Kỳ lạ tập tục rước “thần lá” giữ bình yên cho dân làng

(PLO) - Với quan niệm, chiếc lá là đại diện cho thần rừng, là hiện thân của sức mạnh, nên từ bao đời nay, người đồng bào H’rê ở xã Ba Tô (huyện Ba Tơ, tỉnh Quảng Ngãi) vẫn duy trì tục lệ rước “thần lá” về nhà, về làng để giữ bình yên cho gia đình, buôn làng.
Kỳ lạ tập tục rước “thần lá” giữ bình yên cho dân làng Lễ trồng thần cây “cúng” của đồng bào H’rê

“Thần lá”, cây “cúng”

Từ xưa đến nay, người đồng bào H’rê ở xã Ba Tô quan niệm chiếc lá là đại diện của thần rừng, của Yàng (ông Trời) nên có sức mạnh vô cùng to lớn và có thể bảo vệ được cho dân mình khỏi những người xấu và tránh được con ma. Vì vậy, hễ chủ nhà đi vắng, họ sẽ lấy một lá cây hái ở rừng về cắm trước cửa để giữ nhà. Họ gọi đây là “thần lá”.

Theo đó, bất kỳ người lạ nào đi ngang thấy chiếc lá cũng sẽ như thấy chủ đang có ở nhà mà không được xâm phạm vào, kể cả là họ hàng thân thích. Gia đình khi đi vắng cũng không cần khóa cửa, mà chẳng ai dám bén mảng.

Nói về nghi thức rước “thần lá” về giúp gia đình giữ cửa nhà, già làng Đinh Văn Triên (ngụ thôn Mô Lang) cho hay, trước ngày đi vắng, chủ nhà sẽ phải tìm cho được hai quả trứng gà ung để làm phép. 

Đồng bào H’rê quan niệm rằng, trứng gà ung là thứ không mang lại sự sống nên là khắc tinh của ma quỷ và đồng thời sẽ giữ chân được “thần lá” ở lâu với gia đình. 

Đúng 12h đêm, thầy cúng sẽ đặt trứng lên mâm và xin đưa “thần lá” về. Sáng hôm sau, gia chủ phải dậy thật sớm, lên ngọn núi gần nhà nhất để hái một cành lá bất kỳ. 

Tuy nhiên, đó phải là cành lá không bị héo úa hay sâu bệnh. Sau đó, chủ nhà sẽ để cành lá ở trên hai quả trứng ung rồi khấn một lần nữa. Xong xuôi, họ sẽ đem “thần lá” ra cắm ở trước cổng và cứ vậy đi làm mà không cần đóng hay khóa cửa. 

Việc đặt nhiều chiếc lá trước nhà còn mang ý nghĩa thông báo cho dân làng biết gia đình đang có việc quan trọng như đau ốm, sinh đẻ hay ma chay... 

Chẳng hạn như nhà có người bệnh, chủ nhà cũng đặt hai quả trứng ung, con gà và rượu lên bàn rồi đọc thần chú, người bệnh sẽ nằm ở đó đến khi cúng xong mới được ra khỏi nhà. Khi cúng, chỉ có người bệnh và thầy cúng được phép ở nhà trên. 

“Trong quá trình cúng, người lạ cũng không được tự tiện vào nhà. Nếu ai muốn vào nhà phải thông báo cho gia đình trước là có bao nhiêu người, được gia chủ đồng ý thì mới được phép vào nhà. Tuy nhiên, khách chỉ được tiếp đón ở nhà dưới. Nếu ai không được sự đồng ý của gia chủ mà tự ý vào nhà phải chịu phạt bằng một ché rượu cần, một con gà”, già Triên cho biết.

Người đồng bào H’rê ở xã Ba Tô còn trồng cây “cúng” để phòng bệnh từ người lạ xâm nhập vào gia đình. Có hai loại cây “cúng” gồm: loại nhỏ được trồng làm phép một năm một lần, loại lớn 3 năm mới làm một lần. Cây “cúng” được làm từ cây đót, hoa đót, lông gà và lá rừng. Nếu “cây cúng” to thì có thêm cây tre làm rào chắn bảo vệ bên ngoài.

Già làng Đinh Văn Dàn (ngụ thôn Măng Lùn) cho biết: “Để làm lễ trồng cây cúng” bắt buộc phải có gà, nhà nào giàu có thì làm con heo. Thầy cúng sẽ xem chân gà và cho biết giờ nào thì trồng cây “cúng” tốt nhất. Nếu cây to, bắt buộc phải có heo để làm lễ. Cây “cúng” được trồng đến khi nào gãy mục thì mới dọn đi. 

