Tự chủ giáo dục đại học ở Việt Nam: Bao giờ hết nửa vời?

(PLO) - Hội nghị tổng kết Nghị quyết 77 NQ/CP về thí điểm tự chủ ở các cơ sở giáo dục đại học vừa qua đã xác định phương hướng, đề xuất với Chính phủ để xây dựng các chính sách, hành lang pháp lý để gỡ các nút thắt đang cản trở quá trình tự chủ đại học tại Việt Nam.
Tự chủ giáo dục đại học ở Việt Nam: Bao giờ hết nửa vời? Ngân sách sẽ căn cứ vào đầu ra (ảnh minh họa).

Còn nhiều tranh cãi

 

Sau 3 năm triển khai thí điểm tự chủ, đến nay đã có 23 cơ sở giáo dục đại học (GDĐH) công lập thực hiện tự chủ. Trong đó có 12 cơ sở có thời gian tự chủ trên 2 năm, 11 trường có thời gian tự chủ dưới 2 năm. Mô hình thí điểm tự chủ bước đầu được đánh giá tích cực. Các cơ sở GDĐH được lựa chọn thí điểm đã có những thành tựu nhất định trong việc thu hút người học và bảo đảm nguồn thu, được xã hội công nhận. 

Tuy nhiên, trong thời gian thực hiện đã bộc lộ nhiều bất cập, như Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phùng Xuân Nhạ đã nêu, trong đó chính sách, pháp luật về tự chủ chưa đồng bộ, bất cập; cơ chế quản lý theo chế độ Bộ chủ quản không còn phù hợp. Các cơ sở GDĐH được giao thí điểm tự chủ vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tự chủ đại học, chưa chuẩn bị tốt các điều kiện để thực hiện tự chủ. Năng lực quản trị đại học của nhiều trường chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra, đặc biệt là cơ chế đảm bảo tính công khai, minh bạch cũng như nâng cao trách nhiệm giải trình với các bên liên quan chưa hiệu quả (hiện vẫn còn 4 trường thí điểm tự chủ nhưng chưa thành lập Hội đồng trường)... Trong khi đó, theo nội dung Nghị quyết 77, Chính phủ cho phép 12 cơ sở GDĐH thí điểm thực hiện tự chủ trong các lĩnh vực: Tự chủ về đào tạo và NCKH (còn gọi là tự chủ về học thuật); Tự chủ về tổ chức bộ máy, nhân sự; Tự chủ về tài chính.

Hiện có 6 bất cập được nhóm nghiên cứu của ĐH Kinh tế quốc dân đưa ra, đó là: thiếu quy định và định nghĩa cụ thể về tự chủ và quyền của các trường đại học trong việc xác định quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm của trường; nhiều quy định, văn bản pháp lý chưa thay đổi kịp để hỗ trợ các trường đại học tự chủ; các trường chưa rõ thẩm quyền được tự chủ của mình; tính thiếu đồng bộ, thống nhất và khả thi trong hệ thống các văn bản pháp quy, cơ chế, chính sách về thực hiện tự chủ đại học; việc giao quyền tự chủ đối với GDĐH mới chỉ thực hiện trong phạm vi thí điểm, chưa trở thành yêu cầu cấp thiết với các trường; điều kiện tự chủ mới chỉ tiếp cận chủ yếu từ góc độ về tài chính chưa tính đến năng lực chuyên môn và năng lực tổ chức quản lý của các cơ sở đào tạo.

Đặc biệt, vấn đề tổ chức quản trị tại các cơ sở giáo dục thí điểm vẫn còn nhiều tranh cãi. Cơ quan chủ quản, hội đồng trường hay công tác tổ chức kiểm định chất lượng giáo dục tại các trường tự chủ còn chưa thống nhất về ý tưởng và quá trình thực hiện làm ảnh hưởng tới hiệu quả tự chủ.

Hội đồng trường được xác định là cực kỳ quan trọng trong quá trình tự chủ nhưng đến nay vẫn còn nhiều trường chưa thành lập được. Nguyên nhân là do sự thiếu đầy đủ và chưa rõ ràng trong cơ chế chính sách; mối quan hệ giữa Đảng ủy, Hội đồng trường, Ban giám hiệu chưa rõ ràng; các cơ quan chủ quản chưa quyết liệt trong việc thành lập Hội đồng trường; cơ cấu, tỷ lệ thành phần chưa hợp lý; hoạt động của Hội đồng trường còn mang tính hình thức.

