lại các trường mầm non, tổ chức giáo dục hay cá nhân đăng ký nhận sách về nuôi dạy con cho cha mẹ Việt. 

Bí ẩn 'Người đàn bà trong đêm'

Bí ẩn 'Người đàn bà trong đêm'
(PLVN) - Được xuất bản vào năm 1942, cuốn tiểu thuyết Người đàn bà trong đêm mang âm hưởng u tối, hồi hộp giống như nhiều tác phẩm khác của Cornell Woolrich.

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%