Thông thường, loại cây to được trồng trước sân nhà, còn loại nhỏ được trồng ở cổng nhà. Chúng tôi tin rằng cây “cúng” sẽ giúp ngăn bệnh từ người lạ xâm nhập vào gia đình, giúp mọi người khỏe mạnh và làm ra nhiều lúa, ngô”.

Giữ bình yên cho buôn làng

Đối với người H’rê, trong cuộc sống hàng ngày, chiếc lá rừng không chỉ dùng để giữ nhà mà còn là vật giữ bình yên cho bản làng khỏi những thế lực xấu như ma quỷ và người lạ. 

Sau khi “thần lá” đi khỏi (tức cành lá bị héo), chủ nhà không được vứt lá lung tung mà phải đem vào nhà để lại trên giàn bếp cho đến khi lá... tự biến mất. 

Chính vì thế, đến nhà sàn của đồng bào H’rê, có thể dễ dàng nhìn thấy từng chùm lá cây khô treo trong gian bếp gia đình. Người H’rê tin rằng, nhà nào có lá trên giàn bếp sẽ được thần linh phù hộ mang mùa màng no đủ, con cái khỏe mạnh và có cuộc sống bình yên.

Vào mỗi dịp có liên hoan, cúng bái hay họp làng, đồng bào H’rê cũng rước “thần lá” về chung vui và cũng là để canh giữ giúp làng. Tuy nhiên, trong trường hợp này, trưởng làng hoặc già làng sẽ là người đứng ra cúng và chọn những thanh niên trai tráng khỏe mạnh để lên rừng hái lá. 

Già làng cũng rước “thần lá” bằng hai quả trứng gà ung và lẩm nhẩm trong miệng những bài cúng làm phép cho từng người dân trong làng. Đến sáng sớm hôm sau, khi lễ rước “thần lá” hoàn tất, tốp thanh niên được chọn sẽ lên rừng chặt những cây tre to nhất đem về làng. Sau đó, tre được chôn quanh làng tương tự một hàng rào chắc chắn. 

Từ lúc “thần lá” được dựng lên, người lạ không được lui tới làng nếu chưa được sự đồng ý của trưởng làng hoặc già làng. Người làng cũng không được phép ra khỏi hàng rào tre. Nếu phát hiện có kẻ cố tình xâm phạm thì kẻ đó sẽ mang tội với cả làng và buộc phải góp rượu, thịt để xóa phép và tránh được sự quở phạt của “thần lá”. 

“Nhờ có tục lệ này mà bao năm nay, cuộc sống bà con trong làng đều diễn ra tốt đẹp mà không hề xảy ra mâu thuẫn, gây gổ đánh nhau giữa trai làng mình và trai làng bên. Theo đó, an ninh trật tự cũng được đảm bảo. Còn nếu có trường hợp kẻ lạ mặt xâm phạm vào làng thì đều được giải quyết ổn thỏa, vui vẻ”, già Triên cho biết.

Ông Phạm Văn Ênh - cán bộ Văn hóa - Xã hội xã Ba Tô cho biết: “Người đồng bào H’rê ở các bản làng trên địa bàn xã vẫn còn lưu giữ tập tục “thần lá” để giữ nhà, giữ làng. Đây là phong tục truyền có từ rất lâu đời, trong đó nêu cao được tầm quan trọng của cây rừng và giúp tình hình an ninh trật tự của bản làng được yên bình, vì vậy cần được trân trọng và gìn giữ theo hướng tích cực”.

Ông Phạm Văn Ách - Trưởng Công an xã Ba Tô cho biết: “Tập tục “thần lá” giữ nhà, giữ làng của người đồng bào H’rê nơi đây đã có từ lâu đời. Tuy nhiên, việc tổ chức cúng bái, làm phép khi đau bệnh là không nên. Hàng tháng, chúng tôi tổ chức phân chia cán bộ về từng thôn bản vận động bà con bài trừ mê tín dị đoan, đau ốm bệnh tật hãy đến bệnh viện để điều trị. Bên cạnh đó, các cán bộ còn giải thích cho người dân biết, bệnh tật phát sinh từ cơ thể chứ không phải do thần bắt tội. Đến nay, tình trạng cúng bái chữa bệnh đã suy giảm được phần nào”. 