Không còn phải bàn tự chủ hay không…

Phát biểu tại Hội nghị, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam nhấn mạnh, tự chủ đại học không phải chờ đến Nghị quyết 77 mới nhắc đến mà trước đó hàng chục năm đã được nói rồi. Vì vậy, trước ý kiến băn khoăn của nhiều trường đại học về thời gian thí điểm tự chủ đại học sắp kết thúc, có nên làm tiếp hay dừng lại? Phó Thủ tướng khẳng định, thời điểm này không phải bàn có cần tự chủ hay không mà là phải làm, phải ban hành các văn bản chính thức để tiếp tục làm tiếp, nếu chưa kịp ban hành văn bản mới để tháo gỡ vướng mắc thì tiếp tục cho các trường làm như hiện nay. Điều tối quan trọng là tất cả các trường, đầu tiên là các trường tự chủ phải có một bộ quy tắc ứng xử giống bộ luật của trường, được thông qua tập thể cán bộ, giảng viên nhà trường và phải được Hội đồng trường thông qua thành cơ sở để thực hiện giám sát nội bộ và giải trình trách nhiệm với xã hội, Phó Thủ tướng đề nghị.

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam khẳng định, tự chủ ĐH là một thuộc tính cần thiết của ĐH thế giới. Chúng ta không còn sự lựa chọn nào khác là phải thực hiện tự chủ ĐH có tính đặc thù của Việt Nam, nhưng về cơ bản phải theo quy luật phát triển GDĐH thế giới.

Đối với chính sách liên quan đến các trường ĐH tự chủ, Phó Thủ tướng nhắc đến hình ảnh “1 khóa, 2 chìa và 4 nấc”. “Nấc 1 là trường không được tự chủ chút nào, nhà nước bao cấp hết thì khóa rất chặt. Nấc 2 cho trường tự chủ một phần chi thường xuyên, khóa sẽ mở ra thêm một chút. Nấc 3 là trường tự chủ toàn bộ chi thường xuyên thì nới ra chút nữa. Phải đợi đến khi tự chủ toàn bộ, kể cả chi đầu tư và chi thường xuyên mới cho tự chủ hoàn toàn. Tuy nhiên, đó là nấc 4 chứ không phải đã được “tháo” hết khóa đó ra. Còn 2 chìa, một chìa là của cơ quan quản lý nhà nước; chìa thứ 2 là cơ quan chủ quản”. Để “tháo khoá”, Phó Thủ tướng cho rằng, cần hiểu đúng về tự chủ là tự quản, tự trị. Tự chủ trước hết là về chuyên môn, học thuật trong giảng dạy và nghiên cứu. Bỏ can thiệp hàng ngày, có tính hành chính, áp đặt vào trong nội bộ các trường ĐH. Từ đó xác định các quyền về bộ máy, nhân sự, bao gồm cả thành lập, bổ nhiệm, miễn nhiệm, chế độ đãi ngộ.

Liên hệ đến thực tế nhiều trường ĐH tiên tiến trên thế giới, có kinh phí từ ngân sách nhà nước nhưng vẫn tự chủ, Phó Thủ tướng nhấn mạnh tự chủ tài chính là được tự chủ về thu, chi theo quy định pháp luật.

Theo đó, có 4 loại thu mà các trường có là từ nguồn tài trợ, học phí, nguồn thu từ các loại phí theo quy định Nhà nước và nguồn từ ngân sách nhà nước. Trước đây, nguồn ngân sách cấp theo đầu vào, tính số biên chế, hay tính số chỉ tiêu đăng ký mà không quan tâm, không phụ thuộc vào chất lượng đầu ra. Bây giờ nguồn ngân sách nhà nước phải giao theo nhiệm vụ, theo đặt hàng và căn cứ vào chất lượng đầu ra. Các trường thực hiện tự chủ vẫn còn ngân sách nhà nước, nhưng điều quan trọng là đổi mới cách cấp và cách sử dụng ngân sách cho hiệu quả để mục đích cuối cùng là nâng cao chất lượng giáo dục ĐH, đào tạo nhân lực chất lượng cao cho đất nước. 

 

 

 

Uyên Na

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

'Cát tặc' hoành hành xuyên đêm trên sông Hiếu, Quảng Trị

'Cát tặc' hoành hành xuyên đêm trên sông Hiếu, Quảng Trị
(PLVN) - Dù đã có lệnh cấm và lực lượng chức năng tỉnh Quảng Trị thời gian qua liên tục truy quét nhưng tình trạng khai thác cát trái phép vào ban đêm tại khu vực sông Hiếu, và Ngã ba Gia độ (Quảng Trị) vẫn diễn ra rầm rộ từ khuya cho tới gần sáng, gây bức xúc trong người dân.

