Chỉ dẫn địa lý: “Bao cấp” hay trao quyền tự chủ?

(PLO) - Theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ (SHTT), sau khi Chỉ dẫn địa lý (CDĐL) được nhà nước bảo hộ, hoạt động quản lý được giao về cho UBND các tỉnh, TP trực thuộc TƯ… Quy định này khiến chính quyền địa phương dường như đang làm thay mọi thủ tục để DN có được sản phẩm SHTT, trong khi vai trò của DN, hiệp hội DN trở nên mờ nhạt…
Chỉ dẫn địa lý: “Bao cấp” hay trao quyền tự chủ? Chuối ngự Đại hoàng - một đặc sản kinh tế gắn liền với địa danh. (Ảnh internet)

“Chìa khóa” tăng giá trị nông sản

Theo Cục SHTT, tính đến ngày 31/5/2018, Việt Nam đã bảo hộ 60 CDĐL quốc gia và 6 CDĐL của nước ngoài. Đến nay đã có 37 tỉnh/TP đã có CDĐL được bảo hộ, 12 tỉnh/TP có từ 2 CDĐL trở lên là: Thanh Hóa, Quảng Ninh, Lạng Sơn, Sơn La, Bắc Kạn, Tiền Giang, Bình Thuận, Bạc Liêu, Đồng Nai, Hà Giang, Quảng Nam.

Về cơ cấu sản phẩm được bảo hộ CDĐL, có 47% sản phẩm là trái cây, 23% là các sản phẩm từ cây công nghiệp và lâm nghiệp, 12% là thủy sản, 8% là gạo còn lại là các sản phẩm khác…

Sau 16 năm phát triển công tác bảo hộ CDĐL cho các sản phẩm nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp đã đem lại những kết quả nhất định. Cụ thể, giá trị của sản phẩm, giá bán các sản phẩm sau khi CDĐL được bảo hộ đều có xu hướng tăng, đặc biệt là một số sản phẩm như: nước mắm Phú Quốc (Kiên Giang), cam Cao Phong (Hòa Bình), mật ong bạc hà Mèo Vạc (Hà Giang)…

Cá biệt, giá bán sản phẩm tăng từ 20-100% như: Cam Cao Phong giá bán tăng gần gấp đôi; mật ong bạc hà Mèo Vạc tăng 75-80%; chuối ngự Đại Hoàng tăng 100-130%; chè Mộc Châu có bao bì mang CDĐL được bán cao hơn 1,7 - 2 lần các sản phẩm cùng loại không có bao bì…

Đặc biệt, vải thiều Lục Ngạn (Bắc Giang) được coi là hình mẫu cho việc gắn kết giữa hoạt động KH&CN và sản xuất, phát triển sản phẩm. Do đã hình thành được các tổ chức tập thể như Hội/ Hiệp hội, đại diện cho các DN, hộ sản xuất, kinh doanh để tham gia hoạt động quản lý, phát triển thị trường sản phẩm CDĐL. 

Lãng phí còn lớn

Theo ông Lưu Đức Thanh - Trưởng phòng CDĐL và Nhãn hiệu quốc tế (Cục SHTT), trong một số trường hợp, CDĐL có thể phát động cuộc chạy đua sản lượng và mở rộng diện tích nuôi trồng tràn lan, thay vì tạo ra tư duy tích hợp CDĐL với cải thiện chất lượng, công nghệ và chế biến sâu để bán được sản phẩm với mức giá ngày càng cao. Hiện tượng này đã xảy ra như đối với “tiêu Quảng Trị” hay “điều Bình Phước”.

Lý giải điều này, ông Thanh cho biết, do chưa có sự hợp tác, kết nối giữa các cơ quan quản lý, nhà sản xuất và tiêu dùng tại Việt Nam. Ở cấp độ quốc gia, ta đang thiếu một khung pháp lý về quản lý CDĐL, trong đó quan trọng nhất là khâu kiểm soát. Ở cấp độ địa phương, hồ sơ đăng ký CDĐL đang còn nhiều bất cập dẫn đến gây khó khăn cho quá trình quản lý.

Thực tế hiện nay, có đến 50% CDĐL của nông sản Việt là không có người quản lý, khai thác. Chẳng hạn như CDĐL quế Hưng Yên được Nhà nước ủy quyền, giao cho Hiệp hội Ngành nghề quế địa phương quản lý nhưng hiệp hội này chỉ họp đúng một lần vào ngày thành lập từ năm 2011 đến nay, hay trà Mộc Châu có hiệp hội quản lý nhưng không khai thác hiệu quả CDĐL do cả 10 thành viên đều là nhà chế biến, không có nông dân tham gia.

Khác với các nước, CDĐL do các hiệp hội ngành nghề quản lý thì ở Việt Nam hoạt động đăng ký bảo hộ CDĐL đang được “bao cấp”. Theo quy định của Luật SHTT, sau khi CDĐL được Nhà nước bảo hộ, hoạt động quản lý được giao về cho UBND các tỉnh, TP trực thuộc TW. Điều này dẫn tới việc chính quyền các địa phương hiện đang làm thay mọi thủ tục để DN có được sản phẩm SHTT “dùng chung” này. 

Theo đại diện Cục SHTT, chính sách thì tốt, song nó khiến hiệp hội các nhà sản xuất, các hội nghề nghiệp không thực sự có động lực tham gia hình thành ý tưởng, xác định đặc điểm sản phẩm để xây dựng nên một bản đăng ký CDĐL có tính đại diện cao nhất, đặc thù nhất. Do đó, rất nhiều nhà sản xuất tại địa phương được bảo hộ nhưng không sử dụng logo CDĐL vì không biết mình có quyền. Và cũng vì vậy mới xảy ra việc nhãn hiệu cà phê Buôn Ma Thuột mất thương hiệu và phải kiện mới lấy lại được thương hiệu từ Trung Quốc....