Thắng Mỹ

Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Những nghệ sĩ thành công lặng lẽ

Những nghệ sĩ thành công lặng lẽ

(PLVN) - Làng giải trí là một thế giới đầy hào quang nhưng cũng đầy khốc liệt, nơi mà người ta sẩy chân là đánh mất mình, đi chậm lại bị vượt qua, cũ đi là bị đào thải. Nhưng ngạc nhiên thay, đó cũng là nơi dung chứa những nghệ sĩ đầy giản dị, không dặm phấn thêu hoa cho chính mình, nhưng vẫn có chỗ đứng bền bỉ trong lòng khán giả.

Đọc thêm

Đốt rẫy làm hơn 5 hecta rừng tràm bị thiêu rụi

Đốt rẫy làm hơn 5 hecta rừng tràm bị thiêu rụi
(PLVN) - Chiều 23/2, thông tin từ Đồn Biên phòng Lăng Cô, huyện Phú Lộc, tỉnh TT- Huế cho biết trên địa bàn vừa xảy ra  một vụ cháy làm hơn 5 hecta rừng bị thiêu rụi tại cánh rừng tràm thuộc tổ dân phố Hói Dừa (thị trấn Lăng Cô).

Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong Un sẽ thăm hữu nghị chính thức Việt Nam

Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong Un sẽ thăm hữu nghị chính thức Việt Nam
(PLVN) - Bộ Ngoại giao ngày 23/2 ra thông cáo cho biết, nhận lời mời của Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Nguyễn Phú Trọng, Chủ tịch Đảng Lao động Triều Tiên, Chủ tịch Ủy ban Quốc vụ nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Triều Tiên Kim Jong Un sẽ thăm hữu nghị chính thức Việt Nam trong những ngày sắp tới.

Kẻ gian lấy cắp hàng loạt nắp cống trên tuyến đường 10 làn xe đẹp nhất Hạ Long

Kẻ gian lấy cắp hàng loạt nắp cống trên tuyến đường 10 làn xe đẹp nhất Hạ Long
(PLVN) - Theo phản ánh của người dân, hiện nay, kẻ gian đã lấy cắp hàng loạt nắp cống trên tuyến đường 10 làn xe đoạn qua địa bàn các phường Đại Yên, Hà Khẩu, Hùng Thắng (TP Hạ Long), tiềm ẩn nguy cơ mất ATGT rất cao, đặc biệt là vào buổi tối, khi tầm quan sát của người điều khiển phương tiện tham gia giao thông bị hạn chế.
Khẩn trương điều tra hành vi ném đá vào xe ô tô chạy trên cao tốc Hạ Long - Hải Phòng

Khẩn trương điều tra hành vi ném đá vào xe ô tô chạy trên cao tốc Hạ Long - Hải Phòng

(PLVN) - Sáng 22/2, đại diện Ban quản lý cầu Bạch Đằng trên cao tốc Hạ Long – Hải Phòng cho biết, trong những ngày vừa qua, một số lái xe ô tô đến khu vực trạm thu phí cầu Bạch Đằng thông báo và nhờ kiểm tra giúp một số vết nứt trên kính, vết tích trên thân xe bị một số kẻ đứng trên cầu vượt Tiền Phong (thị xã Quảng Yên, Quảng Ninh) ném đá trúng.

26 năm lần gia phả truy ra thủ phạm vụ án mạng: Phá án kiểu 0.4 thời 4.0

26 năm lần gia phả truy ra thủ phạm vụ án mạng: Phá án kiểu 0.4 thời 4.0
(PLVN) - Tòa án ở thành phố Lancaster thuộc bang Pennsylvania của nước Mỹ vừa tuyên một người đàn ông 50 tuổi án tù chung thân về tội đã tấn công, đánh đập, cưỡng hiếp và sát hại một nữ giáo viên vào tháng 12/1992. Tức là người này phạm tội cách đây đã 26 năm mà đến tận bây giờ mới bị đưa ra xét xử và tuyên án. Lý do đơn giản chỉ là mãi đến vừa rồi thủ phạm mới bị lần ra và bắt giữ. 

Giới nhà giàu săn lùng “đá trời” – “miếng mồi” cho những siêu lừa

Giới nhà giàu săn lùng “đá trời” – “miếng mồi” cho những siêu lừa
(PLVN) - Độc, quý hiếm là những đặc tính khiến cho thiên thạch lâu nay trở thành những món đồ thu hút sự quan tâm của giới có tiền. Tuy nhiên, cũng chính vì hiếm, vì tính “độc nhất vô nhị” của những thiên thạch mà việc xác minh tính thật – giả của chúng trở nên khó khăn. Nhiều vụ lừa đảo bán thiên thạch đã được ghi nhận trong thời gian qua.

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%