Người đàn bà đầu độc em dâu vì thù vặt

Người đàn bà đầu độc em dâu vì thù vặt
(PLVN) - Bị em dâu phanh phui một số thói hư tật xấu trước gia đình, Thu tức tối tìm cách trả thù. Lợi dụng lúc gia đình em dâu vắng nhà, Thu rắc thuốc chuột vào nồi cơm và nồi thức ăn. May mắn cả gia đình nạn nhân thoát chết vì phát hiện kịp thời.

Chủ nhà trọ giết nhân tình lĩnh án

Chủ nhà trọ giết nhân tình lĩnh án
(PLVN) - Dù kết quả giám định tâm thần thể hiện bị cáo Danh bị tâm thần phân liệt, hạn chế nhận thức và điều khiển hành vi. Tuy nhiên, vì hành vi của Danh là đặc biệt nguy hiểm cho xã hội nên tòa vẫn tuyên Danh mức án thích đáng với bị cáo này.

Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng gặp gỡ doanh nghiệp Việt Nam tại Nga

Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng gặp gỡ doanh nghiệp Việt Nam tại Nga
(PLVN) -Trong khuôn khổ chương trình thăm chính thức Liên bang Nga từ ngày 21-23/5 của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, ngày 21/5 tại trung tâm thương mại Hà Nội-Moscow, Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng đã chủ trì cuộc gặp gỡ giữa các doanh nghiệp Việt Nam và các doanh nghiệp người Việt tại Nga.
Tăng thêm lương 8 nhóm đối tượng

Tăng thêm lương 8 nhóm đối tượng

Theo Nghị định về điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hàng tháng do Chính phủ mới ban hành, có 8 nhóm đối tượng được tăng thêm 7,19% lương, trợ cấp hàng tháng.

MSB khai trương chi nhánh theo mô hình trải nghiệm thương hiệu mới

MSB khai trương chi nhánh theo mô hình trải nghiệm thương hiệu mới
(PLVN) - Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB) vừa khai trương 3 chi nhánh/phòng giao dịch theo mô hình mới tại thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội. Đây là 3 chi nhánh/phòng giao dịch đầu tiên được thiết kế và hoạt động theo mô hình, nhận diện thương hiệu mới của Ngân hàng.

Mỹ ra tối hậu thư với Thổ Nhĩ Kỳ vụ mua tên lửa Nga

Mỹ ra tối hậu thư với Thổ Nhĩ Kỳ vụ mua tên lửa Nga
(PLVN) - Mỹ đưa ra thời hạn cuối tuần đầu tiên của tháng 6 để Thổ Nhĩ Kỳ rút khỏi thỏa thuận mua hệ thống phòng thủ S-400 của Nga nếu không muốn phải đối mặt với những hậu quả nghiêm trọng, bao gồm các lệnh trừng phạt.

Ban Cán sự Đảng Bộ Tư pháp tiếp tục làm tốt công tác xây dựng và chỉnh đốn Đảng

Ban Cán sự Đảng Bộ Tư pháp tiếp tục làm tốt công tác xây dựng và chỉnh đốn Đảng
(PLVN) - Ngày 22/5, tại Bộ Tư pháp đã diễn ra Lễ công bố Quyết định của Ban Bí thư về việc thành lập Đoàn kiểm tra kết quả thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII ngày 30/10/2016 về “Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ” gắn với việc triển khai một số Quy định.

CSGT hướng dẫn kỹ năng lùi ô tô trên đường

CSGT hướng dẫn kỹ năng lùi ô tô trên đường
Trước thực trạng tai nạn giao thông gây bức xúc xã hội, trong đó có không ít vụ nghiêm trọng do lùi ô tô, Phòng Hướng dẫn, đào tạo, sát hạch, quản lý giấy phép của người điều khiển phương tiện giao thông, Cục CSGT tập hợp, hướng dẫn một số kỹ năng lùi xe. 

Ông Lê Bá Dũng xin từ chức Phó Tổng Giám đốc Techcombank

Ông Lê Bá Dũng xin từ chức Phó Tổng Giám đốc Techcombank
(PLVN) -  Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam (Techcombank) vừa có thông báo về việc ông Lê Bá Dũng có đơn xin thôi đảm nhận cương vị Phó Tổng Giám đốc và Giám đốc Khối Quản trị Rủi ro Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam kể từ ngày 05/05/2019. 
Quyết định nhân sự của Ban Bí thư

Quyết định nhân sự của Ban Bí thư

Theo Quyết định của Ban Bí thư, ông Nguyễn Thanh Hải,Vụ trưởng Vụ Pháp luật, Ban Nội chính Trung ương giữ chức Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương; ông Lê Hữu Thọ, Tỉnh ủy viên, Bí thư Thành ủy Nha Trang được chuẩn y Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy Khánh Hòa.

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%