“Nói cách khác, nhiều người sản xuất còn nghĩ đây là SHTT của… chính quyền, nên các tổ chức, cá nhân không được phép sử dụng. Nên không chủ động trong việc bảo vệ và phát triển giá trị của sản phẩm được bảo hộ CDĐL…”, ông Thanh nói.

Để khai thác tối đa hiệu quả của CDĐL, đại diện Cục SHTT cho rằng cần phải nâng cao nhận thức cho người dân và người trồng, sản xuất, kinh doanh về lợi ích, tầm quan trọng của CDĐL bên cạnh việc quản lý vùng trồng, sản xuất sản phẩm hợp lý. Các địa phương nên chú trọng việc đăng ký CDĐL cho các sản phẩm đã qua chế biến cũng như việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm khi đưa ra thị trường, theo ông Thanh: “Quan trọng hơn, nên để các hiệp hội ngành nghề tham gia ngay từ đầu khi đăng ký bảo hộ CDĐL vì họ hiểu rõ sản phẩm, quy trình sản xuất và sẽ bảo vệ tài sản vô hình này về sau. Cụ thể, người “đứng đơn” xin đăng ký bảo hộ CDĐL nên được thay đổi là các hội nghề nghiệp”.

Phan Mơ

Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Đốt rẫy làm hơn 5 hecta rừng tràm bị thiêu rụi

Đốt rẫy làm hơn 5 hecta rừng tràm bị thiêu rụi
(PLVN) - Chiều 23/2, thông tin từ Đồn Biên phòng Lăng Cô, huyện Phú Lộc, tỉnh TT- Huế cho biết trên địa bàn vừa xảy ra  một vụ cháy làm hơn 5 hecta rừng bị thiêu rụi tại cánh rừng tràm thuộc tổ dân phố Hói Dừa (thị trấn Lăng Cô).

Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong Un sẽ thăm hữu nghị chính thức Việt Nam

Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong Un sẽ thăm hữu nghị chính thức Việt Nam
(PLVN) - Bộ Ngoại giao ngày 23/2 ra thông cáo cho biết, nhận lời mời của Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Nguyễn Phú Trọng, Chủ tịch Đảng Lao động Triều Tiên, Chủ tịch Ủy ban Quốc vụ nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Triều Tiên Kim Jong Un sẽ thăm hữu nghị chính thức Việt Nam trong những ngày sắp tới.

Kẻ gian lấy cắp hàng loạt nắp cống trên tuyến đường 10 làn xe đẹp nhất Hạ Long

Kẻ gian lấy cắp hàng loạt nắp cống trên tuyến đường 10 làn xe đẹp nhất Hạ Long
(PLVN) - Theo phản ánh của người dân, hiện nay, kẻ gian đã lấy cắp hàng loạt nắp cống trên tuyến đường 10 làn xe đoạn qua địa bàn các phường Đại Yên, Hà Khẩu, Hùng Thắng (TP Hạ Long), tiềm ẩn nguy cơ mất ATGT rất cao, đặc biệt là vào buổi tối, khi tầm quan sát của người điều khiển phương tiện tham gia giao thông bị hạn chế.

Khẩn trương điều tra hành vi ném đá vào xe ô tô chạy trên cao tốc Hạ Long - Hải Phòng

Khẩn trương điều tra hành vi ném đá vào xe ô tô chạy trên cao tốc Hạ Long - Hải Phòng
(PLVN) - Sáng 22/2, đại diện Ban quản lý cầu Bạch Đằng trên cao tốc Hạ Long – Hải Phòng cho biết, trong những ngày vừa qua, một số lái xe ô tô đến khu vực trạm thu phí cầu Bạch Đằng thông báo và nhờ kiểm tra giúp một số vết nứt trên kính, vết tích trên thân xe bị một số kẻ đứng trên cầu vượt Tiền Phong (thị xã Quảng Yên, Quảng Ninh) ném đá trúng.

26 năm lần gia phả truy ra thủ phạm vụ án mạng: Phá án kiểu 0.4 thời 4.0

26 năm lần gia phả truy ra thủ phạm vụ án mạng: Phá án kiểu 0.4 thời 4.0
(PLVN) - Tòa án ở thành phố Lancaster thuộc bang Pennsylvania của nước Mỹ vừa tuyên một người đàn ông 50 tuổi án tù chung thân về tội đã tấn công, đánh đập, cưỡng hiếp và sát hại một nữ giáo viên vào tháng 12/1992. Tức là người này phạm tội cách đây đã 26 năm mà đến tận bây giờ mới bị đưa ra xét xử và tuyên án. Lý do đơn giản chỉ là mãi đến vừa rồi thủ phạm mới bị lần ra và bắt giữ. 
Giới nhà giàu săn lùng “đá trời” – “miếng mồi” cho những siêu lừa

Giới nhà giàu săn lùng “đá trời” – “miếng mồi” cho những siêu lừa

(PLVN) - Độc, quý hiếm là những đặc tính khiến cho thiên thạch lâu nay trở thành những món đồ thu hút sự quan tâm của giới có tiền. Tuy nhiên, cũng chính vì hiếm, vì tính “độc nhất vô nhị” của những thiên thạch mà việc xác minh tính thật – giả của chúng trở nên khó khăn. Nhiều vụ lừa đảo bán thiên thạch đã được ghi nhận trong thời gian qua.

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%